Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sodu (S)-mleczanu roztwór

Roztwory do dializy otrzewnowej zawierające sodu (S)-mleczan, takie jak balance w stężeniach glukozy 1,5%, 2,3% i 4,25% z wapniem 1,25 mmol/l lub 1,75 mmol/l, charakteryzują się osmolarnością od 356 do 511 mOsm/l i pH około 7,0. Stosowanie tych roztworów wymaga ścisłego monitorowania elektrolitów (Na, K, Ca, Mg, fosforany), równowagi kwasowo-zasadowej, parametrów nerkowych, gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz glikemii. Wskazane jest także kontrolowanie masy ciała i resztkowej czynności nerek. W przypadku hipokalcemii zaleca się stosowanie roztworów z wyższym stężeniem wapnia lub suplementację wapniem drogą jelitową, natomiast przy hiperkalcemii rozważa się roztwory o niższym stężeniu wapnia (1,25 mmol/l). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nadczynnością przytarczyc, hipokaliemią, leczeniem glikozydami naparstnicy oraz z nerkami wielotorbielowatymi, gdzie konieczne jest indywidualne dostosowanie terapii i suplementacji.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania roztworu sodu (S)-mleczanu w dializie otrzewnowej

Roztwory do dializy otrzewnowej zawierające sodu (S)-mleczan muszą być stosowane z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności. Należy stanowczo podkreślić, że roztworu do dializy otrzewnowej nie wolno stosować do infuzji dożylnych pod żadnym pozorem. 1 2

Specjalne uwarunkowania kliniczne wymagające szczególnej uwagi

Roztwór można stosować tylko po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka w określonych sytuacjach klinicznych, które wymagają indywidualnego podejścia terapeutycznego. 3 4

Stosowanie roztworu z wapniem 1,25 mmol/l

U pacjentów z nadczynnością przytarczyc stosujących roztwory balance 1,5%/2,3%/4,25% z 1,5%/2,3%/4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l terapia powinna obejmować podawanie zawierających wapń środków wiążących fosforany i/lub witaminy D, aby zapewnić adekwatną podaż wapnia drogą jelitową. 5 6

W przypadkach hipokalcemii, konieczne może być zastosowanie czasowe lub stałe płynu do dializy otrzewnowej z wyższym stężeniem wapnia, jeśli nie jest możliwe dostarczenie odpowiedniej ilości wapnia drogą jelitową, za pomocą zawierających wapń środków wiążących fosforany i (lub) witaminy D. 7 8

Stosowanie roztworu z wapniem 1,75 mmol/l

W przypadku hiperkalcemii, np. wynikającej z podawania zawierających wapń środków wiążących fosforany i (lub) witaminy D, należy rozważyć okresowe lub stałe zastosowanie roztworu do dializy otrzewnowej o niższym stężeniu wapnia (1,25 mmol/l). 9 10

Zaburzenia elektrolitowe wymagające monitorowania

Niezależnie od stężenia wapnia w roztworze, szczególnej uwagi wymagają następujące sytuacje kliniczne:

  • Utrata elektrolitów spowodowana przez wymioty i (lub) biegunkę – konieczne może być czasowe zastosowanie roztworu do dializy otrzewnowej zawierającego potas.
  • Pacjenci leczeni glikozydami naparstnicy – konieczne jest systematyczne monitorowanie stężenia potasu w surowicy. Znaczna hipokaliemia może wymagać zastosowania roztworu do dializy zawierającego potas, łącznie z odpowiednimi zaleceniami dietetycznymi.
  • Pacjenci z nerkami dużymi wielotorbielowatymi – wymagają szczególnego nadzoru z uwagi na zwiększone ryzyko zaburzeń wodno-elektrolitowych.

11 12

Utrata składników odżywczych podczas dializy otrzewnowej

W czasie dializy otrzewnowej z użyciem roztworów zawierających sodu (S)-mleczan dochodzi do utraty białek, aminokwasów i witamin rozpuszczalnych w wodzie. Aby zapobiec niedoborom, należy zapewnić właściwą dietę lub odpowiednie uzupełnianie tych składników. Właściwe postępowanie żywieniowe stanowi integralną część leczenia pacjentów dializowanych. 13 14

Zmiany w charakterystyce przenikania błony otrzewnowej

Charakterystyka przenikania przez błonę otrzewnową może ulec zmianie w trakcie długotrwałego leczenia dializami otrzewnowymi z zastosowaniem roztworów zawierających sodu (S)-mleczan. Objawia się to przede wszystkim utratą zdolności ultrafiltracji, co może prowadzić do zmniejszenia efektywności dializy. 15 16

W ciężkich przypadkach utraty zdolności ultrafiltracji należy zaprzestać leczenia dializami otrzewnowymi i wdrożyć hemodializy jako alternatywną metodę terapii nerkozastępczej. 17 18

Monitorowanie parametrów klinicznych

Podczas stosowania roztworów z sodu (S)-mleczanem zaleca się systematyczne monitorowanie następujących parametrów:

  • Masa ciała – regularne pomiary umożliwiają wczesne rozpoznanie przewodnienia lub odwodnienia
  • Elektrolity w surowicy – stężenie sodu, potasu, wapnia, magnezu i fosforanów
  • Równowaga kwasowo-zasadowa – ocena gazów krwi i parametrów równowagi kwasowo-zasadowej
  • Białka krwi – monitorowanie stężenia albuminy i białka całkowitego
  • Parametry nerkowe – stężenie kreatyniny i mocznika w surowicy
  • Gospodarka wapniowo-fosforanowaparathormon oraz inne wskaźniki metabolizmu tkanki kostnej
  • Glikemia – regularne pomiary cukru we krwi
  • Resztkowa czynność nerek – monitorowanie w celu dostosowania schematu dializy otrzewnowej

19 20

Kontrola dializatu

W trakcie leczenia roztworami zawierającymi sodu (S)-mleczan należy regularnie sprawdzać przezroczystość i objętość zdrenowanego dializatu. Zmętnienie dializatu i (lub) ból brzucha są objawami alarmowymi wskazującymi na zapalenie otrzewnej – poważne powikłanie dializy otrzewnowej wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. 21 22

Otorbiające stwardnienie otrzewnej

Otorbiające stwardnienie otrzewnej (Encapsulating Peritoneal Sclerosis – EPS) uważa się za znane, rzadkie powikłanie długotrwałego leczenia dializą otrzewnową, które nieczęsto może prowadzić do zgonu. Należy regularnie oceniać stan błony otrzewnowej oraz monitorować objawy kliniczne mogące wskazywać na rozwój EPS. 23 24

Pacjenci w podeszłym wieku

Stosując dializę otrzewnową z użyciem roztworów zawierających sodu (S)-mleczan u pacjentów w podeszłym wieku, należy przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu tej formy terapii wziąć pod uwagę większą częstość występowania przepuklin w tej grupie wiekowej. Przepukliny mogą stanowić istotne przeciwwskazanie do dializy otrzewnowej lub wymagać interwencji chirurgicznej przed wdrożeniem leczenia. 25 26

Produkt Zawartość sodu (S)-mleczanu po odtworzeniu Stężenie wapnia Osmolarność teoretyczna pH
balance 1,5% z 1,5% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l 7,85 g (3,925 g) 1,25 mmol/l 356 mOsm/l ≈ 7,0
balance 2,3% z 2,3% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l 7,85 g (3,925 g) 1,25 mmol/l 399 mOsm/l ≈ 7,0
balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l 7,85 g (3,925 g) 1,25 mmol/l 509 mOsm/l ≈ 7,0
balance 1,5% z 1,5% glukozą i wapniem 1,75 mmol/l 7,85 g (3,925 g) 1,75 mmol/l 358 mOsm/l ≈ 7,0
balance 2,3% z 2,3% glukozą i wapniem 1,75 mmol/l 7,85 g (3,925 g) 1,75 mmol/l 401 mOsm/l ≈ 7,0
balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,75 mmol/l 7,85 g (3,925 g) 1,75 mmol/l 511 mOsm/l ≈ 7,0
  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl