Przedawkowanie
Prometazyna

Przedawkowanie prometazyny, stosowanej m.in. w preparatach Diphergan i Polfergan, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, manifestujące się różnorodnymi objawami zależnymi od wieku pacjenta oraz dawki leku. U dzieci dominują objawy pobudzenia psychoruchowego, ataksja, atetoza oraz omamy, natomiast u dorosłych przeważają objawy depresji ośrodkowego układu nerwowego, takie jak senność i śpiączka. Zarówno u dzieci, jak i dorosłych mogą wystąpić drgawki, które mogą poprzedzać śpiączkę lub pobudzenie. W zakresie układu krążenia najczęściej obserwuje się tachykardię, a rzadko, lecz groźnie, depresję krążeniowo-oddechową prowadzącą do niewydolności oddechowej i zapaści krążeniowej.

Przedawkowanie prometazyny

Przedawkowanie prometazyny stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, powodując szereg objawów o różnym nasileniu, zależnych od przyjętej dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. Obserwuje się istotne różnice w objawach przedawkowania pomiędzy populacją pediatryczną a pacjentami dorosłymi. 1 2

Objawy przedawkowania

Manifestacja kliniczna przedawkowania prometazyny różni się znacząco między dziećmi a dorosłymi. U dzieci dominuje pobudzenie psychoruchowe, zaburzenia ruchowe i zaburzenia świadomości, podczas gdy u dorosłych przeważają objawy depresji ośrodkowego układu nerwowego. 3 4

W przebiegu zatrucia prometazyną mogą wystąpić drgawki, które są obserwowane zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci. Pojawienie się drgawek może poprzedzać śpiączka lub pobudzenie psychoruchowe. 5 6

W zakresie układu krążenia najczęściej obserwuje się tachykardię. Rzadkim, ale niebezpiecznym powikłaniem jest depresja krążeniowo-oddechowa, która może prowadzić do niewydolności oddechowej i zapaści krążeniowej. 7 8

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania prometazyny kluczowe znaczenie ma jak najszybsze wdrożenie odpowiedniego postępowania. W przypadku pacjentów, którzy zgłosili się do lekarza w odpowiednio krótkim czasie po zażyciu leku, należy podjąć próbę dekontaminacji przewodu pokarmowego poprzez wywołanie wymiotów lub wykonanie płukania żołądka. 9 10

Wymioty powinny być wywołane przy użyciu ipekakuany, pomimo faktu, że prometazyna wykazuje działanie przeciwwymiotne. Alternatywnie można zastosować płukanie żołądka. 11 12

Leczenie przedawkowania prometazyny ma charakter głównie podtrzymujący i objawowy, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania i stabilizacji funkcji układu oddechowego i krążenia. 13 14

W razie wystąpienia drgawek w przebiegu zatrucia, należy zastosować odpowiednie leki przeciwdrgawkowe, przede wszystkim diazepam lub inne benzodiazepiny. 15 16

Objawy kliniczne przedawkowania prometazyny

Grupa pacjentów Objawy przedawkowania Charakterystyka
Dzieci Pobudzenie Wzmożona aktywność psychomotoryczna, niepokój, drażliwość
Ataksja Zaburzenia koordynacji ruchowej
Zaburzenia koordynacji Trudności w wykonywaniu precyzyjnych ruchów
Atetoza Powolne, wijące ruchy, zwłaszcza w obrębie kończyn
Omamy Zaburzenia percepcji, głównie wzrokowe i słuchowe
Dorośli Senność Nadmierna senność, trudności w utrzymaniu stanu czuwania
Śpiączka Głębokie zaburzenia świadomości, brak reakcji na bodźce
Zarówno dzieci jak i dorośli Drgawki Mogą być poprzedzone śpiączką lub pobudzeniem
Tachykardia Przyspieszona czynność serca
Depresja krążeniowo-oddechowa Rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłanie

Powyższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie objawów klinicznych przedawkowania prometazyny, z uwzględnieniem różnic obserwowanych u pacjentów pediatrycznych i dorosłych. 17 18

Potencjalne komplikacje przedawkowania

Przedawkowanie prometazyny, zawartej w preparatach Diphergan i Polfergan, może prowadzić do szeregu poważnych powikłań, szczególnie w przypadku opóźnionego wdrożenia odpowiedniego leczenia. Do najgroźniejszych komplikacji należą:

  • Nasilone drgawki – mogą prowadzić do uszkodzenia mózgu przy braku szybkiej interwencji
  • Głęboka śpiączka – z towarzyszącym ryzykiem powikłań neurologicznych
  • Depresja oddechowa – mogąca prowadzić do hipoksji i dalszych powikłań narządowych
  • Zaburzenia rytmu serca – poza tachykardią może dojść do arytmii zagrażających życiu
  • Niewydolność krążeniowa – w skrajnych przypadkach prowadząca do wstrząsu

19 20

Zalecenia terapeutyczne

Leczenie przedawkowania prometazyny powinno przebiegać według następującego schematu postępowania:

  1. Zabezpieczenie podstawowych funkcji życiowych – ze szczególnym uwzględnieniem drożności dróg oddechowych, wspomagania oddychania i stabilizacji krążenia
  2. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – w przypadkach, gdy pacjent zgłosił się do placówki medycznej w krótkim czasie po zażyciu leku:
    • Wywołanie wymiotów przy użyciu ipekakuany, pomimo przeciwwymiotnego działania prometazyny
    • Alternatywnie – płukanie żołądka
  3. Leczenie drgawek – zastosowanie diazepamu lub innego odpowiedniego leku przeciwdrgawkowego
  4. Monitorowanie czynności życiowych – regularna kontrola parametrów oddechowych i krążeniowych
  5. Leczenie objawowe – ukierunkowane na pojawiające się powikłania przedawkowania

21 22

Należy zaznaczyć, że skuteczność leczenia przedawkowania prometazyny jest ściśle uzależniona od czasu, jaki upłynął od momentu przyjęcia leku do wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Im krótszy ten czas, tym większa szansa na pełne wyleczenie i uniknięcie poważnych powikłań. 23 24

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl