Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Prometazyna

Prometazyna, stosowana w preparatach takich jak Diphergan i Polfergan, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na swoje działanie farmakologiczne i potencjalne działania niepożądane. Lek może powodować zagęszczenie i wysuszenie wydzieliny oskrzelowej, co utrudnia odkrztuszanie, dlatego jest przeciwwskazany lub wymaga ostrożności u pacjentów z astmą oskrzelową, zapaleniem oskrzeli i rozstrzeniami oskrzeli. Ponadto, prometazyna może wpływać na układ sercowo-naczyniowy (np. u chorych z ciężką chorobą wieńcową), działać antycholinergicznie (co jest istotne w jaskrze z wąskim kątem przesączania, zwężeniu szyi pęcherza moczowego, zatrzymaniu moczu i rozroście gruczołu krokowego) oraz obniżać próg drgawkowy u pacjentów z padaczką. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, a wydalanie przez nerki, co wymaga ostrożności u osób z niewydolnością tych narządów. Prometazyna nie powinna być stosowana u dzieci z podejrzeniem zespołu Reye’a. U osób starszych zaleca się redukcję dawki lub uważne monitorowanie ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego.

  1. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania prometazyny
    1. Wpływ na układ oddechowy
    2. Choroby układu krążenia, narządu wzroku i neurologiczne
    3. Niewydolność narządowa
    4. Zaburzenia układu moczowego i przewodu pokarmowego
    5. Stosowanie u dzieci i młodzieży
    6. Maskowanie objawów innych schorzeń
    7. Pacjenci w podeszłym wieku
    8. Zaburzenia metaboliczne i substancje pomocnicze
    9. Inne substancje pomocnicze
    10. Zawartość etanolu w preparatach prometazyny
    11. Czas trwania leczenia
    12. Kolejne rozdziały

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania prometazyny

Prometazyna, substancja czynna zawarta w lekach takich jak Diphergan i Polfergan, wymaga zachowania szeregu środków ostrożności podczas stosowania ze względu na profil działania farmakologicznego oraz potencjalne działania niepożądane. Właściwa ocena stanu klinicznego pacjenta przed wdrożeniem leczenia jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii.1 2

Wpływ na układ oddechowy

Prometazyna może powodować zgęstnienie lub wysuszenie wydzieliny oskrzelowej, co w konsekwencji utrudnia odkrztuszanie. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania prometazyny u pacjentów z chorobami układu oddechowego, takimi jak:3 4

  • Astma oskrzelowa
  • Zapalenie oskrzeli
  • Rozstrzenia oskrzeli

5 6

Choroby układu krążenia, narządu wzroku i neurologiczne

Stosowanie prometazyny wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z następującymi schorzeniami:7 8

9 10

Niewydolność narządowa

Prometazynę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z:11 12

  • Niewydolnością wątroby – ze względu na metabolizm leku głównie w wątrobie
  • Niewydolnością nerek – ze względu na wydalanie metabolitów leku przez nerki

13 14

Zaburzenia układu moczowego i przewodu pokarmowego

Należy zachować ostrożność podczas stosowania prometazyny u pacjentów z:15 16

  • Zwężeniem szyi pęcherza moczowego – ze względu na działanie antycholinergiczne leku
  • Zwężeniem/niedrożnością odźwiernika dwunastnicy – prometazyna może nasilać objawy niedrożności
  • Zatrzymaniem moczu – działanie antycholinergiczne może nasilać objawy
  • Rozrostem gruczołu krokowego – może dojść do nasilenia zatrzymania moczu

17 18

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Prometazyny nie należy stosować u dzieci i młodzieży z objawami sugerującymi zespół Reye’a – rzadkie, ale ciężkie schorzenie charakteryzujące się encefalopatią i stłuszczeniem wątroby, występujące głównie u dzieci po infekcjach wirusowych, zwłaszcza ospie wietrznej lub grypie.19 20

Maskowanie objawów innych schorzeń

Prometazyna może maskować istotne klinicznie objawy niektórych stanów chorobowych, co może prowadzić do opóźnienia ich rozpoznania:21 22

  • Ototoksyczność wywołana przez leki ototoksyczne (np. salicylany) – prometazyna może maskować objawy ostrzegawcze
  • Niedrożność jelit – poprzez hamowanie wymiotów prometazyna może opóźniać wczesne rozpoznanie
  • Zwiększone ciśnienie śródczaszkowe/wewnątrzczaszkowe – poprzez hamowanie wymiotów, które są objawem ostrzegawczym

23 24

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego podczas stosowania prometazyny. Należy zatem rozważyć redukcję dawki lub szczególnie uważne monitorowanie terapii u tej grupy pacjentów.25

Zaburzenia metaboliczne i substancje pomocnicze

Preparaty zawierające prometazynę zawierają substancje pomocnicze, które mogą mieć znaczenie kliniczne w wybranych grupach pacjentów:26

  • Pacjenci z dziedzicznymi zaburzeniami metabolicznymi – osoby z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinny przyjmować preparatów zawierających sacharozę
  • Pacjenci z cukrzycą – należy uwzględnić zawartość sacharozy w preparatach prometazyny. Na przykład w przypadku leku Polfergan 5 ml syropu zawiera 4,25 g sacharozy, co odpowiada 0,4 wymiennika węglowodanowego (WW)

27

Inne substancje pomocnicze

W zależności od konkretnego preparatu z prometazyną należy zwrócić uwagę na zawartość:28

  • Sód – na przykład Polfergan zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w 1 ml syropu, przez co uznawany jest za „wolny od sodu”
  • Benzoesan sodu (E 211) – na przykład Polfergan zawiera 0,3 mg soli kwasu benzoesowego (sodu benzoesanu E 211) w 1 ml syropu
  • Etanol – niektóre preparaty z prometazyną zawierają niewielkie ilości alkoholu etylowego

29

Zawartość etanolu w preparatach prometazyny

Niektóre preparaty prometazyny, jak np. Polfergan, zawierają niewielkie ilości alkoholu etylowego jako składnik substancji poprawiającej smak i zapach. Zawartość ta jest minimalna, ale warto uwzględnić ten fakt w określonych sytuacjach klinicznych.30

Ilość etanolu w zależności od dawkowania preparatu Polfergan
Grupa pacjentów Wskazanie Ilość etanolu Ekwiwalent w napojach alkoholowych
Dorośli Reakcje alergiczne 3,8 mg etanolu/50 ml mniej niż 1 ml piwa i mniej niż 1 ml wina
Działanie przeciwwymiotne 5,7 mg etanolu/75 ml mniej niż 1 ml piwa i mniej niż 1 ml wina
Działanie uspokajające 1,9 mg etanolu/25 ml mniej niż 1 ml piwa i mniej niż 1 ml wina
Dzieci w wieku powyżej 2 lat Reakcje alergiczne 0,0095 mg etanolu/kg mc. mniej niż 1 ml piwa i mniej niż 1 ml wina
Działanie przeciwwymiotne 0,038 mg etanolu/kg mc. mniej niż 1 ml piwa i mniej niż 1 ml wina
Nudności i zawroty głowy 0,038 mg etanolu/kg mc. mniej niż 1 ml piwa i mniej niż 1 ml wina

31

Czas trwania leczenia

W przypadku niektórych preparatów prometazyny, jak np. Polfergan syrop, zaleca się ograniczenie czasu stosowania leku. Pacjent nie powinien przyjmować produktu Polfergan, syrop, 5 mg/5 ml dłużej niż 7 dni bez konsultacji z lekarzem. Przedłużone stosowanie wymaga nadzoru lekarskiego i ponownej oceny klinicznej zasadności kontynuacji terapii.32

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl