Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Mesna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania mesny

Mesna, jako substancja czynna stosowana w preparacie Uromitexan 100 mg/ml roztwór do wstrzykiwań, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa oraz środków ostrożności, jakie należy podjąć podczas leczenia tą substancją.¹

Reakcje nadwrażliwości

U pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi leczonych cyklofosfamidem i produktem Uromitexan zaobserwowano częstsze występowanie reakcji nadwrażliwości. Obejmują one:²

• Zmiany skórne i błony śluzowej o różnym stopniu nasilenia i rozległości (wysypka, świąd, zaczerwienienie, wysypka pęcherzykowa, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona)
• Miejscowy obrzęk tkanek (obrzęk z pokrzywką)
• Zapalenie spojówek
• Rzadkie przypadki niedociśnienia związane z reakcją układu krążenia i tachykardia (tętno powyżej 100 uderzeń/min)
• Zwiększona szybkość oddechowa z powodu ciężkich ostrych reakcji nadwrażliwości (reakcji rzekomoanafilaktycznych)
• Nadciśnienie, uniesienie odcinka ST
• Bóle mięśni
• Przejściowy wzrost wartości pewnych prób czynnościowych wątroby (np. transaminaz)

³

Z tego względu u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi ochronne działanie na układ moczowy z zastosowaniem mesny należy podejmować jedynie po starannej analizie stosunku ryzyka do korzyści oraz pod nadzorem lekarskim.⁴

Ciężkie reakcje skórne i wielonarządowe

Po podaniu mesny w celu ochrony dróg moczowych zgłaszano przypadki ciężkiej choroby pęcherzowej skóry oraz owrzodzeń skóry i błony śluzowej. Niektóre reakcje uznano za związane z zespołem Stevensa-Johnsona, toksyczną martwicą naskórka lub rumieniem wysiękowym wielopostaciowym.⁵

W niektórych przypadkach reakcjom skórnym towarzyszyły dodatkowe objawy, takie jak:⁶

• Gorączka
• Objawy sercowo-naczyniowe (niedociśnienie tętnicze, w niektórych przypadkach oporne na leczenie płynami, tachykardia, zapis w badaniu EKG wskazujący na zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia)
• Objawy wskazujące na ostrą niewydolność nerek
• Objawy płucne (niedotlenienie, niewydolność oddechowa, skurcz oskrzeli, przyspieszenie częstości oddechów, kaszel, krwawa plwocina)
• Zaburzenia hematologiczne (objawy rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego w badaniach laboratoryjnych, leukopenia, eozynofilia, limfopenia, trombocytopenia, pancytopenia)
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
• Nudności, wymioty
• Bóle kończyn, bóle stawów, bóle mięśni, złe samopoczucie
• Zapalenie żołądka
• Zapalenie spojówek

⁷

Charakterystyka reakcji nadwrażliwości

Niektóre reakcje miały przebieg anafilaksji. Odnotowano także gorączkę, której towarzyszyło np. niedociśnienie, ale bez reakcji skórnych. Zaobserwowano zarówno ciężkie, jak i niewielkie reakcje nadwrażliwości, związane ze stosowaniem mesny w leczeniu ciężkich układowych chorób autoimmunologicznych oraz nowotworów.⁸

W większości przypadków reakcje występowały podczas pierwszej ekspozycji na lek lub po niej, lub po kilku tygodniach po ekspozycji na mesnę. W innych przypadkach pierwszą reakcję można było zaobserwować po kilku miesiącach od ekspozycji. W wielu przypadkach objawy pojawiały się w dniu ekspozycji, z tendencją do skracania czasu do ich wystąpienia po kolejnych podaniach.⁹

U niektórych pacjentów występowanie i/lub ciężkość reakcji zależała od podanej dawki leku. Zaobserwowano nawrót reakcji po ponownym podaniu mesny, w niektórych przypadkach z nasileniem ich ciężkości. W niektórych przypadkach jednak reakcja nie powtarzała się po ponownej ekspozycji na mesnę.¹⁰

Testy skórne w diagnostyce nadwrażliwości

Niektórzy pacjenci z reakcją nadwrażliwości na mesnę w wywiadzie mieli pozytywne, opóźnione wyniki testów skórnych. Ujemna, opóźniona reakcja nie wyklucza jednak nadwrażliwości na mesnę. Dodatnie, natychmiastowe reakcje skórne występowały niezależnie od wcześniejszej ekspozycji na mesnę lub reakcje nadwrażliwości w wywiadzie. Może być to związane ze stężeniem roztworu mesny użytym do badania.¹¹

Ważne informacje dla lekarzy przepisujących mesnę

Osoby przepisujące mesnę powinny:¹²

• Być świadome możliwości wystąpienia reakcji nadwrażliwości i tego, że mogą one ulec pogorszeniu przy ponownej ekspozycji na mesnę, a w niektórych sytuacjach mogą być zagrożeniem dla życia
• Być świadome, że reakcje nadwrażliwości na mesnę przypominały obraz kliniczny posocznicy, a u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi, przypominały zaostrzenie choroby podstawowej

¹³

Mesna jako związek tiolowy

Mesna należy do związków tiolowych, tj. związków organicznych zawierających grupę sulfhydrylową (-SH). Związki tiolowe wykazują pewne podobieństwo w profilu działań niepożądanych, w tym w wywołaniu ciężkich reakcji skórnych. Związkami tiolowymi są na przykład amifostyna, penicylamina i kaptopryl.¹⁴

Nie jest jasne, czy pacjenci, u których wystąpiły działania niepożądane na ten lek, są narażeni na zwiększone ryzyko wystąpienia jakichkolwiek lub podobnych działań na inny związek tiolowy. Rozważając jednak kolejne zastosowanie innego związku tiolowego u tych pacjentów, zwiększenie ryzyka powinno być brane pod uwagę.¹⁵

Środki ostrożności podczas stosowania

Mesna nie zapobiega krwotocznemu zapaleniu pęcherza moczowego u wszystkich pacjentów. Pacjenci powinni być odpowiednio monitorowani.¹⁶

Należy utrzymać odpowiednią diurezę, tak jak jest to wymagane w leczeniu oksazafosforyną.¹⁷

Zawartość sodu

Uromitexan, roztwór do wstrzykiwań zawiera około 59 mg sodu na 400 mg mesny, co należy uwzględnić u pacjentów stosujących dietę o kontrolowanej zawartości sodu.¹⁸

Zaburzenia w badaniach laboratoryjnych

Terapia mesną może powodować fałszywie dodatnie reakcje w badaniach:¹⁹

• Badanie moczu na obecność ciał ketonowych oparte na nitroprusydku sodu (dotyczy to też testu paskowego). Dodanie lodowatego kwasu octowego może być stosowane w celu odróżnienia fałszywego wyniku dodatniego (wiśniowo-czerwony kolor, który blednie) od prawdziwego wyniku dodatniego (czerwono-fioletowy kolor, który nasila się).
• Badanie przesiewowe moczu na obecność kwasu askorbinowego, oparte na odczynnikach Tillmansa.

²⁰

W badaniach farmakokinetycznych przeprowadzonych z udziałem zdrowych ochotników, aktywność fosfokinazy kreatynowej w surowicy krwi (CPK) była mniejsza w próbkach pobranych 24 godziny po podaniu mesny niż w próbkach pobranych przed jej podaniem. Dostępne dane są niewystarczające, aby ustalić przyczynę tego zjawiska, jednak może ono zostać uznane za znaczącą interferencję zależnych od związków tiolowych (np. N-acetylocysteina) testów enzymatycznych CPK.²¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność produktu leczniczego Uromitexan u dzieci i młodzieży (<16 lat) nie zostały ustalone w badaniach klinicznych przeprowadzonych przez firmę Baxter. W literaturze medycznej wspomniano jednak o stosowaniu mesny u dzieci i młodzieży.²²

Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku

Na ogół należy zachować ostrożność dobierając dawkę dla pacjentów w podeszłym wieku, z uwagi na częstsze występowanie zaburzeń czynności wątroby, nerek i serca oraz współistniejące choroby lub równocześnie stosowaną inną terapię lekową. Stosunek ilościowy oksazafosforyn do mesny powinien pozostać niezmieniony.²³