Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Liotyronina

Wpływ liotyroniny na płodność, ciążę i laktację

Liotyronina (sól sodowa liotyroniny) to syntetyczna postać trijodotyroniny (T3), hormonu tarczycy o istotnym znaczeniu w regulacji procesów metabolicznych organizmu. W praktyce klinicznej substancja ta występuje zarówno w preparatach złożonych (np. w leku Novothyral w połączeniu z lewotyroksyną), jak i w monoterapii. Znajomość wpływu liotyroniny na płodność, przebieg ciąży oraz laktację jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa zarówno pacjentki, jak i jej dziecka.¹²

Liotyronina a planowanie ciąży i okres ciąży

Aktualnie dostępne informacje kliniczne dotyczące liotyroniny wskazują na potencjalne ryzyko związane z jej stosowaniem w okresie ciąży. Badania sugerują, że ekspozycja płodu na liotyroninę może wiązać się z rozwojem zaburzeń funkcji poznawczych u dziecka w późniejszym okresie. Z tego powodu, pomimo ograniczonych danych dotyczących stosowania liotyroniny w ciąży, jako środek zapobiegawczy nie zaleca się jej stosowania w tym okresie – zarówno w skojarzeniu z lewotyroksyną (jak w preparacie Novothyral), jak i w monoterapii.³⁴

Jeżeli pacjentka leczona preparatem zawierającym liotyroninę (np. Novothyral) planuje zajść w ciążę lub już jest w ciąży, zaleca się zmianę schematu terapeutycznego na monoterapię lewotyroksyną, o ile jest to klinicznie możliwe. Takie postępowanie zwiększa bezpieczeństwo dla rozwijającego się płodu.⁵⁶

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że w przeciwieństwie do liotyroniny, leczenie lewotyroksyną powinno być kontynuowane konsekwentnie w okresie ciąży, a zapotrzebowanie na lewotyroksynę w tym czasie może być nawet zwiększone. Jest to istotna różnica w podejściu do tych dwóch hormonów tarczycy.⁷⁸

Potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem liotyroniny w ciąży

Należy podkreślić, że nadmiernie duże dawki hormonów tarczycy, w tym liotyroniny, stosowane w okresie ciąży mogą wywierać negatywny wpływ na płód oraz dalszy rozwój postnatalny dziecka. Jest to istotny argument przemawiający za konwersją terapii na monoterapię lewotyroksyną, której stosowanie w ciąży jest lepiej zbadane i uznane za bezpieczniejsze.⁹¹⁰

Chociaż brak jest jednoznacznych dowodów na teratogenny wpływ liotyroniny przy stosowaniu w zalecanych dawkach terapeutycznych, potencjalne ryzyko zaburzeń poznawczych u dziecka oraz ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji w ciąży skłaniają do ostrożności.¹¹¹²

Dodatkowo, istotnym przeciwwskazaniem jest stosowanie lewotyroksyny (a tym bardziej liotyroniny) w skojarzeniu z lekami przeciwtarczycowymi w leczeniu nadczynności tarczycy podczas ciąży. Takie połączenie może prowadzić do konieczności stosowania wyższych dawek leków przeciwtarczycowych, co zwiększa ryzyko niedoczynności tarczycy u płodu.¹³¹⁴

Stosowanie liotyroniny w okresie karmienia piersią

W okresie laktacji liotyronina przenika do mleka kobiecego, podobnie jak lewotyroksyna. Jednak badania wskazują, że stężenia osiągane przy stosowaniu zalecanych dawek terapeutycznych są zbyt niskie, aby mogły spowodować rozwój nadczynności tarczycy lub zahamowanie wydzielania TSH u karmionego dziecka.¹⁵¹⁶

Mimo to, biorąc pod uwagę ograniczone dane dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa stosowania liotyroniny w okresie karmienia piersią, zaleca się ostrożność w jej stosowaniu. Podobnie jak w przypadku ciąży, preferowanym postępowaniem jest stosowanie monoterapii lewotyroksyną, której profil bezpieczeństwa w okresie laktacji jest lepiej poznany i korzystniejszy.¹⁷¹⁸

Zalecenia dotyczące monitorowania kobiet podczas terapii hormonalnej

U kobiet przyjmujących hormony tarczycy, niezależnie od tego czy jest to liotyronina czy lewotyroksyna, kluczowe znaczenie ma odpowiednie monitorowanie stężenia TSH w surowicy krwi. Jest to szczególnie istotne w okresie ciąży, gdy zapotrzebowanie na hormony tarczycy ulega zmianom.¹⁹²⁰

U kobiet w ciąży zwiększone stężenie TSH może wystąpić już w 4. tygodniu ciąży, dlatego zaleca się kontrolę stężenia TSH w trakcie każdego trymestru ciąży. Celem jest potwierdzenie, że wartości TSH w surowicy matki mieszczą się w referencyjnym zakresie dla danego trymestru. W przypadku stwierdzenia podwyższonego stężenia TSH, należy zwiększyć dawkę lewotyroksyny (po uprzedniej konwersji z terapii zawierającej liotyroninę, jeśli taka była stosowana).²¹²²

Po porodzie należy bezzwłocznie przywrócić dawkowanie sprzed ciąży, ponieważ stężenie TSH po porodzie wraca do wartości porównywalnych ze stanem sprzed ciąży. Oczekuje się, że stężenie TSH w surowicy osiągnie prawidłowe wartości w okresie od 6 do 8 tygodni po porodzie.²³²⁴

Kluczowe informacje dla praktyki klinicznej

• U kobiet stosujących preparaty zawierające liotyroninę (np. Novothyral, Novothyral 75), które planują ciążę lub zaszły w ciążę, zaleca się zmianę leczenia na monoterapię lewotyroksyną.²⁵²⁶
• Eksponowanie płodu na działanie liotyroniny niesie potencjalne ryzyko rozwoju zaburzeń funkcji poznawczych u dziecka.²⁷²⁸
• Nie zaleca się stosowania liotyroniny w okresie ciąży – ani w skojarzeniu z lewotyroksyną, ani w monoterapii.²⁹³⁰
• Konieczne jest regularne monitorowanie stężenia TSH w każdym trymestrze ciąży.³¹³²
• Podczas karmienia piersią liotyronina przenika do mleka, jednak w stężeniach zbyt niskich, by wywołać nadczynność tarczycy u dziecka.³³³⁴
• Po porodzie należy bezzwłocznie powrócić do dawkowania sprzed ciąży.³⁵³⁶
• Nadmiernie duże dawki hormonów tarczycy w czasie ciąży mogą negatywnie wpłynąć na płód i rozwój postnatalny.³⁷³⁸