Interakcje
Kwas mykofenolowy

Interakcje kwasu mykofenolowego z innymi lekami

Kwas mykofenolowy (MPA) wykazuje liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Interakcje te mogą wpływać zarówno na farmakokinetykę MPA, jak i na jego skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na krążenie jelitowo-wątrobowe

Jednoczesne stosowanie kwasu mykofenolowego z lekami wpływającymi na krążenie jelitowo-wątrobowe może prowadzić do istotnych zmian w farmakokinetyce tej substancji aktywnej. Do takich leków należą:

• Cholestyramina i leki wiążące kwasy żółciowe – mogą spowodować zmniejszenie wartości AUC (pole pod krzywą) kwasu mykofenolowego do poziomu poniżej stężenia terapeutycznego i tym samym zmniejszyć jego skuteczność. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania leków wiążących kwasy żółciowe, takich jak sekwestranty kwasów żółciowych.^{2 3}
• Węgiel aktywowany – podobnie jak cholestyramina, może prowadzić do zmniejszenia AUC kwasu mykofenolowego i obniżenia jego skuteczności terapeutycznej.^{4 5}

Interakcje z lekami gastroprotekcyjnymi

Leki stosowane w celu ochrony błony śluzowej żołądka mogą wchodzić w istotne interakcje z kwasem mykofenolowym:

• Leki zobojętniające zawierające związki magnezu i glinu – podanie pojedynczej dawki takich leków z kwasem mykofenolowym prowadzi do zmniejszenia AUC i wartości Cmax dla MPA odpowiednio o około 37% i 25%. Leki te można stosować z przerwami w leczeniu sporadycznie występującej niestrawności, natomiast nie zaleca się długotrwałego, codziennego ich zażywania wraz z kwasem mykofenolowym.⁶
• Inhibitory pompy protonowej – u zdrowych ochotników nie obserwowano zmian w farmakokinetyce MPA po jednoczesnym podaniu kwasu mykofenolowego i pantoprazolu w dawce 40 mg dwa razy na dobę przez cztery dni. Brak danych dotyczących innych inhibitorów pompy protonowej podawanych w dużych dawkach.⁷

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Szczególnie istotne są interakcje kwasu mykofenolowego z innymi lekami immunosupresyjnymi stosowanymi w schematach wielolekowych:

• Cyklosporyna – badania u pacjentów ze stabilną czynnością nerki po przeszczepieniu wykazały, że farmakokinetyka cyklosporyny nie ulegała zmianie przy dawkowaniu kwasu mykofenolowego w stanie równowagi stacjonarnej. Jednak jednocześnie stosowana cyklosporyna może zmniejszać pole pod krzywą MPA (około 20%, na podstawie danych dla mykofenolanu mofetylu). W przypadku czasowego przerwania lub całkowitego zaprzestania podawania cyklosporyny, należy ponownie oszacować dawkę kwasu mykofenolowego, w zależności od stosowanego leczenia immunosupresyjnego.⁸
• Takrolimus – średnie wartości AUC dla MPA były o 19% większe (90% CI: -3, +47), podczas gdy średnie wartości AUC dla MPAG (glukuronid kwasu mykofenolowego) były około 30% mniejsze (90% CI: 16, 42) u pacjentów leczonych takrolimusem w porównaniu z grupą otrzymującą cyklosporynę (Sandimmun Neoral). Ponadto, zmienność wielkości AUC dla MPA u tego samego pacjenta była zdwojona po zmianie z leczenia cyklosporyną na takrolimus. Należy prowadzić ścisłą obserwację kliniczną, jeśli planowana jest zmiana jednego inhibitora kalcyneuryny na inny.⁹

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Acyklowir i gancyklowir – należy spodziewać się zwiększenia stężenia glukuronidu kwasu mykofenolowego (MPAG) oraz acyklowiru/gancyklowiru, gdy leki te są stosowane jednocześnie z kwasem mykofenolowym. Jest to prawdopodobnie skutkiem konkurowania obu substancji o sekrecję kanalikową. Zmiany w farmakokinetyce MPAG mają małe znaczenie kliniczne u pacjentów z prawidłową czynnością nerek. Natomiast w przypadku zaburzenia czynności nerek, istnieje ryzyko zwiększenia stężenia MPAG i acyklowiru/gancyklowiru w osoczu; należy wówczas dostosować dawkowanie acyklowiru/gancyklowiru i starannie monitorować pacjentów.¹⁰

Interakcje z innymi lekami

Doustne środki antykoncepcyjne – badania interakcji pomiędzy mykofenolanem mofetylu (MMF) i doustnymi środkami antykoncepcyjnymi nie wykazały żadnych interakcji. Biorąc pod uwagę metabolizm MPA, interakcje pomiędzy kwasem mykofenolowym a doustnymi środkami antykoncepcyjnymi są mało prawdopodobne.¹¹

Żywe szczepionki atenuowane – pacjenci z zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, w tym osoby przyjmujące kwas mykofenolowy, nie powinni otrzymywać żywych szczepionek. Wytwarzanie przeciwciał w odpowiedzi na inne szczepionki może być zmniejszone.¹²

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania kwasu mykofenolowego

Kwas mykofenolowy jest inhibitorem IMPDH (dehydrogenazy inozynomonofosforanu), dlatego należy unikać jego stosowania u pacjentów z rzadko występującym dziedzicznym niedoborem fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej (HPRT), na przykład w zespole Lesch-Nyhana i Kelly-Seegmillera.¹³

Należy pamiętać, że przed rozpoczęciem leczenia kwasem mykofenolowym trzeba uzyskać negatywny wynik testu ciążowego. Podczas terapii i przez 6 tygodni po jej zakończeniu konieczne jest stosowanie skutecznych metod zapobiegania ciąży.¹⁴

Interakcje kwasu mykofenolowego z alkoholem

Dotychczas nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących interakcji kwasu mykofenolowego z alkoholem. Jednakże, mając na uwadze farmakologię kwasu mykofenolowego oraz mechanizmy jego działania i metabolizmu, należy uwzględnić potencjalne zagrożenia wynikające z jednoczesnego stosowania tych substancji.

Alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy wielu leków, w tym immunosupresantów, co potencjalnie może modyfikować ich stężenia w osoczu. Ponadto, zarówno kwas mykofenolowy, jak i alkohol mogą wykazywać działanie hepatotoksyczne, co przy jednoczesnym stosowaniu może prowadzić do sumowania się tych efektów.

U pacjentów po przeszczepieniu narządów, którzy przyjmują leki immunosupresyjne, w tym kwas mykofenolowy, należy rozważyć następujące aspekty dotyczące spożywania alkoholu:

• Zwiększone ryzyko hepatotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu
• Potencjalne zaburzenia metabolizmu kwasu mykofenolowego przez alkohol
• Możliwe nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego
• Ogólne obniżenie skuteczności układu immunologicznego przez alkohol

Z uwagi na brak szczegółowych danych klinicznych, zaleca się ostrożność i najlepiej unikanie spożywania alkoholu podczas terapii kwasem mykofenolowym, szczególnie u pacjentów po przeszczepieniu narządów, u których utrzymanie odpowiedniego poziomu immunosupresji jest kluczowe dla powodzenia przeszczepienia.

Tabela interakcji kwasu mykofenolowego