Wskazania do stosowania
Joflupan

Wskazania do stosowania substancji czynnej joflupan – diagnostyka schorzeń neurodegeneracyjnych

Joflupan znakowany izotopem jodu (123I) jest substancją czynną o zastosowaniu wyłącznie diagnostycznym w medycynie nuklearnej. Lek Ioflupane (123I) ROTOP, zawierający tę substancję w postaci roztworu do wstrzykiwań o aktywności 74 MBq/ml, stosowany jest do obrazowania funkcjonalnych zakończeń dopaminergicznych w prążkowiu mózgu. Substancja ta wiąże się z presynaptycznymi transporterami dopaminy, umożliwiając ocenę ich gęstości w badaniu SPECT (tomografia emisyjna pojedynczego fotonu).¹

Diagnostyka zespołów parkinsonowskich u pacjentów z niepotwierdzonym klinicznie rozpoznaniem

Pierwsze wskazanie do zastosowania joflupanu dotyczy pacjentów dorosłych z klinicznie niepotwierdzonym zespołem parkinsonowskim, szczególnie we wczesnym stadium objawów. Badanie z użyciem tej substancji pozwala na obrazowanie presynaptycznych neuronów dopaminergicznych i wykrycie ewentualnego zmniejszenia ich liczby w prążkowiu, co jest charakterystyczne dla chorób neurozwyrodnieniowych przebiegających z zespołem parkinsonowskim.²

Joflupan pozwala na różnicowanie pomiędzy:³

• Drżeniem samoistnym (bez deficytu dopaminergicznego) – w którym obraz SPECT z joflupanu będzie prawidłowy
• Zespołami parkinsonowskimi związanymi z:
  • Idiopatyczną chorobą Parkinsona
  • Zanikiem wieloukładowym (MSA)
  • Postępującym porażeniem nadjądrowym (PSP)

⁴

Należy jednak podkreślić, że badanie z zastosowaniem joflupanu (123I) nie umożliwia różnicowania pomiędzy chorobą Parkinsona, zanikiem wieloukładowym i postępującym porażeniem nadjądrowym, ponieważ we wszystkich tych schorzeniach dochodzi do zaniku zakończeń dopaminergicznych w prążkowiu.⁵

Diagnostyka różnicowa otępień neurodegeneracyjnych

Drugie kluczowe wskazanie do zastosowania joflupanu dotyczy różnicowania przyczyn otępienia u pacjentów dorosłych. Substancja ta pozwala na ułatwienie odróżnienia przypuszczalnego otępienia z ciałami Lewy’ego od choroby Alzheimera.⁶

W otępieniu z ciałami Lewy’ego (DLB) występuje ubytek neuronów dopaminergicznych w prążkowiu, co skutkuje zmniejszonym wychwytem joflupanu i nieprawidłowym obrazem scyntygraficznym. Natomiast w chorobie Alzheimera układ dopaminergiczny zazwyczaj pozostaje nienaruszony, a obraz SPECT z użyciem joflupanu jest prawidłowy. To pozwala na różnicowanie tych dwóch częstych przyczyn otępienia.⁷

Istotnym ograniczeniem diagnostycznym jest brak możliwości różnicowania za pomocą joflupanu (123I) pomiędzy otępieniem z ciałami Lewy’ego a otępieniem występującym w przebiegu choroby Parkinsona, ponieważ w obu tych jednostkach chorobowych dochodzi do podobnych zmian w układzie dopaminergicznym prążkowia.⁸

Dostępne preparaty i dawkowanie joflupanu

Joflupan (123I) dostępny jest w postaci produktu leczniczego Ioflupane (123I) ROTOP w formie roztworu do wstrzykiwań. Preparat ten występuje w dwóch wariantach opakowań:⁹

• Fiolka jednodawkowa 2,5 ml zawierająca 185 MBq joflupanu (123I) na dzień i godzinę odniesienia
• Fiolka jednodawkowa 5 ml zawierająca 370 MBq joflupanu (123I) na dzień i godzinę odniesienia

¹⁰

Stężenie joflupanu w roztworze wynosi 74 MBq/ml na dzień i godzinę odniesienia, co odpowiada 0,07-0,13 μg/ml joflupanu. Roztwór ma postać przezroczystego, bezbarwnego płynu.¹¹

Warto zaznaczyć, że preparat zawiera etanol w ilości 31,6 g na litr jako substancję pomocniczą, co należy uwzględnić przy kwalifikowaniu pacjentów do badania.¹²