Właściwości farmakodynamiczne
Izosorbid monoazotan

Właściwości farmakodynamiczne izosorbidu monoazotanu

Izosorbidu monoazotan należy do grupy farmakoterapeutycznej organicznych azotanów, stosowanych jako leki rozszerzające naczynia w chorobach serca. Posiada kod ATC: C01DA14.^{1 2}

Mechanizm działania

Izosorbidu monoazotan wywiera bezpośrednie działanie rozkurczające na mięśnie gładkie ścian naczyń krwionośnych. W rezultacie tego działania dochodzi do rozszerzenia naczyń obwodowych żylnych oraz tętniczych.^{3 4}

Na poziomie komórkowym, mechanizm działania azotanów związany jest z powstawaniem tlenku azotu (NO) w procesie metabolizmu tych związków. Powstały tlenek azotu wraz z cyklicznym monofosforanem guanozyny są uważane za mediatory działania rozkurczającego, działając bezpośrednio na mięśnie gładkie naczyń i powodując ich rozkurcz poprzez przyspieszenie uwalniania jonów wapnia z komórek mięśni gładkich ścian naczyń.^{5 6}

Wpływ na naczynia krwionośne

Izosorbidu monoazotan w zróżnicowany sposób wpływa na poszczególne typy naczyń krwionośnych:

• W większym stopniu działa na pojemnościowe naczynia pozawłośniczkowe (żylne) i duże tętnice, szczególnie na wykazujące jeszcze zdolność oddziaływania tętnice wieńcowe⁷
• Słabiej rozszerza duże naczynia tętnicze⁸
• Tętniczki przedwłośniczkowe (arteriole) pełniące rolę naczyń oporowych ulegają umiarkowanemu rozszerzeniu^{9 10}

Efekty hemodynamiczne

Działanie izosorbidu monoazotanu na układ krążenia prowadzi do szeregu istotnych efektów hemodynamicznych:

• Rozszerzenie naczyń żylnych prowadzi do zwiększenia pojemności żylnego łożyska naczyniowego (pooling) i zmniejszenia wstecznego dopływu krwi do serca¹¹
• Zmniejsza się objętość końcowo-rozkurczowa i ciśnienie napełniania serca – redukcja obciążenia wstępnego (preload)^{12 13}
• Rozszerzenie naczyń tętniczych i arterioli powoduje zmniejszenie oporu podczas wyrzutu lewokomorowego – redukcja obciążenia następczego (afterload)^{14 15}
• Zmniejsza się również opór w krążeniu płucnym¹⁶

Wpływ na mięsień sercowy

Izosorbidu monoazotan wywiera korzystny wpływ na mięsień sercowy poprzez kilka mechanizmów:

• Zmniejszenie obciążenia wstępnego i następczego serca prowadzi do zmniejszenia zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen^{17 18}
• Zmniejszenie wymiaru komory oraz napięcia ściany w momencie skurczu zmniejsza zapotrzebowanie energetyczne oraz zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen¹⁹
• Rozszerzenie dużych naczyń wieńcowych i zmniejszenie napięcia późnorozkurczowego ściany mięśnia sercowego zwiększa przepływ krwi przez mięsień sercowy, zwłaszcza w jego warstwie podwsierdziowej²⁰
• Obniżenie ciśnienia napełniania ułatwia perfuzję krwi do warstw podwsierdziowych zagrożonych niedokrwieniem²¹
• Zwiększenie ukrwienia w niedokrwionych obszarach mięśnia sercowego²²
• Poprawa miejscowych ruchów ścian serca i zwiększenie pojemności minutowej serca²³

Wpływ na niewydolność serca

Izosorbidu monoazotan poprawia spoczynkowe i wysiłkowe parametry hemodynamiczne u chorych z zastoinową niewydolnością serca.²⁴ Skutki terapeutyczne w niewydolności serca wynikają głównie z redukcji obciążenia wstępnego i następczego, co prowadzi do zmniejszenia zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen i poprawy ogólnej wydolności układu krążenia.

Działanie na inne układy narządowe

Izosorbidu monoazotan, podobnie jak inne azotany, wywiera również działanie rozkurczające na mięśnie gładkie w innych narządach i układach, takich jak:

• Układ oddechowy: rozkurcz mięśni gładkich w oskrzelach^{25 26}
• Układ pokarmowy: rozkurcz mięśni gładkich w przewodzie pokarmowym, przełyku, jelicie cienkim i grubym oraz zwieraczach^{27 28}
• Układ żółciowy: rozkurcz mięśni gładkich w drogach żółciowych i pęcherzyku żółciowym^{29 30}
• Układ moczowy: rozkurcz mięśni gładkich w drogach moczowych i pęcherzu moczowym^{31 32}
• Układ rozrodczy: rozkurcz mięśni gładkich w macicy³³

Podsumowując, izosorbidu monoazotan jest organicznym azotanem o szerokim spektrum działania naczyniorozszerzającego, wpływającym korzystnie na hemodynamikę sercowo-naczyniową poprzez zmniejszenie obciążenia wstępnego i następczego serca, poprawę perfuzji mięśnia sercowego oraz redukcję zapotrzebowania na tlen. Jednocześnie substancja ta wywiera efekt rozkurczający na mięśnie gładkie w wielu innych układach, co może przyczyniać się do jej profilu działań niepożądanych i interakcji z innymi lekami.