Przedawkowanie
Fenylobutazon

Fenylobutazon, obecny w preparatach takich jak Butapirazol (maść 50 mg/g oraz czopki 250 mg), przy przedawkowaniu może wywołać poważne powikłania, w tym kwasicę metaboliczną, która jest podstawowym objawem zatrucia. Klinicznie zatrucie manifestuje się śpiączką, drgawkami, hipotensją, wstrząsem oraz oligurią (<400 ml/dobę), wskazującą na zaburzenia funkcji nerek. Długotrwałe lub nadmierne stosowanie, zwłaszcza czopków o szybszym wchłanianiu, zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Fenylobutazon może prowadzić do uszkodzenia nerek i wątroby, a także ostrego zahamowania czynności szpiku kostnego, skutkującego pancytopenią, leukopenią i trombocytopenią, co zwiększa ryzyko krwawień i infekcji. Istotnym zagrożeniem jest również perforacja wrzodów żołądka lub dwunastnicy, wymagająca pilnej interwencji chirurgicznej.

  1. Przedawkowanie fenylobutazonu
    1. Ostre zatrucie – objawy
    2. Wpływ na narządy wewnętrzne
    3. Powikłania w układzie pokarmowym
    4. Tabela objawów przedawkowania
    5. Niebezpieczeństwa związane z formami leku
    6. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    7. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie fenylobutazonu

Fenylobutazon, substancja czynna zawarta w produktach leczniczych takich jak Butapirazol (w postaci maści 50 mg/g oraz czopków 250 mg), może w przypadku przedawkowania prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Należy podkreślić, że produktu zawierającego fenylobutazon nie należy stosować dłużej niż 7 dni z uwagi na ryzyko działań niepożądanych i zatrucia.1

Ostre zatrucie – objawy

Ostre zatrucie fenylobutazonem manifestuje się przede wszystkim wystąpieniem kwasicy metabolicznej. Ten stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej organizmu może prowadzić do szeregu poważnych następstw klinicznych, takich jak śpiączka, drgawki, hipotensja (obniżone ciśnienie tętnicze), wstrząs oraz oliguria (zmniejszone wydalanie moczu).2

Wpływ na narządy wewnętrzne

Przedawkowanie fenylobutazonu może skutkować poważnym uszkodzeniem kluczowych narządów. W literaturze medycznej odnotowano przypadki zaburzenia funkcji nerek i wątroby w następstwie zatrucia tą substancją. Dodatkowo, szczególnie niebezpieczne jest potencjalne wywołanie ostrego zahamowania czynności szpiku kostnego, co może prowadzić do poważnych zaburzeń hematologicznych.3

Powikłania w układzie pokarmowym

Jednym z najpoważniejszych powikłań przedawkowania fenylobutazonu jest ryzyko perforacji wrzodów przewodu pokarmowego. W literaturze medycznej odnotowano przypadki pęknięcia wrzodu w ścianie żołądka lub dwunastnicy w następstwie zatrucia tą substancją, co stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji chirurgicznej.4

Tabela objawów przedawkowania

Objaw przedawkowania Opis
Kwasica metaboliczna Podstawowy objaw zatrucia fenylobutazonem, prowadzący do dalszych powikłań
Śpiączka Stan głębokiej utraty przytomności wywołany kwasicą metaboliczną
Drgawki Niekontrolowane skurcze mięśni będące następstwem zaburzeń elektrolitowych i kwasicy
Hipotensja Obniżone ciśnienie tętnicze krwi mogące prowadzić do wstrząsu
Wstrząs Stan zagrożenia życia charakteryzujący się niewystarczającą perfuzją tkanek
Oliguria Zmniejszone wydalanie moczu (poniżej 400 ml/dobę) świadczące o zaburzeniu funkcji nerek
Zaburzenia funkcji nerek Od niewydolności przednerkowej do ostrego uszkodzenia nerek
Zaburzenia funkcji wątroby Podwyższone enzymy wątrobowe, możliwe uszkodzenie hepatocytów
Ostre zahamowanie czynności szpiku kostnego Prowadzące do pancytopenii, leukopenii, trombocytopenii i zwiększonego ryzyka krwawień oraz infekcji
Perforacja wrzodu Pęknięcie wrzodu w ścianie żołądka lub dwunastnicy, stan bezpośredniego zagrożenia życia

5

Niebezpieczeństwa związane z formami leku

Należy mieć na uwadze, że fenylobutazon w postaci Butapirazolu występuje w dwóch postaciach farmaceutycznych: maści (50 mg/g) oraz czopków (250 mg). Pomimo miejscowego stosowania maści, przy długotrwałej aplikacji na dużą powierzchnię skóry lub w przypadku uszkodzeń naskórka istnieje ryzyko zwiększonej absorpcji systemowej i potencjalnego przedawkowania. W przypadku czopków, wchłanianie substancji jest szybsze i bardziej bezpośrednie, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań ogólnoustrojowych.6

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia zatrucia fenylobutazonem konieczne jest natychmiastowe wdrożenie postępowania leczniczego w warunkach szpitalnych. Leczenie zatrucia fenylobutazonem jest objawowe i podtrzymujące, ukierunkowane na wyrównanie zaburzeń metabolicznych, utrzymanie funkcji życiowych oraz zapobieganie dalszym powikłaniom. Monitorowanie parametrów życiowych, funkcji nerek, wątroby oraz morfologii krwi jest niezbędne do właściwego prowadzenia pacjenta z przedawkowaniem tej substancji.7

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl