Działania niepożądane
Fenylobutazon

Fenylobutazon, substancja czynna Butapirazolu (maść 50 mg/g, czopki 250 mg), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących liczne układy organizmu. Najpoważniejsze z nich to zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza i trombocytopenia, które mogą prowadzić do stanów zapalnych błon śluzowych, gorączki, krwotoków oraz zwiększonej skłonności do krwawień. Fenylobutazon może także wywołać ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczną nekrolizę naskórka (zespół Lyella). Częste są objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, bóle nadbrzusza i biegunka, a także owrzodzenia mogące prowadzić do krwawień. Ponadto, lek może powodować zaburzenia funkcji nerek (zapalenie, niewydolność, krwiomocz), powikłania sercowo-naczyniowe (nadciśnienie, niewydolność krążenia, ryzyko zatorów tętnic) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne.

  1. Działania niepożądane fenylobutazonu
  2. Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
    1. Zaburzenia hematologiczne
    2. Zaburzenia skórne
    3. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
    4. Zaburzenia sercowo-naczyniowe
    5. Zaburzenia nerkowe
    6. Reakcje nadwrażliwości
  3. Tabela działań niepożądanych
    1. Zaburzenia wątroby
    2. Inne zaburzenia
  4. Monitorowanie bezpieczeństwa
    1. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane fenylobutazonu

Fenylobutazon, substancja czynna zawarta w produktach leczniczych Butapirazol (maść 50 mg/g oraz czopki 250 mg), charakteryzuje się szerokim profilem działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas terapii. Działania niepożądane obserwowane podczas stosowania fenylobutazonu obejmują wiele układów organizmu i mogą mieć różny stopień nasilenia, od łagodnych do zagrażających życiu.1

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia hematologiczne

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem fenylobutazonu są zaburzenia krwi i układu chłonnego. Agranulocytoza może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia i objawia się stanami zapalnymi błon śluzowych (jamy ustnej i gardła, odbytu i odbytnicy, narządów płciowych), zapaleniem gardła, gorączką (przewlekłą bądź nawracającą) oraz krwotokami. Trombocytopenia manifestuje się zwiększoną skłonnością do krwawień i wybroczyn na skórze oraz błonach śluzowych. Dodatkowo może wystąpić zaburzenie czynności szpiku kostnego oraz zmniejszenie krzepliwości krwi.2

Zaburzenia skórne

Fenylobutazon może wywołać poważne, zagrażające życiu reakcje skórne. Do najcięższych należą: zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella (toksyczna nekroliza naskórka) oraz złuszczające zapalenie skóry. Ponadto mogą wystąpić wysypki skórne i rumień wielopostaciowy. Te reakcje dermatologiczne mogą prowadzić do rozległych uszkodzeń skóry, wymagających hospitalizacji i intensywnego leczenia.3

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego należą do najczęstszych problemów związanych ze stosowaniem fenylobutazonu. Często występują: nudności, wymioty, bóle nadbrzusza i biegunka. Szczególnie niebezpieczne są owrzodzenia przewodu pokarmowego, które mogą powikłać się krwawieniem. Należy również zwrócić uwagę na możliwość powiększenia ślinianek.4

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Stosowanie fenylobutazonu, podobnie jak innych NLPZ, wiąże się z ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych. Mogą wystąpić: nadciśnienie tętnicze i niewydolność krążenia. Badania kliniczne i dane epidemiologiczne wskazują, że przyjmowanie niektórych NLPZ (szczególnie długotrwale w dużych dawkach) jest związane z niewielkim zwiększeniem ryzyka zatorów tętnic, takich jak zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu.5

Zaburzenia nerkowe

Fenylobutazon może powodować zaburzenia funkcji nerek, które manifestują się jako zapalenie i niewydolność nerek oraz krwiomocz. Problemy nerkowe mogą być szczególnie niebezpieczne u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami nerek lub czynnikami ryzyka nefrotoksyczności.6

Reakcje nadwrażliwości

U niektórych pacjentów mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości na fenylobutazon, w tym reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, które są stanem zagrożenia życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.7

Tabela działań niepożądanych

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Agranulocytoza Nieznana Objawia się stanami zapalnymi błon śluzowych, zapaleniem gardła, gorączką oraz krwotokami.
Trombocytopenia Nieznana Zwiększona skłonność do krwawień i wybroczyny na skórze oraz błonach śluzowych.
Zaburzenie czynności szpiku kostnego Nieznana Upośledzenie produkcji komórek krwi.
Zmniejszenie krzepliwości krwi Nieznana Zwiększone ryzyko krwawień.
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje nadwrażliwości Nieznana Reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne – zagrażające życiu.
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Hiperglikemia Nieznana Podwyższony poziom glukozy we krwi.
Obrzęki Nieznana Gromadzenie się płynu w tkankach.
Zaburzenia układu nerwowego Bóle głowy Nieznana Dolegliwości bólowe głowy o różnym nasileniu.
Zawroty głowy Nieznana Zaburzenia równowagi i koordynacji.
Zapalenie nerwu wzrokowego Nieznana Stan zapalny nerwu wzrokowego mogący prowadzić do zaburzeń widzenia.
Zaburzenia oka Zaburzenia widzenia Nieznana Różne zaburzenia funkcji wzrokowych.
Zaburzenia naczyniowe Nadciśnienie tętnicze Nieznana Podwyższone ciśnienie krwi.
Niewydolność krążenia Nieznana Upośledzenie funkcji serca jako pompy.
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności, wymioty, bóle nadbrzusza, biegunka Często Najczęstsze objawy ze strony przewodu pokarmowego.
Owrzodzenia przewodu pokarmowego Nieznana Mogą prowadzić do krwawień z przewodu pokarmowego.
Powiększenie ślinianek Nieznana Obrzęk i powiększenie gruczołów ślinowych.
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zapalenie wątroby Nieznana Stan zapalny tkanki wątrobowej.
Żółtaczka Nieznana Zażółcenie skóry i białkówek oczu.
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypki skórne Nieznana Różnorodne zmiany skórne.
Rumień wielopostaciowy Nieznana Ostra choroba skóry charakteryzująca się typowymi zmianami tarczowatymi.
Zespół Stevensa-Johnsona Nieznana Ciężka reakcja skórna z pęcherzami i złuszczaniem naskórka.
Zespół Lyella (toksyczna nekroliza naskórka) Nieznana Zagrażająca życiu reakcja skórna z rozległym złuszczaniem naskórka.
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zapalenie i niewydolność nerek Nieznana Upośledzenie funkcji nerek prowadzące do ich niewydolności.
Krwiomocz Nieznana Obecność krwi w moczu.
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Łagodny rozrost gruczołu krokowego Nieznana Powiększenie prostaty.
Zaburzenia sercowo-naczyniowe Ryzyko zatorów tętnic (zawał serca, udar) Nieznana Zwiększone ryzyko przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek.

Zaburzenia wątroby

Fenylobutazon może wywoływać zaburzenia funkcji wątroby objawiające się jako zapalenie wątroby oraz żółtaczka. Parametry czynności wątroby powinny być monitorowane podczas terapii, szczególnie długotrwałej.8

Inne zaburzenia

Podczas terapii fenylobutazonem mogą również wystąpić:

Monitorowanie bezpieczeństwa

Ze względu na poważny profil działań niepożądanych fenylobutazonu, pacjenci przyjmujący Butapirazol powinni być uważnie monitorowani. Szczególną uwagę należy zwrócić na wczesne objawy zaburzeń hematologicznych, reakcji skórnych, zaburzeń funkcji nerek i wątroby oraz powikłań sercowo-naczyniowych. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, należy rozważyć przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.13

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl