Działania niepożądane
Deksmedetomidyna

Działania niepożądane deksmedetomidyny

Deksmedetomidyna to wysoce selektywny agonista receptorów α2-adrenergicznych stosowany w anestezjologii i intensywnej terapii. Znajomość profilu bezpieczeństwa oraz potencjalnych działań niepożądanych tego leku jest kluczowa dla bezpiecznego prowadzenia sedacji u pacjentów w różnych sytuacjach klinicznych. Przedstawione poniżej dane dotyczą zarówno leczenia pacjentów na Oddziałach Intensywnej Opieki Medycznej, jak i w przypadku sedacji proceduralnej z zachowaniem świadomości.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi po podaniu deksmedetomidyny na Oddziale Intensywnej Opieki Medycznej są:

• Niedociśnienie tętnicze – występuje u około 25% pacjentów
• Nadciśnienie tętnicze – występuje u około 15% pacjentów
• Bradykardia – występuje u około 13% pacjentów

²

Niedociśnienie i bradykardia są jednocześnie najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi związanymi z deksmedetomidyną, występującymi odpowiednio u 1,7% i 0,9% losowo wybranych pacjentów OIOM.³

Profil bezpieczeństwa podczas sedacji proceduralnej

W przypadku sedacji proceduralnej z zachowaniem świadomości najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi po zastosowaniu deksmedetomidyny są:

• Niedociśnienie tętnicze – występujące u 55% pacjentów otrzymujących deksmedetomidynę w porównaniu do 30% w grupie otrzymującej placebo oraz doraźnie midazolam i fentanyl
• Depresja oddechowa – występująca u 38% pacjentów otrzymujących deksmedetomidynę w porównaniu do 35% w grupie otrzymującej placebo oraz doraźnie midazolam i fentanyl
• Bradykardia – występująca u 14% pacjentów otrzymujących deksmedetomidynę w porównaniu do 4% w grupie otrzymującej placebo oraz doraźnie midazolam i fentanyl

⁴

Szczegółowe działania niepożądane deksmedetomidyny

Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą szczegółowe zestawienie działań niepożądanych deksmedetomidyny z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz rodzaju zaburzeń:

<sup data-drug="Dexmedetomidine EVER Pharma" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane wymienione w Tabeli 1 pochodzą z zebranych danych z badań klinicznych, przeprowadzonych w oddziałach intensywnej opieki medycznej. Działania niepożądane podano zgodnie z częstością występowania, od najczęstszych, zgodnie z następującą klasyfikacją: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do 5

Niebezpieczeństwa związane z układem krążenia

Bradykardia to jedno z najczęstszych i potencjalnie poważnych działań niepożądanych związanych z deksmedetomidyną. U stosunkowo zdrowych uczestników badania nieleczonych na OIOM, którym podawano deksmedetomidynę, bradykardia rzadko prowadziła do zahamowania zatokowego lub pauzy. Objawy te zwykle ustępowały po podniesieniu kończyn dolnych lub podaniu leków przeciwcholinergicznych, takich jak atropina lub glikopirolan.⁶

W odosobnionych przypadkach, u pacjentów z wcześniejszą bradykardią, nastąpiła progresja bradykardii do okresów asystolii. Zgłaszano również przypadki zatrzymania akcji serca, często poprzedzone bradykardią lub blokiem przedsionkowo-komorowym.⁷

Nadciśnienie tętnicze było związane głównie ze stosowaniem dawki wysycającej (nasycającej). To działanie niepożądane można zminimalizować, unikając podawania takiej dawki, zmniejszając szybkość infuzji lub wielkość dawki wysycającej.⁸

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Częstymi działaniami niepożądanymi związanymi z zaburzeniami metabolicznymi są hiperglikemia i hipoglikemia. Rzadziej obserwuje się kwasicę metaboliczną oraz hipoalbuminemię. W zakresie zaburzeń endokrynologicznych odnotowano przypadki moczówki prostej.^{9 10}

Zaburzenia układu oddechowego

Depresja oddechowa jest bardzo częstym działaniem niepożądanym, występującym zarówno u pacjentów leczonych w OIOM, jak i poddawanych sedacji proceduralnej. Niezbyt często mogą także wystąpić duszność i bezdech.¹¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Do często występujących działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego należą nudności, wymioty oraz suchość w jamie ustnej. Rzadziej może wystąpić wzdęcie brzucha.¹²

Inne działania niepożądane

Do innych istotnych klinicznie działań niepożądanych należą:

• Zespół odstawienia – występujący często po zakończeniu podawania leku
• Hipertermia – podwyższona temperatura ciała
• Pobudzenie – obserwowane często u pacjentów
• Omamy – występujące niezbyt często

^{13 14}

Szczególne grupy pacjentów – dzieci i młodzież

U dzieci powyżej 1 miesiąca życia, głównie w okresie pooperacyjnym, obserwowanych do 24 godzin na OIOM, wykazano podobny profil bezpieczeństwa jak u dorosłych. Dane dotyczące stosowania deksmedetomidyny u noworodków (28-44 tydzień ciąży) są bardzo nieliczne i ograniczone do dawki podtrzymującej ≤0,2 mcg/kg mc./godz.^{1 miesiąca życia, głównie w okresie pooperacyjnym, obserwowanych w okresie do 24 godzin na OIOM, wykazano podobny profil bezpieczeństwa, jak u dorosłych. Dane dotyczące noworodków (28-44 tydzień ciąży) są bardzo nieliczne i ograniczone do dawki podtrzymującej ≤0,2 mcg/kg mc./godz..”>15}

W piśmiennictwie opisano pojedynczy przypadek bradykardii hipotermicznej u noworodka.¹⁶

Postępowanie przy występowaniu działań niepożądanych

Niedociśnienie tętnicze lub bradykardia o znaczeniu klinicznym powinny być leczone zgodnie z wytycznymi klinicznymi. Leczenie obejmuje m.in.:

• W przypadku bradykardii – podniesienie kończyn dolnych lub podanie leków przeciwcholinergicznych (atropina, glikopirolan)
• W przypadku nadciśnienia związanego z dawką wysycającą – unikanie podawania dawki wysycającej, zmniejszenie szybkości infuzji lub wielkości dawki wysycającej

¹⁷

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸