Właściwości farmakokinetyczne
Chlorowodorek fenylefryny

Właściwości farmakokinetyczne chlorowodorku fenylefryny

Chlorowodorek fenylefryny to substancja czynna o działaniu sympatykomimetycznym, stosowana głównie jako lek zmniejszający przekrwienie błony śluzowej nosa. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tej substancji w oparciu o dane z charakterystyk produktów leczniczych zawierających chlorowodorek fenylefryny, takich jak Gripex Hot Max i Theraflu MAX GRIP.^{1 2}

Wchłanianie i biodostępność

Chlorowodorek fenylefryny charakteryzuje się łatwym i szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Pomimo efektywnego wchłaniania, biodostępność substancji jest ograniczona i wynosi około 40%. Dzieje się tak z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia, zachodzącego w ścianie jelita i wątrobie, gdzie substancja podlega wstępnemu metabolizmowi przez enzymy monoaminooksydazy.^{3 4}

Dystrybucja i stężenia maksymalne

Po podaniu doustnym chlorowodorek fenylefryny osiąga maksymalne stężenie w surowicy krwi po upływie 1-2 godzin od momentu przyjęcia leku. Ten stosunkowo szybki czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego jest charakterystyczny dla substancji dobrze wchłaniających się z przewodu pokarmowego.^{5 6}

Metabolizm i eliminacja

Głównym miejscem metabolizmu chlorowodorku fenylefryny jest wątroba. Substancja podlega intensywnym procesom biotransformacji, a podstawowe szlaki metaboliczne obejmują:⁷

• Sprzęganie z kwasem siarkowym (sulfonacja)
• Sprzęganie z kwasem glukuronowym (glukuronidacja)
• Oksydacyjną deaminację z następczym sprzęganiem z kwasem siarkowym

⁸

Powstałe w wyniku tych procesów metabolity są następnie eliminowane z organizmu. Chlorowodorek fenylefryny jest wydalany prawie całkowicie z moczem, głównie w postaci metabolitów sprzężonych, przede wszystkim siarczanów.^{9 10}

Parametry farmakokinetyczne

Okres półtrwania chlorowodorku fenylefryny wynosi od 2 do 3 godzin. Ten stosunkowo krótki okres półtrwania determinuje częstość podawania leku w celach terapeutycznych. W przypadku stosowania chlorowodorku fenylefryny w postaci doustnej, w celu obkurczenia naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa, zaleca się podawanie leku co 4-6 godzin.^{11 12}

Farmakokinetyka w zestawieniu z innymi substancjami w preparatach złożonych

Chlorowodorek fenylefryny występuje najczęściej w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, takimi jak paracetamol i kwas askorbowy, w preparatach złożonych stosowanych w objawowym leczeniu przeziębienia i grypy. Dla przykładu, w preparacie Gripex Hot Max chlorowodorek fenylefryny (12,2 mg) występuje w połączeniu z paracetamolem (1000 mg) i kwasem askorbowym (100 mg), natomiast w preparacie Theraflu MAX GRIP zawartość chlorowodorku fenylefryny wynosi 10 mg na saszetkę, w połączeniu z 1000 mg paracetamolu i 70 mg kwasu askorbowego.^{13 14}

Właściwości farmakokinetyczne tych substancji są następujące:

Paracetamol

Paracetamol jest szybko i prawie całkowicie wchłaniany z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie we krwi po podaniu doustnym występuje po upływie około 1 godziny. W niewielkim stopniu wiąże się z białkami osocza (10-30% w dawkach terapeutycznych, 20-50% w dawkach wyższych). Okres półtrwania leku wynosi 1-4 godziny. Główną drogą eliminacji jest biotransformacja w wątrobie, gdzie powstają głównie glukuronidy (około 90% u dorosłych) i siarczany (szczególnie u dzieci). Około 5% dawki jest metabolizowane do potencjalnie hepatotoksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinoiminy (NAPQI), który w warunkach prawidłowych jest inaktywowany przez wątrobowy glutation.^{15 16}

Kwas askorbowy

Kwas askorbowy wchłania się z przewodu pokarmowego w 70-80%, głównie w dwunastnicy i proksymalnym odcinku jelita cienkiego. We krwi wiąże się w 25% z białkami osocza. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga po 2-3 godzinach. W organizmie ulega utlenieniu do dehydroaskorbinianu, z którego częściowo jest regenerowany do wyjściowej postaci zredukowanej pod wpływem glutationu. Nadmiar kwasu askorbowego, przekraczający zapotrzebowanie organizmu, jest wydalany z moczem zarówno w postaci wyjściowej, jak i metabolitów.^{17 18}

Implikacje kliniczne właściwości farmakokinetycznych

Stosunkowo krótki okres półtrwania chlorowodorku fenylefryny (2-3 godziny) determinuje konieczność podawania leku co 4-6 godzin w celu utrzymania efektu terapeutycznego. W przypadku preparatów złożonych takich jak Gripex Hot Max czy Theraflu MAX GRIP, gdzie fenylefryna występuje w połączeniu z paracetamolem i kwasem askorbowym, istotne znaczenie ma harmonizacja schematów dawkowania dostosowana do właściwości farmakokinetycznych wszystkich składników.^{19 20}

Niski stopień biodostępności chlorowodorku fenylefryny po podaniu doustnym (około 40%) związany z efektem pierwszego przejścia wyjaśnia, dlaczego w preparatach doustnych stosowane są stosunkowo wyższe dawki tej substancji w porównaniu do form podawanych bezpośrednio na błonę śluzową nosa (miejscowo).^{21 22}