Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chlorowodorek fenylefryny

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania chlorowodorku fenylefryny

Chlorowodorek fenylefryny jest substancją sympatykomimetyczną stosowaną w preparatach przeciw przeziębieniu i grypie jako składnik odpowiedzialny za zmniejszenie przekrwienia błony śluzowej nosa. Ze względu na właściwości farmakologiczne tej substancji, jak również jej występowanie w preparatach złożonych z paracetamolem, konieczne jest przestrzeganie szeregu środków ostrożności i specjalnych ostrzeżeń podczas leczenia.¹

Ryzyko przedawkowania paracetamolu

Preparaty zawierające chlorowodorek fenylefryny często występują w postaci leków złożonych z paracetamolem, dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko przedawkowania tego drugiego składnika. Ze względu na ryzyko przedawkowania, należy bezwzględnie sprawdzić, czy inne przyjmowane przez pacjenta leki również nie zawierają paracetamolu.^{2 3}

Równoczesne przyjmowanie produktów zawierających paracetamol może doprowadzić do przedawkowania, które może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak niewydolność wątroby, a w skrajnych przypadkach może zakończyć się koniecznością przeszczepu wątroby lub nawet zgonem.⁴

Interakcje z innymi lekami sympatykomimetycznymi

Preparaty zawierające chlorowodorek fenylefryny nie powinny być stosowane jednocześnie z innymi lekami zawierającymi substancje sympatykomimetyczne, takimi jak:

• leki zmniejszające przekrwienie błony śluzowej nosa
• środki hamujące łaknienie
• leki psychostymulujące o działaniu podobnym do amfetaminy
• inne produkty lecznicze stosowane w przeziębieniu i grypie

⁵

Grupy pacjentów wysokiego ryzyka

Stosowanie chlorowodorku fenylefryny wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z następującymi schorzeniami:^{6 7}

• Niewydolność nerek – ze względu na ryzyko kumulacji substancji czynnych i ich metabolitów
• Astma oskrzelowa – ze względu na możliwość nasilenia objawów choroby
• Rozrost gruczołu krokowego – fenylefryna może nasilać objawy związane z utrudnionym oddawaniem moczu
• Zespół Raynauda – fenylefryna może nasilać objawy choroby zakrzepowo-zatorowej
• Cukrzyca – może wystąpić zaburzenie kontroli glikemii
• Choroba wieńcowa – substancja może wpływać na układ sercowo-naczyniowy
• Zaburzenia czynności wątroby – zwiększają ryzyko uszkodzenia wątroby wywołanego paracetamolem

Pacjenci z niedoborem glutationu

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu chlorowodorku fenylefryny w preparatach zawierających paracetamol u pacjentów ze stanami obniżonego poziomu glutationu. Dotyczy to zwłaszcza osób:^{8 9}

• Ciężko niedożywionych
• Cierpiących z powodu anoreksji
• Posiadających niski wskaźnik masy ciała (BMI)
• Regularnie nadużywających alkoholu
• Z posocznicą

U tych pacjentów odnotowano przypadki wystąpienia niewydolności wątroby. Ponadto, stosowanie paracetamolu u pacjentów z niedoborem glutationu może zwiększać ryzyko wystąpienia kwasicy metabolicznej.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

U pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i jednocześnie stosujących preparaty z chlorowodorkiem fenylefryny wskazane jest dostosowanie dawki leków przeciwzakrzepowych na podstawie oznaczenia wskaźników krzepnięcia krwi. Jeśli nie jest to możliwe, pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe doustnie mogą przyjmować preparaty z chlorowodorkiem fenylefryny nie dłużej niż kilka dni.¹¹

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Preparat należy stosować ostrożnie u pacjentów przyjmujących leki z grupy antagonistów receptorów β-adrenergicznych ze względu na możliwość interakcji i osłabienia działania tych leków.¹² Dodatkowo, należy zachować ostrożność u pacjentów stosujących inne leki obniżające ciśnienie krwi, takie jak debryzochina, guanetydyna, rezerpina i metylodopa.¹³

Ryzyko kwasicy metabolicznej

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania paracetamolu i flukloksacyliny ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową (HAGMA, ang. high anion gap metabolic acidosis). Szczególnie dotyczy to pacjentów z:¹⁴

• Ciężkimi zaburzeniami czynności nerek
• Posocznicą
• Niedożywieniem
• Innymi przyczynami niedoboru glutationu (np. przewlekły alkoholizm)
• Stosujących maksymalne dawki dobowe paracetamolu

U tych pacjentów zaleca się ścisłą obserwację, w tym wykonywanie badań wykrywających 5-oksoprolinę w moczu.¹⁵

Inne ważne interakcje lekowe

Należy zachować ostrożność u pacjentów przyjmujących następujące leki:¹⁶

• Digoksyna i inne glikozydy nasercowe – chlorowodorek fenylefryny może wpływać na działanie leków nasercowych
• Alkaloidy sporyszu (ergotamina i metysergid) – mogą wystąpić interakcje zwiększające ryzyko działań niepożądanych
• Produkty lecznicze wpływające na czynność wątroby – ze względu na metabolizm paracetamolu

Alkohol

W czasie przyjmowania produktów leczniczych zawierających chlorowodorek fenylefryny w połączeniu z paracetamolem nie wolno spożywać alkoholu ze względu na zwiększone ryzyko toksycznego uszkodzenia wątroby.¹⁷

Czas trwania terapii

Należy zasięgnąć porady lekarza, jeśli objawy nasilają się, utrzymują się dłużej niż 3 dni lub towarzyszy im wysoka gorączka, wysypka skórna lub uporczywy ból głowy.¹⁸

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Produkty lecznicze zawierające chlorowodorek fenylefryny często zawierają szereg substancji pomocniczych, które również mogą wymagać specjalnych środków ostrożności:^{19 20}

Sacharoza

Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami związanymi z metabolizmem węglowodanów:

• Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy nie powinni przyjmować tych produktów
• Pacjenci z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy powinni unikać tych produktów
• Osoby z niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinny stosować preparatów zawierających sacharozę
• Pacjenci z cukrzycą powinni uwzględnić zawartość sacharozy w swojej diecie (np. Gripex Hot Max zawiera 1,936 g sacharozy w jednej saszetce, a Theraflu MAX GRIP zawiera 5 g sacharozy w jednej saszetce)

^{21 22}

Aspartam

Produkty zawierające chlorowodorek fenylefryny mogą zawierać aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią. Przykładowo, Gripex Hot Max zawiera 25 mg aspartamu w każdej saszetce, co odpowiada 100 mg w maksymalnej dawce dobowej (4 saszetki), a Theraflu MAX GRIP zawiera 80 mg aspartamu w jednej saszetce.^{23 24}

Sód

Preparaty zawierające chlorowodorek fenylefryny często zawierają znaczne ilości sodu. Osoby na diecie niskosodowej powinny uwzględnić tę ilość sodu w swojej diecie. Przykładowo, Gripex Hot Max zawiera 117,54 mg sodu w każdej saszetce, co odpowiada 5,9% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych, a Theraflu MAX GRIP zawiera 118 mg sodu w jednej saszetce, co odpowiada 6% zalecanej maksymalnej dobowej dawki sodu.^{25 26}

Barwniki

Niektóre preparaty zawierające chlorowodorek fenylefryny, jak Theraflu MAX GRIP, zawierają barwniki, takie jak żółcień pomarańczową (E110) i karmoizynę (E122), które mogą wywoływać reakcje alergiczne.²⁷

Produkty te mogą również zawierać glukozę (jako składnik maltodekstryny). Pacjenci z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tych preparatów.²⁸