Przedawkowanie
Chlorochina

Przedawkowanie chlorochiny

Przedawkowanie chlorochiny jest stanem niezwykle groźnym, który trudno poddaje się leczeniu. Jest to szczególnie niebezpieczne w przypadku dzieci. Toksyczność chlorochiny (substancji czynnej leku Arechin) wynika z jej działania na układ sercowo-naczyniowy, nerwowy oraz inne narządy, co może prowadzić do poważnych powikłań, a w skrajnych przypadkach – do zgonu.¹

Objawy przedawkowania

Po przedawkowaniu chlorochiny mogą wystąpić różnorodne objawy, które rozwijają się dość szybko. Do najczęstszych symptomów należą zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego oraz układu sercowo-naczyniowego, które często jako pierwsze sygnalizują zatrucie.²

W przypadku ciężkiego zatrucia chlorochiną (Arechin) mogą wystąpić poważne zaburzenia rytmu serca, takie jak: poszerzenie zespołu QRS, bradyarytmie, rytm węzłowy, wydłużenie odstępu QT, blok przedsionkowo-komorowy, tachykardia komorowa, torsade de pointes oraz migotanie komór. Te zaburzenia elektrycznej czynności serca mogą być widoczne w badaniu EKG i stanowią bezpośrednie zagrożenie życia.³

Przedawkowanie chlorochiny jest szczególnie niebezpieczne ze względu na możliwość szybkiego rozwoju niewydolności krążenia, niewydolności oddechowej oraz ciężkich zaburzeń rytmu serca, które mogą doprowadzić do zatrzymania krążenia i zgonu.⁴

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania chlorochiny jest głównie objawowe i powinno być wdrożone jak najszybciej, aby zmniejszyć wchłanianie leku oraz łagodzić objawy toksyczności.⁵

Natychmiastowe postępowanie

Po przedawkowaniu chlorochiny kluczowe jest szybkie działanie mające na celu ograniczenie wchłaniania substancji czynnej z przewodu pokarmowego:

• Opróżnienie żołądka – należy bezzwłocznie i całkowicie opróżnić żołądek poprzez sprowokowanie wymiotów lub płukanie żołądka
• Podanie węgla aktywowanego – aktywny węgiel wprowadzony do żołądka za pomocą zgłębnika żołądkowego (po płukaniu żołądka i w ciągu 30 minut od podania chlorochiny) skutecznie zmniejsza wchłanianie tego leku

⁶

Postępowanie w zaburzeniach rytmu serca

W przypadku tachykardii nadkomorowej i migotania przedsionków należy zastosować następujące leczenie: podać dożylnie wodorowęglan sodu w dawce 1-2 mmol/kg masy ciała oraz wykonać kardiowersję.⁷

Postępowanie w ciężkim zatruciu

W przypadku ciężkich zatruć stosuje się infuzje dożylne leków ratujących życie:

• Adrenalina – początkowo w dawce 0,25 μg/kg mc./min., następnie zwiększając o 0,25 μg/kg mc./min do momentu przywrócenia właściwego skurczowego ciśnienia krwi (więcej niż 100 mm Hg)
• Diazepam – infuzja 2 mg/kg mc. przez 30 min jako dawka początkowa, następnie 1-2 mg/kg mc./dobę przez 2-4 doby; diazepam może zmniejszyć działanie kardiotoksyczne chlorochiny

⁸

Nieskuteczne metody leczenia

Warto podkreślić, że niektóre metody eliminacji leku z organizmu, które mogą być skuteczne w przypadku innych substancji, są nieskuteczne w zatruciu chlorochiną. Należą do nich: zakwaszenie moczu, hemodializa, dializa otrzewnowa oraz transfuzja wymienna.⁹

Monitorowanie po przedawkowaniu

Ze względu na bardzo powolną eliminację chlorochiny z organizmu, pacjent po przedawkowaniu wymaga długotrwałej obserwacji. Konieczne jest monitorowanie funkcji życiowych przez wiele dni, nawet po ustąpieniu początkowych objawów zatrucia, gdyż istnieje ryzyko nawrotu toksyczności.¹⁰

Przedawkowanie chlorochiny wymaga natychmiastowej interwencji medycznej oraz leczenia w warunkach intensywnej terapii, z ciągłym monitorowaniem funkcji życiowych, szczególnie czynności elektrycznej serca. Dla pacjentów z objawami ciężkiego zatrucia kluczowe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia, które może uratować życie.¹¹