Działania niepożądane
Chinapryl
Chinapryl, inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego i niewydolności serca, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwowane objawy to ból głowy (7,2%), zawroty głowy (5,5%), kaszel (3,9%), zmęczenie (3,5%), katar (3,2%), nudności/wymioty (2,8%) oraz bóle mięśni (2,2%). Do poważnych, choć rzadkich działań należą reakcje anafilaktyczne (<1/10 000), obrzęk naczynioruchowy obejmujący twarz, język i drogi oddechowe, a także zaburzenia hematologiczne takie jak neutropenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna i małopłytkowość (≥1/10 000 do <1/1000). Dodatkowo, mogą wystąpić incydenty naczyniowo-mózgowe, zawał mięśnia sercowego oraz ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna nekroliza naskórka. Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, zwłaszcza morfologii krwi, elektrolitów (hiperkaliemia, hiponatremia) oraz funkcji nerek, jest kluczowe, szczególnie u pacjentów z niedoborem G-6-PDH i stosujących jednocześnie diuretyki.
- Działania niepożądane substancji chinapryl
- Charakterystyka częstości występowania działań niepożądanych
- Zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi
- Szczególne grupy pacjentów narażone na zwiększone ryzyko
- Tabela działań niepożądanych chinaprylu
- Mechanizmy działań niepożądanych chinaprylu
- Mechanizm związany z blokadą układu RAA
- Mechanizm związany z bradykininami
- Mechanizm związany z układem krwiotwórczym
- Mechanizm związany z gospodarką wodno-elektrolitową
- Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
Działania niepożądane substancji chinapryl
Chinapryl (chlorowodorek chinaprylu) jest substancją należącą do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), stosowaną w leczeniu nadciśnienia tętniczego i niewydolności serca. Jak każda substancja lecznicza, chinapryl może powodować działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania.<sup data-drug="Accupro 10" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zaobserwowane w związku ze stosowaniem produktu ACCUPRO zostały przedstawione zgodnie z następującą częstością występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do <1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (1
Charakterystyka częstości występowania działań niepożądanych
Warto zaznaczyć, że w badaniach klinicznych zidentyfikowano najczęściej występujące działania niepożądane chinaprylu, które obejmują: ból głowy (7,2%), zawroty głowy (5,5%), kaszel (3,9%), zmęczenie (3,5%), katar (3,2%), nudności i (lub) wymioty (2,8%) oraz bóle mięśni (2,2%).2
Zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi
Działania niepożądane chinaprylu mogą dotyczyć różnych układów i narządów. Niektóre z nich mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
Ciężkie reakcje alergiczne
Szczególnie niebezpieczne są reakcje anafilaktyczne, które występują bardzo rzadko (<1/10 000), ale stanowią bezpośrednie zagrożenie życia.<sup data-drug="Accupro 10" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadko (3 Innym poważnym zagrożeniem jest obrzęk naczynioruchowy, który może dotyczyć twarzy, kończyn, warg, języka, głośni lub krtani, a także jelit, co może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego.4
Zaburzenia hematologiczne
Zaburzenia krwi takie jak neutropenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna i małopłytkowość występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), ale mogą prowadzić do poważnych powikłań.<sup data-drug="Accupro 10" data-section="Działania niepożądane" title="Rzadko (≥1/10 000 do 5 Szczególnie istotne jest monitorowanie morfologii krwi u pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami, jak niedobór G-6-PDH, gdzie odnotowano przypadki niedokrwistości hemolitycznej.6
Zagrożenia narządowe
Niebezpieczeństwo stanowią także powikłania narządowe, takie jak zapalenie trzustki, które w niektórych przypadkach może zakończyć się zgonem.7 Podobnie incydenty naczyniowo-mózgowe (udar) oraz zawał mięśnia sercowego stanowią poważne zagrożenie.8
Poważne reakcje skórne
Do ciężkich działań niepożądanych należą również poważne reakcje skórne takie jak zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry i toksyczna nekroliza naskórka, które mogą zagrażać życiu pacjenta.9
Szczególne grupy pacjentów narażone na zwiększone ryzyko
Pacjenci jednocześnie stosujący diuretyki i chinapryl są bardziej narażeni na wystąpienie niektórych działań niepożądanych niż pacjenci stosujący monoterapię chinaprylem.10 Dodatkowo, szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z wrodzonym niedoborem G-6-PDH ze względu na ryzyko niedokrwistości hemolitycznej.11
Tabela działań niepożądanych chinaprylu
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane substancji chinapryl z uwzględnieniem klasyfikacji układowej oraz częstości występowania:
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zapalenie gardła, nieżyt nosa | Często (≥1/100 do <1/10) | Objawy infekcji górnych dróg oddechowych, występujące zazwyczaj na początku leczenia |
| Zapalenie oskrzeli | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Stan zapalny oskrzeli powodujący kaszel i odkrztuszanie wydzieliny | |
| Zapalenie górnych dróg oddechowych | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Infekcja obejmująca nos, zatoki, gardło | |
| Zapalenie dróg moczowych, zapalenie zatok | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Stan zapalny obejmujący drogi moczowe lub zatoki przynosowe | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Neutropenia | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Zmniejszenie liczby neutrofili, zwiększające ryzyko infekcji |
| Agranulocytoza | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Całkowity brak granulocytów, stan zagrażający życiu | |
| Niedokrwistość hemolityczna | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Rozpad krwinek czerwonych, szczególnie u pacjentów z niedoborem G-6-PDH | |
| Małopłytkowość | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększające ryzyko krwawień | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje anafilaktyczne | Bardzo rzadko (<1/10 000) | Nagła, ciężka reakcja alergiczna zagrażająca życiu |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) | Częstość nieznana | Zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej prowadzące do hiponatremii |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Hiperkaliemia | Często (≥1/100 do <1/10) | Zwiększenie stężenia potasu we krwi, mogące prowadzić do zaburzeń rytmu serca |
| Hiponatremia | Często (≥1/100 do <1/10) | Obniżenie stężenia sodu we krwi, mogące powodować zaburzenia neurologiczne | |
| Zaburzenia psychiczne | Bezsenność | Często (≥1/100 do <1/10) | Trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu |
| Nerwowość | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Nadmierne pobudzenie psychiczne | |
| Depresja, dezorientacja | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Obniżenie nastroju, zaburzenia orientacji | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zawroty głowy | Często (≥1/100 do <1/10) | Uczucie niestabilności, wirowania, oszołomienia (5,5% pacjentów) |
| Bóle głowy | Często (≥1/100 do <1/10) | Dolegliwości bólowe głowy o różnej lokalizacji i charakterze (7,2% pacjentów) | |
| Parestezja | Często (≥1/100 do <1/10) | Nieprawidłowe odczucia typu mrowienie, drętwienie, pieczenie | |
| Senność | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Nadmierna senność w ciągu dnia | |
| Przemijający atak niedokrwienny (TIA) | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Krótkotrwałe zaburzenia krążenia mózgowego | |
| Zaburzenia równowagi, omdlenia | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Utrata równowagi, krótkotrwała utrata przytomności | |
| Incydent naczyniowo-mózgowy | Częstość nieznana | Udar mózgu, poważne zaburzenie krążenia mózgowego | |
| Zaburzenia oka | Niedowidzenie | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Obniżenie ostrości widzenia |
| Niewyraźne widzenie | Bardzo rzadko/Nieznana | Zaburzenia ostrości widzenia | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Szum uszny | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Odczuwanie dźwięków przy braku bodźca akustycznego |
| Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Zawroty głowy wynikające z zaburzeń błędnika | |
| Zaburzenia serca | Kołatanie serca | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Odczuwanie nieregularnej lub przyspieszonej pracy serca |
| Dławica piersiowa | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Ból w klatce piersiowej spowodowany niedokrwieniem mięśnia sercowego | |
| Tachykardia | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Przyspieszenie częstości akcji serca | |
| Zawał mięśnia sercowego | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Martwica mięśnia sercowego spowodowana niedokrwieniem | |
| Zaburzenia naczyniowe | Niedociśnienie | Często (≥1/100 do <1/10) | Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi |
| Rozszerzenie naczyń krwionośnych | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Poszerzenie światła naczyń krwionośnych | |
| Niedociśnienie ortostatyczne | Częstość nieznana | Spadek ciśnienia po zmianie pozycji na stojącą | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Kaszel | Często (≥1/100 do <1/10) | Suchy, uporczywy kaszel, typowy dla inhibitorów ACE (3,9% pacjentów) |
| Duszność | Często (≥1/100 do <1/10) | Subiektywne uczucie braku powietrza | |
| Suchość w gardle | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Uczucie suchości w gardle | |
| Eozynofilowe zapalenie płuc | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Rzadka postać zapalenia płuc z naciekiem eozynofilowym | |
| Skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy | Częstość nieznana | Nagłe zwężenie oskrzeli lub obrzęk dróg oddechowych, stan zagrażający życiu | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Nudności, wymioty | Często (≥1/100 do <1/10) | Mdłości, wymioty (2,8% pacjentów) |
| Biegunka | Często (≥1/100 do <1/10) | Zwiększona częstość wypróżnień lub luźne stolce | |
| Niestrawność | Często (≥1/100 do <1/10) | Dyskomfort w nadbrzuszu, uczucie pełności | |
| Ból brzucha | Często (≥1/100 do <1/10) | Dolegliwości bólowe w obrębie jamy brzusznej | |
| Suchość błony śluzowej jamy ustnej | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Zmniejszenie wydzielania śliny | |
| Wzdęcia | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Nadmiar gazów w przewodzie pokarmowym | |
| Zaburzenia smaku | Niezbyt często/Rzadko | Zmiana percepcji smakowej | |
| Zaparcia, zapalenie języka | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Utrudnione wypróżnianie, stan zapalny języka | |
| Niedrożność jelit, obrzęk naczynioruchowy jelit | Bardzo rzadko (<1/10 000) | Blokada pasażu jelitowego, obrzęk ściany jelit | |
| Zapalenie trzustki | Częstość nieznana | Stan zapalny trzustki, w niektórych przypadkach kończący się zgonem | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zapalenie wątroby | Częstość nieznana | Stan zapalny wątroby |
| Żółtaczka | Częstość nieznana | Zażółcenie skóry i błon śluzowych | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Świąd | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Swędzenie skóry |
| Wysypka | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Zmiany skórne o różnym charakterze | |
| Zwiększona potliwość | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Nadmierne pocenie się | |
| Obrzęk naczynioruchowy | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Obrzęk tkanek głębokich, mogący obejmować twarz, wargi, język, krtań | |
| Pokrzywka | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Reakcja alergiczna skóry z bąblami i świądem | |
| Rumień wielopostaciowy | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Zmiany skórne w postaci plamek i tarczek | |
| Pęcherzyca | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Przewlekła choroba skóry z pęcherzami | |
| Zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry | Częstość nieznana | Ciężka reakcja skórna z pęcherzami i złuszczaniem naskórka | |
| Martwica naskórka, łysienie, nadwrażliwość na światło | Częstość nieznana | Oddzielanie się naskórka, wypadanie włosów, nadwrażliwość na promieniowanie UV | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Ból pleców | Często (≥1/100 do <1/10) | Dolegliwości bólowe okolicy kręgosłupa |
| Ból mięśni | Często (≥1/100 do <1/10) | Bóle mięśniowe (2,2% pacjentów) | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zaburzenia czynności nerek | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Upośledzenie funkcji nerek |
| Białkomocz | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Obecność białka w moczu | |
| Zaburzenia układu rozrodczego | Impotencja | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Zaburzenia erekcji |
| Zaburzenia ogólne | Ból w klatce piersiowej | Często (≥1/100 do <1/10) | Dyskomfort lub ból w obrębie klatki piersiowej |
| Zmęczenie | Często (≥1/100 do <1/10) | Uczucie osłabienia, znużenia (3,5% pacjentów) | |
| Astenia | Często (≥1/100 do <1/10) | Znaczne osłabienie | |
| Gorączka | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Podwyższona temperatura ciała | |
| Obrzęk uogólniony, obrzęk obwodowy | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Gromadzenie się płynu w tkankach | |
| Badania diagnostyczne | Zwiększone stężenie kreatyniny w surowicy | Często (≥1/100 do <1/10) | Podwyższone wartości kreatyniny we krwi |
| Zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi | Często (≥1/100 do <1/10) | Podwyższone wartości mocznika we krwi | |
| Zmniejszenie stężenia hemoglobiny | Częstość nieznana | Obniżenie poziomu hemoglobiny we krwi | |
| Zmniejszenie wartości hematokrytu | Częstość nieznana | Zmniejszenie odsetkowej objętości elementów morfotycznych krwi | |
| Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Częstość nieznana | Podwyższenie wartości enzymów wątrobowych we krwi |
12
Mechanizmy działań niepożądanych chinaprylu
Działania niepożądane substancji chinapryl wynikają z jej mechanizmu działania oraz interakcji z różnymi układami organizmu.
Mechanizm związany z blokadą układu RAA
Chinapryl, jako inhibitor konwertazy angiotensyny, hamuje przekształcanie angiotensyny I w angiotensynę II i prowadzi do spadku ciśnienia tętniczego. Mechanizm ten może być odpowiedzialny za takie działania niepożądane jak niedociśnienie, hiperkaliemia i zaburzenia czynności nerek.13
Mechanizm związany z bradykininami
Inhibitory ACE, w tym chinapryl, zwiększają stężenie bradykinin, co odpowiada za takie działania niepożądane jak kaszel, obrzęk naczynioruchowy i reakcje alergiczne. Charakterystyczny suchy, uporczywy kaszel występuje u około 3,9% pacjentów i związany jest z podrażnieniem receptorów w drogach oddechowych przez bradykininy.14
Mechanizm związany z układem krwiotwórczym
Rzadkie, ale poważne zaburzenia hematologiczne jak neutropenia, agranulocytoza, małopłytkowość i niedokrwistość hemolityczna mogą wynikać z wpływu chinaprylu na układ krwiotwórczy, a także z występowania reakcji autoimmunologicznych.15
Mechanizm związany z gospodarką wodno-elektrolitową
W rzadkich przypadkach chinapryl może powodować zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), prowadzący do hiponatremii.16 Zaburzenia gospodarki elektrolitowej mogą prowadzić do objawów neurologicznych i sercowych.
Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
W przypadku wystąpienia działań niepożądanych po zastosowaniu chinaprylu (Accupro, Acurenal, Pulsaren) należy podjąć odpowiednie działania w zależności od nasilenia objawów.
Monitorowanie pacjentów
Pacjenci przyjmujący chinapryl powinni być regularnie monitorowani pod kątem możliwych działań niepożądanych, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na parametry laboratoryjne, w tym stężenie kreatyniny, mocznika, elektrolitów oraz morfologię krwi.17
Postępowanie w reakcjach nagłych
W przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej lub obrzęku naczynioruchowego konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia chinaprylem i wdrożenie odpowiedniego postępowania ratunkowego. Szczególnie niebezpieczny jest obrzęk naczynioruchowy obejmujący język, głośnię i krtań, który może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych.18
Modyfikacja leczenia
W przypadku mniej nasilonych działań niepożądanych możliwa jest modyfikacja dawkowania lub zmiana schematu leczenia. W przypadku uporczywego kaszlu, który jest charakterystycznym działaniem niepożądanym dla inhibitorów ACE, można rozważyć zamianę na antagonistę receptora angiotensyny II (sartan).19
Szczególne sytuacje kliniczne
W przypadku jednoczesnego stosowania diuretyków i chinaprylu istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia niektórych działań niepożądanych, w tym zaburzeń funkcji nerek. Działania te zwykle ustępują wraz z czasem trwania terapii.20
Raportowanie działań niepożądanych
Zgodnie z wytycznymi, po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego chinapryl do obrotu, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiednich organów. Umożliwia to ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania chinaprylu.21
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania