Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Arypiprazol

Wpływ arypiprazolu na ciążę

Arypiprazol jest substancją stosowaną w leczeniu zaburzeń psychicznych, która wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w ciąży. Dotychczas nie przeprowadzono odpowiednio kontrolowanych badań klinicznych dotyczących działania arypiprazolu u kobiet w ciąży. Chociaż odnotowano przypadki wad wrodzonych u dzieci matek stosujących arypiprazol, nie można było jednoznacznie ustalić związku przyczynowego między tymi wadami a stosowaniem leku.¹²

Na podstawie wyników badań przeprowadzonych na zwierzętach nie można wykluczyć potencjalnego toksycznego wpływu arypiprazolu na płód. Z tego powodu istnieją uzasadnione obawy dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku w okresie ciąży.³⁴

Zalecenia dla kobiet w ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentki o konieczności powiadomienia go, jeśli w trakcie leczenia arypiprazolem zajdą w ciążę lub planują zajście w ciążę.⁵⁶ Ze względu na niewystarczające dane dotyczące bezpieczeństwa u ludzi oraz budzące wątpliwości wyniki badań na zwierzętach, arypiprazol nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że spodziewane korzyści wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.⁷⁸

Decyzja o stosowaniu arypiprazolu u kobiet w ciąży powinna być każdorazowo indywidualnie rozważana przez lekarza prowadzącego leczenie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki, potencjalnych korzyści z leczenia oraz możliwych zagrożeń dla rozwijającego się płodu.⁹

Ryzyko dla noworodków

Szczególną uwagę należy zwrócić na noworodki, których matki stosowały arypiprazol w trzecim trymestrze ciąży. Dzieci te znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, w tym zaburzeń pozapiramidowych i/lub objawów odstawiennych, które po porodzie mogą różnić się ciężkością oraz czasem trwania.¹⁰¹¹

U noworodków obserwowano następujące objawy niepożądane:¹²¹³

• Pobudzenie psychoruchowe
• Wzmożone napięcie mięśniowe
• Obniżone napięcie mięśniowe
• Drżenie
• Senność
• Zespół zaburzeń oddechowych
• Zaburzenia związane z karmieniem/ssaniem

¹⁴¹⁵

W związku z powyższym, noworodki których matki przyjmowały arypiprazol w trzecim trymestrze ciąży powinny być uważnie monitorowane po porodzie.¹⁶¹⁷

Wpływ arypiprazolu na laktację

Arypiprazol i jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Badania potwierdziły obecność substancji czynnej oraz jej metabolitów w mleku kobiet karmiących piersią.¹⁸¹⁹²⁰

Zalecenia dotyczące karmienia piersią

Należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać przyjmowanie arypiprazolu, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.²¹²²

W przypadku niektórych preparatów zawierających arypiprazol (np. Aribit, Aribit ODT) zalecenia są bardziej rygorystyczne i wskazują, że lekarz powinien poradzić pacjentce, aby nie karmiła piersią, jeżeli przyjmuje arypiprazol.²³²⁴

W każdym przypadku decyzja powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza prowadzącego, po dokładnej analizie konkretnej sytuacji klinicznej oraz po rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka zarówno dla matki, jak i dla dziecka.²⁵²⁶

Wpływ arypiprazolu na płodność

Na podstawie danych z badań nad toksycznym wpływem na reprodukcję stwierdzono, że arypiprazol nie zaburza płodności. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały negatywnego wpływu tej substancji na zdolności rozrodcze.²⁷²⁸²⁹

Brak jest danych wskazujących na zaburzenia płodności u ludzi związane ze stosowaniem arypiprazolu, jednak należy pamiętać, że badania w tym zakresie są ograniczone.³⁰³¹

Informacje, które lekarz musi przekazać kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią

Lekarz przepisujący arypiprazol kobiecie w ciąży lub planującej ciążę powinien szczegółowo omówić z pacjentką następujące kwestie:

1. Brak pewnych danych klinicznych – należy poinformować pacjentkę, że nie ma wystarczających, kontrolowanych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania arypiprazolu w ciąży.³²
2. Ocena stosunku korzyści do ryzyka – arypiprazol może być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.³³
3. Ryzyko dla noworodka – należy poinformować pacjentkę o możliwych działaniach niepożądanych u noworodka, jeśli arypiprazol był stosowany w trzecim trymestrze ciąży, szczególnie w kontekście zaburzeń pozapiramidowych i objawów odstawiennych.³⁴
4. Konieczność monitorowania noworodka – pacjentka powinna zostać poinformowana o konieczności ścisłego monitorowania noworodka po porodzie pod kątem wystąpienia działań niepożądanych.³⁵
5. Przenikanie do mleka – należy poinformować pacjentkę, że arypiprazol przenika do mleka kobiecego.³⁶
6. Decyzja o karmieniu piersią – pacjentka powinna zostać poinformowana o konieczności podjęcia decyzji odnośnie przerwania karmienia piersią lub przerwania leczenia arypiprazolem, w zależności od oceny korzyści i ryzyka.³⁷
7. Konieczność informowania o ciąży – należy poinstruować pacjentkę, aby niezwłocznie poinformowała lekarza, jeśli zajdzie w ciążę lub planuje ciążę w trakcie leczenia arypiprazolem.³⁸

Omawiając powyższe kwestie, lekarz powinien użyć zrozumiałego dla pacjentki języka, jednocześnie przekazując pełne informacje na temat potencjalnego ryzyka i korzyści związanych z terapią. Należy także zapewnić pacjentce możliwość zadawania pytań i wyjaśnić wszelkie wątpliwości.