Właściwości farmakokinetyczne leku Zyrtec (cetyryzyna)

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych cetyryzyny dichlorowodorku w postaci roztworu doustnego (1 mg/ml), obejmujący procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji leku z organizmu. Omówiono również specyficzne aspekty farmakokinetyki w różnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie

Cetyryzyna charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu w stanie stacjonarnym osiąga wartość około 300 ng/ml i występuje stosunkowo szybko, bo już po 1,0 ± 0,5 godziny od podania. Parametry farmakokinetyczne, takie jak stężenie maksymalne (Cmax) oraz pole pod krzywą (AUC), są jednoznacznie zdefiniowane, co świadczy o przewidywalnej farmakokinetyce leku.²

Warto podkreślić, że spożywanie pokarmu podczas przyjmowania leku nie wpływa na całkowity stopień wchłaniania cetyryzyny, natomiast może zmniejszać szybkość tego procesu. Porównując różne postaci farmaceutyczne leku – roztwór, kapsułki i tabletki – stwierdzono podobną biodostępność, co daje elastyczność w doborze odpowiedniej formy podania.³

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwiobiegu cetyryzyna ulega dystrybucji w organizmie. Pozorna objętość dystrybucji leku jest stosunkowo niewielka i wynosi 0,50 l/kg, co sugeruje, że lek głównie pozostaje w kompartmencie naczyniowym. Cetyryzyna w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – wartość ta wynosi 93 ± 0,3%. Istotną informacją z punktu widzenia potencjalnych interakcji lekowych jest fakt, że cetyryzyna nie wpływa na stopień wiązania warfaryny z białkami, co zmniejsza ryzyko interakcji z tym popularnym antykoagulantem.⁴

Metabolizm

Cetyryzyna wykazuje niewielki stopień biotransformacji w organizmie. Lek nie podlega w znaczącym stopniu metabolizmowi pierwszego przejścia, co przyczynia się do jego wysokiej biodostępności po podaniu doustnym.⁵

Eliminacja

Końcowy okres półtrwania cetyryzyny wynosi około 10 godzin, co umożliwia dawkowanie leku raz na dobę. Przy stosowaniu dawek dobowych 10 mg przez 10 dni nie zaobserwowano kumulacji leku w organizmie. Główną drogą eliminacji jest wydalanie nerkowe – około dwie trzecie dawki jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem, co oznacza, że czynność nerek ma kluczowe znaczenie dla klirensu leku.⁶

Liniowość lub nieliniowość

W zakresie dawek terapeutycznych i ponadterapeutycznych od 5 do 60 mg, cetyryzyna wykazuje liniową kinetykę. Oznacza to, że zwiększenie dawki leku prowadzi do proporcjonalnego wzrostu stężenia we krwi, co jest korzystną cechą z punktu widzenia przewidywalności działania leku.⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny powyżej 40 ml/min) parametry farmakokinetyczne cetyryzyny pozostają zbliżone do tych obserwowanych u zdrowych ochotników, nie wymagając modyfikacji dawkowania.⁸

Natomiast u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce leku:

• Okres półtrwania leku jest 3-krotnie wydłużony
• Klirens jest zmniejszony o 70% w porównaniu do zdrowych ochotników

Podobne zmiany występują u pacjentów poddawanych hemodializie (klirens kreatyniny poniżej 7 ml/min). Dodatkowo warto zaznaczyć, że podczas hemodializy cetyryzyna jest usuwana z osocza w niewielkim stopniu, co należy uwzględnić przy planowaniu terapii.⁹

W związku z powyższymi zmianami parametrów farmakokinetycznych, konieczne jest dostosowanie dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek.¹⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby, takimi jak marskość żółciowa, choroby miąższowe wątroby czy choroby związane z zastojem żółci, którym podano cetyryzynę w pojedynczej dawce 10 lub 20 mg, zaobserwowano następujące zmiany parametrów farmakokinetycznych:

• Wydłużenie okresu półtrwania o 50%
• Zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu do osób zdrowych

Co istotne, modyfikacja dawkowania u tych pacjentów jest konieczna tylko wtedy, gdy jednocześnie występują u nich zaburzenia czynności nerek. Samo upośledzenie funkcji wątroby nie wymaga zmiany standardowego dawkowania.¹¹

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku farmakokinetyka cetyryzyny ulega zmianie. Badania przeprowadzone wśród 16 ochotników w podeszłym wieku, którym podano doustnie pojedynczą dawkę 10 mg leku, wykazały:

• Wydłużenie okresu półtrwania o około 50%
• Zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu z młodszymi pacjentami

Przyczyna tych zmian wiąże się najprawdopodobniej z fizjologicznym osłabieniem czynności nerek charakterystycznym dla tej grupy wiekowej.¹²

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka cetyryzyny u dzieci i młodzieży różni się od parametrów u dorosłych, głównie w zakresie okresu półtrwania leku. W zależności od wieku pediatrycznego pacjenta obserwuje się następujące wartości okresu półtrwania:

Ta tendencja do skracania okresu półtrwania cetyryzyny w młodszych grupach wiekowych ma istotne znaczenie przy ustalaniu odpowiedniego schematu dawkowania leku w populacji pediatrycznej.¹³