Właściwości farmakodynamiczne
Zofenil 30 30 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Zofenil 30

Zofenil 30 zawierający 30 mg soli wapniowej zofenoprylu (co odpowiada 28,7 mg zofenoprylu) należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), działających na układ renina-angiotensyna (kod ATC: C09AA15). Lek występuje w postaci białych, podłużnych tabletek powlekanych z linią podziału, umożliwiającą podział na dwie równe dawki.¹²

Mechanizm działania

Korzystne działanie leku Zofenil w nadciśnieniu tętniczym i ostrym zawale serca wynika głównie z zahamowania aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron w osoczu. Zahamowanie aktywności konwertazy angiotensyny (ACE) (Ki 0,4 nM dla soli argininowej zofenoprylatu w płucach królika) prowadzi do zmniejszenia stężenia angiotensyny II w osoczu, co skutkuje redukcją działania kurczącego mięśniówkę naczyń krwionośnych oraz hamowaniem wydzielania aldosteronu. To drugie działanie, choć o stosunkowo niewielkim nasileniu, może prowadzić do nieznacznego zwiększenia stężenia potasu w surowicy, przy jednoczesnej utracie sodu i wody.³

W wyniku zmniejszenia stężenia angiotensyny II dochodzi do przerwania ujemnego sprzężenia zwrotnego z reniną, co prowadzi do zwiększenia aktywności reninowej osocza. Badania wykazały, że 24 godziny po doustnym podaniu soli wapniowej zofenoprylu w pojedynczej dawce 30 mg, aktywność ACE w osoczu zostaje zahamowana o 53,4%. W przypadku dawki 60 mg, to zahamowanie wzrasta do 74,4%.⁴

Dodatkowy mechanizm działania przeciwnadciśnieniowego Zofenilu wiąże się ze zwiększeniem aktywności tkankowych i osoczowych układów kalikreina-kinina, które poprzez aktywację układu prostaglandyn przyczyniają się do rozkurczu mięśniówki gładkiej ścian naczyń (wazodylatacji). Ten mechanizm może również odpowiadać za wystąpienie niektórych działań niepożądanych.⁵

Działanie w nadciśnieniu tętniczym

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym Zofenil powoduje obniżenie wartości ciśnienia tętniczego w pozycji leżącej i stojącej w podobnym stopniu, bez wywoływania kompensacyjnego przyspieszenia czynności serca. Pod wpływem leku dochodzi do zmniejszenia średniego obwodowego oporu naczyniowego.⁶

Należy zauważyć, że u niektórych pacjentów optymalne obniżenie wartości ciśnienia tętniczego może wystąpić dopiero po kilku tygodniach leczenia. Działanie przeciwnadciśnieniowe utrzymuje się podczas długotrwałej terapii, a nagłe przerwanie leczenia nie powoduje szybkiego zwiększenia ciśnienia tętniczego. Obecnie brak jednak danych dotyczących wpływu leczenia Zofenilem na zachorowalność i śmiertelność w grupie pacjentów z nadciśnieniem.⁷

Badania wykazały, że działanie obniżające ciśnienie tętnicze występuje u wszystkich badanych ras, jednak u pacjentów czarnoskórych z nadciśnieniem tętniczym (głównie z populacji o małej aktywności reninowej) średnie działanie inhibitorów ACE jest słabsze niż u innych ras. Różnice te zanikają po dołączeniu do terapii leków moczopędnych.⁸

Działanie w zawale mięśnia sercowego

Korzystne efekty kliniczne wczesnego stosowania Zofenilu u pacjentów z zawałem serca wynikają z wielu mechanizmów, w tym:⁹

• Zmniejszenia stężenia angiotensyny II w surowicy – co ogranicza proces niekorzystnej przebudowy mięśnia komory (remodeling), który może negatywnie wpływać na rokowanie co do przeżycia pacjentów po zawale serca
• Zwiększenia stężenia substancji rozszerzających naczynia w osoczu i tkankach (układ prostaglandyny-kinina)

Wyniki randomizowanego badania klinicznego z grupą kontrolną placebo, przeprowadzonego na 1556 pacjentach z zawałem ściany przedniej nieleczonych lekami trombolitycznymi, są bardzo obiecujące. Leczenie zofenoprylem rozpoczynano w ciągu 24 godzin od wystąpienia zawału i kontynuowano przez 6 tygodni. W grupie pacjentów leczonych zofenoprylem stwierdzono mniejszą częstość występowania pierwotnego punktu końcowego (ciężkiej niewydolności krążenia i/lub zgonu przed upływem 6 tygodni) – 7,1% w porównaniu do 10,6% w grupie placebo. Ponadto odsetek przeżywalności po upływie 1 roku był również większy w grupie pacjentów otrzymujących Zofenil.¹⁰

Wyniki istotnych badań klinicznych

Istnieją ważne dane z dużych badań klinicznych dotyczących jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE z innymi lekami wpływającymi na układ renina-angiotensyna. Dwa kluczowe badania to ONTARGET i VA NEPHRON-D:¹¹

• ONTARGET (ONgoing Telmistartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial) – przeprowadzone u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobami naczyń mózgowych w wywiadzie lub cukrzycą typu 2 z udowodnionymi uszkodzeniami narządów docelowych.¹²
• VA NEPHRON-D (The Veterans Affairs Nefropathy in Diabetes) – przeprowadzone u pacjentów z cukrzycą typu 2 oraz nefropatią cukrzycową.¹³

Wyniki tych badań nie wykazały istotnego korzystnego wpływu na parametry nerkowe i/lub wyniki w zakresie chorobowości oraz śmiertelności sercowo-naczyniowej przy jednoczesnym stosowaniu inhibitora ACE z antagonistą receptora AT1 dla angiotensyny II. Co więcej, zaobserwowano zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak:¹⁴

• Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu we krwi
• Ostre uszkodzenie nerek
• Niedociśnienie tętnicze

Ze względu na podobieństwa w zakresie właściwości farmakodynamicznych, wyniki te mają znaczenie również w przypadku innych inhibitorów ACE, w tym zofenoprylu, oraz antagonistów receptora AT1 dla angiotensyny II. Z tego powodu u pacjentów z nefropatią cukrzycową nie zaleca się jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora AT1 dla angiotensyny II.¹⁵

Dodatkowe istotne dane pochodzą z badania ALTITUDE (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease Endpoints), które zostało zaprojektowane w celu zbadania korzyści z dodania aliskirenu do standardowego leczenia inhibitorem ACE lub antagonistą receptora AT1 dla angiotensyny II u pacjentów z cukrzycą typu 2 i przewlekłą chorobą nerek i/lub chorobą układu sercowo-naczyniowego. Badanie zostało przedwcześnie przerwane z powodu zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, takich jak:¹⁶

• Zgony sercowo-naczyniowe i udary mózgu – występowały częściej w grupie otrzymującej aliskiren w porównaniu do grupy placebo
• Zdarzenia niepożądane, w tym ciężkie zdarzenia niepożądane:
  • Hiperkaliemia
  • Niedociśnienie
  • Niewydolność nerek

Aktywność ACE po podaniu zofenoprylu