Przeciwwskazania stosowania ziela krwawnika. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Ziele krwawnika (Achillea millefolium L., herba) jest surowcem zielarskim stosowanym zarówno doustnie, jak i zewnętrznie na skórę w postaci naparu. Pomimo wielu właściwości leczniczych, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których należy odradzić pacjentowi stosowanie tego preparatu ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. ¹

Nadwrażliwość na składniki produktu

Głównym i jedynym wymienianym w charakterystyce produktu leczniczego przeciwwskazaniem do stosowania ziela krwawnika jest nadwrażliwość na substancję czynną lub inne składniki produktu. Należy bezwzględnie odradzić stosowanie leku pacjentom, u których w przeszłości wystąpiły jakiekolwiek reakcje alergiczne po ekspozycji na ziele krwawnika. ²

Nadwrażliwość na inne rośliny z rodziny Astrowatych

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalną reakcję krzyżową u pacjentów uczulonych na inne rośliny z rodziny Asteraceae (dawniej określanej jako Compositae). Pacjenci wykazujący reakcje alergiczne na którekolwiek z roślin należących do tej rodziny nie powinni stosować preparatów zawierających ziele krwawnika ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości. ³

Rośliny z rodziny Astrowatych związane z reakcjami krzyżowymi

Do rodziny Asteraceae należy wiele powszechnie występujących roślin, na które pacjent może być uczulony. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów zgłaszających reakcje alergiczne na:

• Rumianek (Matricaria chamomilla)
• Arnikę (Arnica montana)
• Mniszek lekarski (Taraxacum officinale)
• Bylicę (Artemisia spp.)
• Słonecznik (Helianthus annuus)
• Nagietka lekarskiego (Calendula officinalis)
• Jeżówkę (Echinacea spp.)
• Stokrotkę (Bellis perennis)

Pacjentom, którzy doświadczyli reakcji alergicznych po kontakcie z wyżej wymienionymi roślinami, należy odradzić stosowanie ziela krwawnika z uwagi na potencjalne ryzyko wystąpienia reakcji krzyżowych. ⁴

Objawy nadwrażliwości na ziele krwawnika

Reakcje nadwrażliwości na ziele krwawnika mogą manifestować się w różny sposób, w zależności od indywidualnej wrażliwości pacjenta. Objawy, które powinny skłonić do natychmiastowego przerwania stosowania preparatu, obejmują:

• Skórne reakcje alergiczne – wysypka, pokrzywka, świąd, zaczerwienienie
• Reakcje ze strony układu oddechowego – duszność, kaszel, skurcz oskrzeli
• Objawy ogólnoustrojowe – obrzęk naczynioruchowy, spadek ciśnienia tętniczego
• Reakcje kontaktowe – zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy po miejscowym zastosowaniu

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów sugerujących reakcję nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu i skonsultować się z lekarzem. ⁵

Zalecenia dla personelu medycznego

Przed zaleceniem stosowania preparatów zawierających ziele krwawnika, należy przeprowadzić dokładny wywiad alergologiczny, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych reakcji na rośliny z rodziny Asteraceae. U pacjentów z historią alergii na inne rośliny z tej rodziny, zaleca się ostrożność i rozważenie alternatywnych metod terapeutycznych. ⁶

Pacjentów należy poinformować o konieczności natychmiastowego przerwania stosowania leku i kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów nadwrażliwości. ⁷