Działania niepożądane leku Zavedos

Preparat Zavedos zawierający substancję czynną w postaci idarubicyny chlorowodorku jest lekiem przeciwnowotworowym z grupy antracyklin. Jak każdy produkt leczniczy, może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa tego leku na podstawie danych klinicznych i z okresu po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana według następujących kryteriów:^{1/10), często (>1/100 do 1/1000 do 1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (2}

• Bardzo często: występuje u więcej niż 1 na 10 pacjentów
• Często: występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów
• Niezbyt często: występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów
• Rzadko: występuje u 1 do 10 na 10000 pacjentów
• Bardzo rzadko: występuje u mniej niż 1 na 10000 pacjentów
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Najczęstsze i najpoważniejsze działania niepożądane

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi podczas terapii idarubicyną są zaburzenia hematologiczne (mielosupresja), które stanowią najcięższe powikłania. Mielosupresja jest jednak niezbędna do zniszczenia komórek białaczkowych.³

Wśród najpoważniejszych powikłań należy wymienić:⁴

• Kardiotoksyczność – najcięższą postacią kardiomiopatii wywołanej stosowaniem antracyklin jest zagrażająca życiu zastoinowa niewydolność serca, która zależy od dawki kumulacyjnej leku
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – zapalenie błony śluzowej żołądka, a w ciężkich przypadkach owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, odwodnienie spowodowane ciężkimi wymiotami i biegunką, ryzyko perforacji okrężnicy⁵
• Reakcje w miejscu podania – zapalenie żył i/lub zakrzepowe zapalenie żył, niezamierzone wycieki z żyły mogą powodować ból, ciężkie zapalenie tkanki łącznej i martwicę tkanek⁶

Działania niepożądane związane z układem krwiotwórczym

Mielosupresja jest głównym działaniem toksycznym idarubicyny i obejmuje:⁷

• Małopłytkowość – zmniejszenie liczby płytek krwi, co zwiększa ryzyko krwawień
• Ciężka leukopenia – znaczne zmniejszenie liczby białych krwinek
• Neutropenia – zmniejszenie liczby neutrofilów, co zwiększa podatność na zakażenia
• Niedokrwistość – obniżenie poziomu hemoglobiny i liczby czerwonych krwinek
• Pancytopenia – jednoczesne zmniejszenie liczby wszystkich elementów morfotycznych krwi (występuje niezbyt często)⁸

Działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego

Kardiotoksyczność jest jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych antracyklin, w tym idarubicyny. Objawy mogą obejmować:⁹

• Zastoinowa niewydolność serca (często) – poważne, zagrażające życiu powikłanie
• Bezobjawowe zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory serca (często)
• Zawał mięśnia sercowego (rzadko)
• Zapalenie osierdzia i zapalenie mięśnia sercowego (rzadko)
• Zaburzenia rytmu takie jak bradykardia, tachykardia zatokowa, tachyarytmia (niezbyt często)
• Zaburzenia przewodnictwa – blok przedsionkowo-komorowy i blok odnogi pęczka Hisa (bardzo rzadko)
• Nieprawidłowości w zapisie EKG – niespecyficzne zmiany odcinka ST-T (rzadko)

Warto zaznaczyć, że dzieci wykazują większą podatność na kardiotoksyczność antracyklin niż dorośli.¹⁰

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego są częste podczas terapii idarubicyną i obejmują:¹¹

• Nudności i wymioty (bardzo często)
• Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i/lub żołądka (często) – może prowadzić do owrzodzeń
• Biegunka (często)
• Ból brzucha lub uczucie pieczenia (często)
• Krwawienie z przewodu pokarmowego (niezbyt często)
• Zapalenie przełyku (niezbyt często)
• Zapalenie okrężnicy, w tym ciężkie zapalenie jelit i/lub neutropeniczne zapalenie jelit z perforacją (niezbyt często)
• Nadżerki lub owrzodzenie żołądka (niezbyt często)

Działania niepożądane dotyczące innych układów

Idarubicyna może wywoływać szereg innych działań niepożądanych, dotyczących różnych układów i narządów:¹²

• Zakażenia i zarażenia pasożytnicze:
  • Zakażenia (bardzo często)
  • Posocznica (często)
• Nowotwory wtórne:
  • Wtórna białaczka (ostra białaczka szpikowa i zespół mielodysplastyczny) – częstość nieznana
• Zaburzenia układu immunologicznego:
  • Reakcje anafilaktyczne (rzadko)
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania:
  • Jadłowstręt (bardzo często)
  • Odwodnienie (często)
  • Hiperurykemia (często) – zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi
  • Zespół lizy guza (częstość nieznana)
• Zaburzenia układu nerwowego:
  • Krwotok mózgowy (częstość nieznana)
• Zaburzenia naczyniowe:
  • Krwotoki (często)
  • Miejscowe zapalenie żył (często)
  • Zakrzepowe zapalenie żył (często)
  • Wstrząs (niezbyt często)
  • Powikłania zakrzepowo-zatorowe (niezbyt często)
  • Uderzenia gorąca (niezbyt często)

Działania niepożądane skórne i w miejscu podania

Do częstych działań niepożądanych dotyczących skóry i miejsca podania należą:¹³

• Łysienie (bardzo często)
• Wysypka i świąd (często)
• Nadwrażliwość podrażnionej skóry (często) – tzw. „nawrót objawów niepożądanych radioterapii”
• Pokrzywka (rzadko)
• Hiperpigmentacja skóry i paznokci (rzadko)
• Zapalenie tkanki łącznej (niezbyt często) – zwłaszcza przy wynaczynieniu leku
• Martwica tkanek (niezbyt często)
• Rumień dystalnych części ciała (niezbyt często)
• Reakcje miejscowe (niezbyt często)

Charakterystycznym objawem jest również czerwony kolor moczu utrzymujący się przez 1-2 dni po podaniu produktu (bardzo często).¹⁴

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Podczas terapii idarubicyną często obserwuje się zwiększenie stężenia enzymów wątrobowych i bilirubiny, co wskazuje na toksyczny wpływ leku na wątrobę.¹⁵

Objawy ogólnoustrojowe

Do częstych objawów ogólnoustrojowych związanych ze stosowaniem idarubicyny należą:¹⁶

• Gorączka (bardzo często)
• Ból głowy (często)
• Dreszcze (często)

Hiperurykemia i zespół lizy guza

Podwyższenie stężenia kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia) oraz potencjalne ryzyko rozwoju zespołu lizy guza wymaga wdrożenia działań profilaktycznych. Zapobieganie obejmuje:¹⁷

• Nawodnienie pacjenta
• Alkalizację moczu
• Profilaktyczne podawanie allopurynolu

Zastosowanie tych środków może znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań związanych z zespołem lizy guza.

Różnice w profilu działań niepożądanych w zależności od wieku

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży są generalnie podobne do tych obserwowanych u dorosłych. Jednak istotną różnicą jest zwiększona podatność populacji pediatrycznej na kardiotoksyczność wywoływaną przez antracykliny, co wymaga szczególnego monitorowania funkcji serca w tej grupie pacjentów.¹⁸

Tabela działań niepożądanych leku Zavedos (idarubicyna)

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu leku do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹

Dane kontaktowe:²⁰

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefon: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego.²¹