Właściwości farmakodynamiczne

Xanconalon należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwbólowe; opioidy; naturalne alkaloidy opium, oznaczonej kodem ATC: N02AA55. Produkt leczniczy zawiera kombinację dwóch substancji aktywnych: oksykodonu chlorowodorku oraz naloksonu chlorowodorku, które współdziałają na poziomie receptorów opioidowych, zapewniając zarówno efekt przeciwbólowy, jak i zmniejszenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego typowych dla terapii opioidami.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania produktu Xanconalon opiera się na odmiennych właściwościach farmakodynamicznych jego składników. Zarówno oksykodon, jak i nalokson charakteryzują się powinowactwem do receptorów opioidowych typu kappa, mi i delta, zlokalizowanych w strukturach ośrodkowego układu nerwowego (mózg, rdzeń kręgowy) oraz w tkankach obwodowych, w tym w przewodzie pokarmowym. Istotą działania jest fakt, że oksykodon funkcjonuje jako agonista receptorów opioidowych, wiążąc się z endogennymi receptorami w ośrodkowym układzie nerwowym, co odpowiada za efekt przeciwbólowy. Natomiast nalokson jest czystym antagonistą receptorów opioidowych, wykazującym działanie wobec wszystkich typów tych receptorów.²

Działania farmakodynamiczne

Szczególne znaczenie w działaniu produktu Xanconalon ma fakt, że po podaniu doustnym biodostępność naloksonu jest bardzo niska (mniej niż 3%) z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Dlatego też systemowe działanie antagonistyczne naloksonu jest klinicznie nieistotne. Natomiast istotny jest jego miejscowy antagonizm kompetycyjny w stosunku do oksykodonu na poziomie receptorów opioidowych w jelitach. Ten mechanizm prowadzi do zmniejszenia typowych dla terapii opioidami zaburzeń czynności przewodu pokarmowego, co stanowi kluczową zaletę terapeutyczną produktu.³

Wpływ na układ wewnątrzwydzielniczy i odpornościowy

W trakcie stosowania produktu leczniczego Xanconalon należy uwzględnić potencjalny wpływ opioidów na funkcjonowanie układu wewnątrzwydzielniczego, który został szczegółowo opisany w punkcie dotyczącym specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności (4.4).⁴

Badania przedkliniczne wskazują, że naturalne opioidy mogą wywierać różnorodne działania na komponenty układu immunologicznego. Jednakże znaczenie kliniczne tych obserwacji nie zostało dotychczas w pełni wyjaśnione. Co więcej, nie ustalono jednoznacznie, czy oksykodon, będący półsyntetycznym opioidem, wykazuje podobny wpływ na układ odpornościowy jak opioidy naturalne.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Efektywność kliniczna produktu Xanconalon została potwierdzona w badaniach klinicznych skupiających się przede wszystkim na ocenie jego wpływu na zaparcia wywołane opioidami. W 12-tygodniowym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą w układzie grup równoległych, przeprowadzonym u 322 pacjentów z zaparciem wywołanym opioidami, wykazano znaczącą poprawę funkcji jelitowych. U pacjentów przyjmujących kombinację oksykodonu z naloksonem zaobserwowano średnio jedno dodatkowe, pełne, spontaniczne wypróżnienie w ciągu tygodnia (bez konieczności stosowania leków przeczyszczających) w porównaniu z pacjentami otrzymującymi monoterapię oksykodonem w porównywalnych dawkach (p<0,0001). Obserwacja ta dotyczyła ostatniego tygodnia terapii.⁶

Dodatkowo wykazano, że w pierwszych 4 tygodniach leczenia zapotrzebowanie na leki przeczyszczające było istotnie statystycznie mniejsze w grupie pacjentów otrzymujących oksykodon z naloksonem (31%) w porównaniu z grupą pacjentów leczonych wyłącznie oksykodonem (55%), przy wartości p<0,0001.⁷

Podobne wyniki uzyskano w kolejnym badaniu klinicznym obejmującym 265 pacjentów z bólem nienowotworowym. W badaniu tym porównywano skuteczność i bezpieczeństwo stosowania różnych dawek dobowych preparatu złożonego oksykodonu z naloksonem (zakres dawek od 60 mg + 30 mg do 80 mg + 40 mg) z monoterapią oksykodonem w analogicznym zakresie dawkowania. Rezultaty potwierdziły korzystny profil działania kombinacji obu substancji aktywnych w porównaniu z monoterapią oksykodonem.⁸

Podsumowując, produkt leczniczy Xanconalon, zawierający 40 mg oksykodonu chlorowodorku oraz 20 mg naloksonu chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, łączy skuteczne działanie przeciwbólowe charakterystyczne dla oksykodonu z korzyściami wynikającymi z miejscowego antagonistycznego działania naloksonu na receptory opioidowe w jelitach, co znacząco redukuje zaburzenia czynności przewodu pokarmowego typowe dla terapii opioidowej, w szczególności zaparcia.