Przeciwwskazania stosowania leku Voltaren

Lek Voltaren w postaci tabletek dojelitowych zawierających 50 mg diklofenaku sodowego jest stosowany w leczeniu wielu stanów zapalnych i bólowych, jednak istnieje szereg ściśle określonych przeciwwskazań do jego stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę sytuacji klinicznych, w których należy bezwzględnie odradzić pacjentowi stosowanie tego preparatu.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Voltaren jest przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną – diklofenak sodowy lub którykolwiek z pozostałych składników preparatu. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się różnorodnymi objawami klinicznymi i stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku.²

Choroby żołądka i dwunastnicy

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Czynną chorobą wrzodową żołądka i (lub) dwunastnicy
• Chorobą wrzodową żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie
• Przypadkami krwawienia z przewodu pokarmowego w przeszłości
• Perforacją przewodu pokarmowego w wywiadzie

Wymienione stany stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania Voltarenu ze względu na znacznie zwiększone ryzyko poważnych powikłań ze strony przewodu pokarmowego.³

Nawracająca choroba wrzodowa i krwawienia

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z nawracającą chorobą wrzodową lub krwawieniami z przewodu pokarmowego w wywiadzie. Voltaren jest przeciwwskazany u osób, u których w przeszłości stwierdzono dwa lub więcej odrębnych, potwierdzonych przypadków owrzodzenia lub krwawienia. W tej grupie pacjentów ryzyko wystąpienia poważnych powikłań podczas terapii diklofenakiem jest szczególnie wysokie.⁴

Ciąża – trzeci trymestr

Stosowanie diklofenaku w ostatnim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane. W tym okresie lek może powodować przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego u płodu oraz wywoływać inne niekorzystne efekty dla rozwijającego się organizmu dziecka i przebiegu ciąży.⁵

Niewydolność wątroby i nerek

Lek Voltaren jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Niewydolnością wątroby – ze względu na metabolizm diklofenaku zachodzący głównie w wątrobie
• Niewydolnością nerek – ze względu na nerkowy mechanizm eliminacji metabolitów leku i potencjalne nasilenie nefrotoksyczności

W obu przypadkach stosowanie leku może prowadzić do kumulacji substancji czynnej w organizmie i znacznego zwiększenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.⁶

Choroby układu krążenia

Voltaren nie powinien być stosowany u pacjentów ze stwierdzonymi następującymi chorobami układu sercowo-naczyniowego:

• Zastoinowa niewydolność serca (klasa II-IV wg klasyfikacji NYHA)
• Choroba niedokrwienna serca
• Choroba naczyń obwodowych
• Choroba naczyń mózgowych

Stosowanie diklofenaku u pacjentów z wymienionymi schorzeniami układu krążenia wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca i udaru mózgu.⁷

Nadwrażliwość krzyżowa na NLPZ

Diklofenak, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością krzyżową na NLPZ. Dotyczy to pacjentów, u których podanie kwasu acetylosalicylowego lub innych NLPZ wywoływało w przeszłości:

• Napad astmy oskrzelowej
• Obrzęk naczynioruchowy
• Pokrzywkę
• Ostry nieżyt nosa

U tych pacjentów zastosowanie diklofenaku może wywołać podobne, potencjalnie zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości.⁸

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie leku Voltaren

Pacjenci z wysokim ryzykiem powikłań gastroenterologicznych

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć odradzenie stosowania Voltarenu u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem powikłań ze strony przewodu pokarmowego, takich jak:

• Osoby w podeszłym wieku
• Pacjenci po przebytych, pojedynczych epizodach choroby wrzodowej
• Osoby stosujące jednocześnie leki przeciwzakrzepowe lub kortykosteroidy
• Pacjenci z chorobami zapalnymi jelit w wywiadzie

W tych przypadkach należy rozważyć zastosowanie alternatywnych metod leczenia lub dodatkowej gastroprotekcji.⁹

Pacjenci z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Należy odradzić stosowanie leku Voltaren pacjentom z:

• Niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
• Znaczącymi czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych
• Zastoinową niewydolnością serca w klasie I wg NYHA
• Przebytym zawałem mięśnia sercowego lub udarem mózgu

W przypadku konieczności zastosowania leczenia przeciwzapalnego u tych pacjentów, należy rozważyć krótkotrwałą terapię najmniejszą skuteczną dawką diklofenaku lub zastosowanie alternatywnych leków o lepszym profilu bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego.¹⁰

Ciąża – pierwszy i drugi trymestr

Choć nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do stosowania diklofenaku w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, należy odradzić jego stosowanie ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu. W tych przypadkach zaleca się rozważenie alternatywnych metod leczenia bólu i stanów zapalnych, szczególnie w pierwszym trymestrze, kiedy ryzyko teratogenne jest najwyższe.¹¹

Zaburzenia funkcji wątroby

U pacjentów z upośledzoną funkcją wątroby, która nie spełnia jeszcze kryteriów niewydolności wątroby, należy odradzić stosowanie leku Voltaren ze względu na ryzyko dalszego pogorszenia funkcji narządu. Do tej grupy należą pacjenci z:

• Podwyższoną aktywnością enzymów wątrobowych
• Przewlekłymi chorobami wątroby w wywiadzie
• Wirusowym zapaleniem wątroby
• Alkoholową chorobą wątroby

U tych pacjentów diklofenak może nasilać istniejące zaburzenia funkcji wątroby.¹²

Zaburzenia funkcji nerek

Odradzenie stosowania leku Voltaren należy rozważyć u pacjentów z:

• Łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami funkcji nerek
• Przewlekłą chorobą nerek
• Odwodnieniem
• Jednoczesnym stosowaniem innych leków nefrotoksycznych

W tych przypadkach diklofenak może powodować dalsze pogorszenie funkcji nerek, prowadząc do rozwoju ostrej niewydolności nerek.¹³

Pacjenci z astmą i chorobami alergicznymi

Należy odradzić stosowanie diklofenaku u pacjentów z:

• Astmą oskrzelową, szczególnie z współistniejącą polipowatością nosa
• Przewlekłą pokrzywką
• Atopowym zapaleniem skóry
• Nieżytem nosa o podłożu alergicznym

W tej grupie pacjentów ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości na diklofenak jest znacznie wyższe, nawet jeśli nie stwierdzono wcześniej jawnej nadwrażliwości na NLPZ.¹⁴