Interakcje leku
Venlafaxine Actavis 37,5 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, jako lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), wchodzi w interakcje z wieloma substancjami leczniczymi oraz innymi związkami, które mogą wpływać na jej działanie lub których działanie może być przez nią modyfikowane. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku Venlafaxine Actavis.¹

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO)

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z inhibitorami monoaminooksydazy może prowadzić do poważnych, zagrażających życiu powikłań. Wyróżniamy kilka kategorii IMAO, które wchodzą w interakcje z wenlafaksyną:²

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – ich jednoczesne stosowanie z wenlafaksyną jest przeciwwskazane. Należy zachować odstęp co najmniej 14 dni od zakończenia podawania nieodwracalnych IMAO przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną. Po zakończeniu leczenia wenlafaksyną, stosowanie IMAO można rozpocząć po upływie minimum 7 dni.³
• Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – jednoczesne stosowanie z wenlafaksyną nie jest zalecane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO przerwa przed rozpoczęciem stosowania wenlafaksyny może być krótsza niż 14 dni, jednak wciąż zaleca się odstęp co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną.⁴
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid, będący słabym odwracalnym, nieselektywnym IMAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁵

U pacjentów, u których leczenie wenlafaksyną rozpoczęto w krótkim czasie po zakończeniu leczenia IMAO albo gdy leczenie IMAO rozpoczęto bezpośrednio po zakończeniu leczenia wenlafaksyną, raportowano ciężkie działania niepożądane, takie jak: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermia z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁶

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić zespół serotoninowy – stan zagrożenia życia, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania z innymi lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny. Do substancji zwiększających ryzyko zespołu serotoninowego należą:⁷

• Tryptany (agoniści receptora serotoninowego)
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) i noradrenaliny (SNRI)
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy (buprenorfina, fentanyl i jego analogi, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy

Jeśli leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne monitorowanie pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i podczas zwiększania dawki. Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z prekursorami serotoniny nie jest zalecane.⁸

Interakcje z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii wenlafaksyną jest przeciwwskazane ze względu na możliwość wystąpienia poważnych interakcji. Alkohol etylowy może nasilać działanie wenlafaksyny na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), co prowadzi do nasilenia zaburzeń psychicznych oraz występowania niepożądanych interakcji, w tym depresyjnego wpływu na OUN.⁹

Należy poinformować pacjenta o konieczności całkowitej abstynencji alkoholowej podczas leczenia wenlafaksyną. Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie wenlafaksyny może prowadzić do:

• Nasilenia działania depresyjnego na OUN
• Pogorszenia stanu psychicznego
• Zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych
• Zaburzeń świadomości
• Pogorszenia zdolności psychomotorycznych

Po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki przedawkowania wenlafaksyny głównie w skojarzeniu z alkoholem i/lub innymi produktami leczniczymi, w tym ze skutkiem śmiertelnym.¹⁰

Leki wydłużające odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z lekami wydłużającymi odstęp QT zwiększa ryzyko wystąpienia komorowych zaburzeń rytmu serca, w tym potencjalnie śmiertelnego częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes (TdP). Należy unikać jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z takimi lekami.¹¹

Do leków wydłużających odstęp QT należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre makrolidy (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre leki z grupy chinolonów (np. moksyfloksacyna)

Powyższa lista nie jest wyczerpująca i należy unikać stosowania wszelkich leków, które znacząco wydłużają odstęp QT, w połączeniu z wenlafaksyną.¹²

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych leków na wenlafaksynę

Ketokonazol (inhibitor CYP3A4) – badania farmakokinetyki ketokonazolu u pacjentów intensywnie i słabo metabolizujących z udziałem CYP2D6 wykazały zwiększenie wartości AUC wenlafaksyny (70% u osób intensywnie metabolizujących i 21% u pacjentów słabo metabolizujących) oraz O-demetylowenlafaksyny (33% i 23% odpowiednio).¹³

Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (takich jak atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) i wenlafaksyny może zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu w osoczu. Dlatego zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego leczenia inhibitorami CYP3A4 i wenlafaksyną.¹⁴

Wpływ wenlafaksyny na inne leki

Lit – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego.¹⁵

Diazepam – wenlafaksyna nie ma wpływu na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Diazepam również nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo, czy występują interakcje farmakokinetyczne i/lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.¹⁶

Imipramina – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy. Zaobserwowano zależne od dawki zwiększenie (2,5 do 4,5 razy) wartości AUC 2-hydroksydezypraminy podczas podawania wenlafaksyny w dawce od 75 do 150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane. Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i imipraminy.¹⁷

Haloperydol – badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego doustnego klirensu haloperydolu, zwiększenie wartości AUC o 70%, zwiększenie Cmax o 88%, ale brak zmiany okresu półtrwania. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania haloperydolu i wenlafaksyny, choć kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane.¹⁸

Rysperydon – wenlafaksyna powoduje zwiększenie wartości AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie oddziaływuje na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.¹⁹

Metoprolol – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu zwiększa stężenie metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu nie ulega zmianie. Kliniczne znaczenie tej obserwacji u pacjentów z nadciśnieniem nie jest znane. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych leków.²⁰

Indynawir – badania farmakokinetyki indynawiru wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36% dla indynawiru. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²¹

Leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450

Badania in vivo wskazują, że wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem CYP2D6. Wenlafaksyna nie hamuje CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina) i CYP2C9 (tolbutamid) lub CYP2C19 (diazepam) in vivo.²²

Doustne środki antykoncepcyjne

Po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki nieplanowanych ciąż u kobiet przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne równocześnie z wenlafaksyną. Nie ma jednoznacznych dowodów, że ciąże te były wynikiem interakcji środków antykoncepcyjnych z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²³

Interakcje wenlafaksyny z alkoholem

Interakcja wenlafaksyny z alkoholem etylowym ma szczególne znaczenie kliniczne i wymaga dokładnego omówienia. Spożywanie alkoholu podczas terapii wenlafaksyną jest stanowczo przeciwwskazane ze względu na liczne ryzyka dla pacjenta.²⁴

Mechanizm interakcji z alkoholem

Alkohol i wenlafaksyna działają na ośrodkowy układ nerwowy, a ich jednoczesne stosowanie może prowadzić do nasilenia działania depresyjnego na OUN. Interakcja ta ma charakter farmakodynamiczny i może skutkować następującymi konsekwencjami:

• Nasilenie działania hamującego OUN – zarówno alkohol, jak i wenlafaksyna mogą hamować czynność OUN, co przy jednoczesnym stosowaniu prowadzi do wzmocnienia tego efektu.
• Zaburzenia koordynacji psychoruchowej – zwiększone ryzyko upośledzenia zdolności motorycznych, wydłużenie czasu reakcji i zaburzenia równowagi.
• Nasilenie objawów niepożądanych – alkohol może nasilać typowe objawy niepożądane wenlafaksyny, takie jak zawroty głowy, senność i nudności.
• Pogorszenie stanu psychicznego – alkohol może nasilać lub maskować objawy depresji, zwiększając ryzyko myśli i zachowań samobójczych.

Konsekwencje kliniczne interakcji z alkoholem

Konsekwencje jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i alkoholu mogą być poważne i obejmują:

• Zwiększone ryzyko przedawkowania – po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki przedawkowania wenlafaksyny głównie w skojarzeniu z alkoholem, w tym przypadki ze skutkiem śmiertelnym.²⁵
• Nasilenie depresji – alkohol może nasilać objawy depresji i zwiększać ryzyko zachowań samobójczych.
• Zaburzenia poznawcze – pogorszenie funkcji poznawczych, pamięci i koncentracji.
• Zaburzenia świadomości – od senności do śpiączki w przypadkach ciężkiej interakcji.
• Zaburzenia kardiologiczne – zwiększone ryzyko arytmii i zmian w EKG.
• Hepatotoksyczność – zarówno alkohol, jak i wenlafaksyna są metabolizowane w wątrobie, ich jednoczesne stosowanie może zwiększać obciążenie tego narządu.

Zalecenia dla pacjentów

Pacjentów leczonych wenlafaksyną należy stanowczo poinformować o konieczności całkowitej abstynencji alkoholowej podczas terapii. Zalecenia powinny obejmować:

• Całkowity zakaz spożywania napojów alkoholowych w jakiejkolwiek postaci (piwo, wino, napoje wysokoprocentowe)
• Unikanie leków i preparatów zawierających alkohol (np. niektóre syropy, nalewki)
• Informację o możliwych konsekwencjach złamania zakazu
• Wyjaśnienie, że nawet niewielkie ilości alkoholu mogą prowadzić do niebezpiecznych interakcji

Szczegółowa tabela interakcji wenlafaksyny

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje wenlafaksyny z innymi produktami leczniczymi. Należy pamiętać, że lista ta nie jest wyczerpująca, a podczas leczenia wenlafaksyną należy zawsze uwzględniać możliwość wystąpienia interakcji z innymi przyjmowanymi przez pacjenta lekami.²⁶

Podsumowanie najważniejszych interakcji

Podczas stosowania wenlafaksyny należy szczególnie uważać na interakcje z następującymi grupami leków:

1. Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – przeciwwskazane, mogą prowadzić do zespołu serotoninowego
2. Leki serotoninergiczne – zwiększone ryzyko zespołu serotoninowego
3. Alkohol – zwiększone ryzyko działań niepożądanych dotyczących OUN, w tym przypadków śmiertelnych
4. Leki wydłużające odstęp QT – zwiększone ryzyko arytmii
5. Inhibitory CYP3A4 – zwiększają stężenie wenlafaksyny w osoczu

Szczególną ostrożność należy zachować również przy jednoczesnym stosowaniu wenlafaksyny z lekami przeciwpsychotycznymi, metoprololem oraz imipraminą.²⁷