Przedawkowanie leku Vellofent (fentanyl w postaci tabletek podjęzykowych)

Przedawkowanie fentanylu w postaci tabletek podjęzykowych (Vellofent) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Objawy przedawkowania są analogiczne do tych obserwowanych przy przedawkowaniu fentanylu podawanego drogą dożylną oraz innych leków opioidowych, a ich nasilenie wynika bezpośrednio z mechanizmu farmakologicznego działania substancji czynnej.¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie fentanylu może manifestować się poprzez szereg poważnych objawów, z których najistotniejsze to: zaburzenia świadomości (od zmian psychicznych do śpiączki), depresja oddechowa (mogąca prowadzić do zatrzymania oddechu), oraz zatrzymanie czynności serca. Te zaburzenia mogą w konsekwencji prowadzić do zgonu pacjenta.²

U pacjentów z przedawkowaniem fentanylu, szczególnie tych z wywiadem niewydolności serca, może wystąpić specyficzne zaburzenie oddychania znane jako oddech Cheyne-Stokes’a. Dodatkowo, w niektórych przypadkach przedawkowania obserwowano toksyczną leukoencefalopatię – poważne uszkodzenie istoty białej mózgu.³

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie doraźne przedawkowania Vellofentu wymaga natychmiastowego wdrożenia protokołu postępowania z pacjentem z przedawkowaniem opioidów. Pierwszym krokiem powinno być usunięcie tabletki z jamy ustnej pacjenta, jeśli nadal się tam znajduje. Następnie należy:⁴

• Zapewnić drożność dróg oddechowych
• Zastosować stymulację fizyczną i werbalną pacjenta
• Przeprowadzić ocenę stanu świadomości, wentylacji i krążenia
• W razie potrzeby wdrożyć wentylację wspomaganą

Postępowanie farmakologiczne różni się w zależności od tego, czy przedawkowanie dotyczy pacjenta wcześniej nieprzyjmującego opioidów, czy też osoby leczonej przewlekle tymi lekami:⁵

Postępowanie u pacjenta bez tolerancji na opioidy

W przypadku przedawkowania u osoby, która wcześniej nie przyjmowała opioidów (np. przypadkowe połknięcie), należy:⁶

1. Uzyskać dostęp dożylny
2. Podać nalokson lub inny antagonista opioidów zgodnie ze wskazaniami klinicznymi

Należy pamiętać, że czas działania fentanylu może być dłuższy niż czas działania antagonisty opioidowego. Przykładowo, okres półtrwania naloksonu wynosi 30-81 minut, co może oznaczać konieczność powtórnego podania leku w celu utrzymania odwrócenia działania opioidu.⁷

Postępowanie u pacjenta leczonego opioidami

U pacjentów leczonych opioidami przewlekle, należy:⁸

1. Uzyskać dostęp dożylny
2. Ostrożnie rozważyć podanie naloksonu lub innego antagonisty opioidów, mając na uwadze ryzyko wystąpienia ostrego zespołu odstawienia opioidów

W przypadku wystąpienia hipotonii (ostrej lub przewlekłej) należy rozważyć możliwość hipowolemii i zastosować odpowiednią płynoterapię pozajelitową.⁹

Sztywność mięśniowa

Charakterystycznym powikłaniem przedawkowania fentanylu może być sztywność mięśni utrudniająca oddychanie. W takiej sytuacji może być konieczne wdrożenie bardziej zaawansowanych procedur, takich jak:¹⁰

• Intubacja wewnątrztchawicza
• Wentylacja wspomagana
• Podanie zarówno antagonistów opioidów, jak i leków rozluźniających mięśnie