Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, substancja czynna produktu Velafax, może wchodzić w istotne interakcje z wieloma lekami, co wymaga szczególnej uwagi przy jej stosowaniu. Interakcje te mogą mieć charakter farmakodynamiczny lub farmakokinetyczny, a ich nasilenie i znaczenie kliniczne mogą być różne.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z inhibitorami monoaminooksydazy niesie ze sobą poważne ryzyko i podlega ścisłym ograniczeniom:

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Należy zachować odstęp co najmniej 14 dni między zakończeniem leczenia nieodwracalnymi IMAO a rozpoczęciem podawania wenlafaksyny. Po zakończeniu leczenia wenlafaksyną należy odczekać minimum 7 dni przed rozpoczęciem terapii IMAO.²
• Odwracalne, selektywne inhibitory IMAO-A (moklobemid) – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Odstęp po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO przed rozpoczęciem podawania wenlafaksyny może być krótszy niż 14 dni. Stosowanie odwracalnych IMAO można rozpocząć po upływie minimum 7 dni od zakończenia leczenia wenlafaksyną.³
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory IMAO (linezolid) – antybiotyk linezolid, jako słaby odwracalny, nieselektywny IMAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁴

U pacjentów, u których leczenie wenlafaksyną rozpoczęto w krótkim czasie po zakończeniu leczenia IMAO lub gdy leczenie IMAO rozpoczęto bezpośrednio po zakończeniu leczenia wenlafaksyną, opisywano przypadki wystąpienia ciężkich działań niepożądanych. Objawy te mogą obejmować: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermię z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁵

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania z innymi lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny. Do takich leków należą:⁶

• Tryptany (agonisty receptora serotoninowego)
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Lit
• Sybutramina
• Opioidy (np. buprenorfina, tramadol)
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)⁷

Gdy leczenie wenlafaksyną w skojarzeniu z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptan) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki. Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (np. suplementami tryptofanu) nie jest zalecane.⁸

Substancje wpływające na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie było systematycznie oceniane. Zaleca się zatem zachowanie ostrożności podczas stosowania wenlafaksyny równocześnie z innymi substancjami wpływającymi na OUN.⁹

Interakcje z alkoholem

Badania wykazały, że wenlafaksyna nie nasila zaburzeń czynności umysłowych i motorycznych wywołanych przez spożycie etanolu. Mimo to, podobnie jak w przypadku wszystkich substancji działających na OUN, pacjenci przyjmujący wenlafaksynę powinni unikać spożywania alkoholu.¹⁰

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas leczenia wenlafaksyną może potencjalnie:

• Nasilać działanie depresyjne alkoholu na OUN
• Zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z leczeniem
• Wpływać negatywnie na funkcje poznawcze i psychomotoryczne
• Zmniejszać skuteczność terapii przeciwdepresyjnej

Chociaż wenlafaksyna nie wykazuje istotnych interakcji farmakokinetycznych z alkoholem, ze względów bezpieczeństwa i dla uzyskania optymalnych efektów terapeutycznych zaleca się całkowitą abstynencję alkoholową podczas leczenia.

Produkty lecznicze wydłużające odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z produktami leczniczymi wydłużającymi odstęp QTc zwiększa ryzyko wydłużenia odstępu QT i/lub wystąpienia groźnych arytmii komorowych (np. torsade de pointes). Należy unikać jednoczesnego stosowania takich produktów.¹¹

Do leków wydłużających odstęp QT należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)¹²

Powyższa lista nie jest pełna, należy również unikać stosowania innych produktów leczniczych o znanych właściwościach znacznego wydłużania odstępu QT.¹³

Wpływ innych leków na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol (inhibitor CYP3A4) zwiększa wartości AUC wenlafaksyny (70% u osób o intensywnym metabolizmie CYP2D6 i 21% u osób o powolnym metabolizmie CYP2D6) oraz O-demetylowenlafaksyny (33% i 23% odpowiednio). Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 (np. atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, pozakonazol, ketokonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) z wenlafaksyną może zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Zalecana jest ostrożność podczas jednoczesnego leczenia inhibitorami CYP3A4 i wenlafaksyną.¹⁴

Wpływ wenlafaksyny na działanie innych leków

Wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem izoenzymu CYP2D6 cytochromu P450. Badania in vivo wskazują, że wenlafaksyna nie hamuje CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) ani CYP2C19 (diazepam).¹⁵

Interakcje wenlafaksyny z wybranymi lekami:

• Lit – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego.¹⁶
• Diazepam – wenlafaksyna nie ma wpływu na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Diazepam nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo, czy występują interakcje z innymi benzodiazepinami.¹⁷
• Imipramina – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy. Odnotowano 2,5- do 4,5-krotne, zależne od dawki zwiększenie wartości AUC 2-hydroksydezypraminy podczas podawania wenlafaksyny w dawce od 75 do 150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane. Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁸
• Haloperydol – badania wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego doustnego klirensu haloperydolu, zwiększenie wartości AUC o 70%, zwiększenie wartości Cmax o 88%, ale brak zmiany okresu półtrwania dla haloperydolu. Należy wziąć to pod uwagę podczas jednoczesnego stosowania haloperydolu i wenlafaksyny.¹⁹
• Rysperydon – wenlafaksyna powoduje zwiększenie wartości AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie wpływa na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon).²⁰
• Metoprolol – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu powoduje zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu krwi o około 30-40%, przy czym stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu nie ulega zmianie. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu. Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych leków.²¹
• Indynawir – badania wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36% dla indynawiru. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny.²²
• Doustne środki antykoncepcyjne – po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki nieplanowanych ciąż u kobiet przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne równocześnie z wenlafaksyną. Nie ma jednoznacznych dowodów, że ciąże te były wynikiem interakcji środków antykoncepcyjnych z wenlafaksyną. Nie przeprowadzono badań na interakcję wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²³

Tabela interakcji