Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Tramal Retard 50

Produkt leczniczy Tramal Retard 50 zawierający tramadolu chlorowodorek wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku oraz potencjalnych zagrożeń.¹

Grupy pacjentów wymagających szczególnej uwagi

Stosowanie tramadolu wymaga wyjątkowej ostrożności u pacjentów z następującymi schorzeniami lub stanami klinicznymi:

• Uzależnienie od opioidów w wywiadzie
• Stan po urazie głowy
• Wstrząs
• Zaburzenia świadomości o niejasnej etiologii
• Zaburzenia oddechowe lub zaburzenia czynności ośrodka oddechowego
• Podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe
• Zwiększona wrażliwość na leki opioidowe²

Jednoczesne stosowanie leków uspokajających

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie tramadolu z lekami uspokajającymi, takimi jak benzodiazepiny lub podobne substancje. Takie połączenie może prowadzić do poważnych następstw, takich jak: działanie uspokajające, depresja oddechowa, śpiączka, a w skrajnych przypadkach śmierć.³

Zalecenia dotyczące jednoczesnego stosowania leków uspokajających:

1. Ograniczyć przepisywanie tych kombinacji wyłącznie do pacjentów, u których alternatywne opcje leczenia nie są możliwe
2. Rozważyć zmniejszenie dawki jednego lub obu środków
3. Skrócić czas jednoczesnego leczenia do niezbędnego minimum
4. Ściśle monitorować stan pacjenta pod kątem objawów przedmiotowych i podmiotowych depresji oddechowej i działania uspokajającego
5. Poinformować pacjentów i ich opiekunów o możliwości wystąpienia niepokojących objawów⁴

Ryzyko depresji oddechowej

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z następującymi czynnikami ryzyka zahamowania czynności oddechowej:

• Zahamowana czynność ośrodka oddechowego
• Jednoczesne stosowanie leków hamujących czynność OUN
• Stosowanie dawek znacząco przekraczających zalecane⁵

Niewydolność nadnerczy

Opioidowe leki przeciwbólowe, w tym tramadol, mogą powodować przemijającą niewydolność nadnerczy. Stan ten może wymagać stałego monitorowania i wprowadzenia leczenia zastępczego glikokortykosteroidami.⁶

Objawy ostrej lub przewlekłej niewydolności nadnerczy mogą obejmować:

• Silny ból brzucha
• Nudności i wymioty
• Niskie ciśnienie krwi
• Znaczne zmęczenie
• Zmniejszony apetyt
• Zmniejszenie masy ciała⁷

Ryzyko wystąpienia drgawek

Podczas leczenia tramadolem w zalecanych dawkach opisywano przypadki występowania drgawek. Ryzyko to wzrasta w następujących sytuacjach:

• Przekroczenie zalecanej maksymalnej dawki dobowej (400 mg)
• Jednoczesne stosowanie innych leków obniżających próg drgawkowy
• Padaczka w wywiadzie⁸

Pacjenci z padaczką w wywiadzie oraz osoby podatne na występowanie drgawek powinni być leczeni tramadolem tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.⁹

Ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia

Podczas stosowania tramadolu, zwłaszcza długotrwałego, może rozwinąć się:

• Tolerancja (konieczność zwiększania dawki dla utrzymania efektu terapeutycznego)
• Uzależnienie psychiczne
• Uzależnienie fizyczne¹⁰

U pacjentów z tendencją do nadużywania leków lub występowania uzależnień od leków, leczenie produktem Tramal Retard 50 powinno być krótkotrwałe i pod ścisłym nadzorem lekarza.¹¹

Przy zakończeniu terapii tramadolem zalecane jest stopniowe zmniejszanie dawki w celu uniknięcia objawów odstawiennych.¹²

Ograniczenia w terapii substytucyjnej

Tramadolu nie należy stosować w terapii substytucyjnej u pacjentów uzależnionych od opioidów. Mimo że jest on agonistą receptorów opioidowych, nie znosi objawów odstawiennych morfiny.¹³

Nietolerancja laktozy

Produkt Tramal Retard 50 zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹⁴

Zaburzenia oddychania podczas snu

Opioidy, w tym tramadol, mogą powodować zaburzenia oddychania podczas snu, w szczególności:

• Centralny bezdech senny (CBS)
• Niedotlenienie podczas snu¹⁵

Ryzyko wystąpienia centralnego bezdechu sennego wzrasta w sposób zależny od dawki. U pacjentów, u których występuje CBS, należy rozważyć zmniejszenie całkowitej dawki opioidów.¹⁶

Zmienność metabolizmu z udziałem CYP2D6

Tramadol jest metabolizowany z udziałem enzymu wątrobowego CYP2D6. Zmienność genetyczna w zakresie tego enzymu może prowadzić do istotnych klinicznie różnic w metabolizmie tramadolu, co wpływa na jego skuteczność i bezpieczeństwo.¹⁷

Możliwe warianty metabolizmu:

• Niedobór lub całkowity brak enzymu CYP2D6 – może skutkować brakiem odpowiedniego działania przeciwbólowego (dotyczy około 7% populacji pochodzenia kaukaskiego)¹⁸
• Wyjątkowo szybki metabolizm – zwiększa ryzyko rozwoju objawów toksyczności opioidowej nawet przy zastosowaniu standardowych dawek¹⁹

Objawy toksyczności opioidowej obejmują:

• Splątanie
• Senność
• Płytki oddech
• Zwężenie źrenic
• Nudności
• Wymioty
• Zaparcie
• Brak łaknienia²⁰

W ciężkich przypadkach może wystąpić depresja krążeniowo-oddechowa zagrażająca życiu, która bardzo rzadko może zakończyć się zgonem.²¹

Częstość występowania osób z wyjątkowo szybkim metabolizmem w różnych populacjach

²²

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania u dzieci

Stosowanie po zabiegach chirurgicznych u dzieci

W literaturze opisano rzadkie, ale zagrażające życiu działania niepożądane tramadolu podawanego po zabiegach chirurgicznych u dzieci, szczególnie po usunięciu migdałków gardłowych i/lub migdałka podniebiennego w leczeniu obturacyjnego bezdechu sennego.²³

Zalecenia:

• Zachować najwyższą ostrożność podczas podawania tramadolu dzieciom w celu uśmierzenia bólu po zabiegu chirurgicznym
• Uważnie obserwować pacjentów pod kątem objawów toksyczności opioidowej, w tym depresji oddechowej²⁴

Dzieci z zaburzeniami oddychania

Nie zaleca się stosowania tramadolu u dzieci, u których czynność oddechowa może być osłabiona, w tym u dzieci z:²⁵

• Zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi
• Ciężkimi chorobami serca
• Ciężkimi chorobami układu oddechowego
• Zakażeniami górnych dróg oddechowych lub płuc
• Wielokrotnymi urazami
• Po rozległych zabiegach chirurgicznych

Powyższe czynniki mogą nasilać objawy toksyczności opioidowej.²⁶