Właściwości farmakokinetyczne
Tramal Retard 150 150 mg

Charakterystyka farmakokinetyczna leku Tramal Retard

Tramal Retard, zawierający tramadolu chlorowodorek jako substancję czynną, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie w organizmie. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu dostępne są w trzech dawkach: 100 mg, 150 mg oraz 200 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii przeciwbólowej.¹

Wchłanianie i biodostępność

Po podaniu doustnym wchłania się ponad 90% dawki produktu Tramal Retard. Średnia bezwzględna biodostępność tramadolu wynosi około 70% i nie zależy od jednoczesnego spożycia posiłku. Interesującym aspektem farmakokinetyki tramadolu jest różnica między ilością wchłoniętego leku a ilością dostępną w postaci niezmetabolizowanej, co wynika z efektu pierwszego przejścia, wynoszącego maksymalnie 30%.²

Osiąganie stężenia maksymalnego

W zależności od dawki produktu, maksymalne stężenie tramadolu w surowicy (Cmax) osiągane jest po około 4,8-4,9 godziny od podania. Dla dawki 100 mg Cmax wynosi 141 ± 40 ng/ml, natomiast dla dawki 200 mg Cmax osiąga wartość 260 ± 62 ng/ml. Ta stosunkowo długa faza osiągania stężenia maksymalnego wynika z przedłużonego uwalniania substancji czynnej z postaci farmaceutycznej.³

Dystrybucja w organizmie

Tramadol wykazuje duże powinowactwo do tkanek, co potwierdza wysoka wartość objętości dystrybucji (Vd,β = 203 ± 40 l). Wiązanie z białkami osocza jest stosunkowo niewielkie i wynosi około 20%. Substancja czynna przenika przez barierę krew-mózg oraz łożysko, co ma istotne znaczenie kliniczne. W mleku kobiecym wykryto bardzo niewielkie ilości tramadolu i jego głównego metabolitu po O-demetylacji (odpowiednio 0,1% oraz 0,02% zastosowanej dawki).⁴

Metabolizm

U ludzi tramadol podlega złożonemu metabolizmowi, głównie poprzez procesy N- i O-demetylacji oraz sprzęgania produktów O-demetylacji z kwasem glukuronowym. Spośród metabolitów tramadolu jedynie O-demetylotramadol wykazuje aktywność farmakologiczną. Jest on 2-4 razy silniejszy od związku macierzystego, co ma kluczowe znaczenie dla efektu terapeutycznego. Dotychczas zidentyfikowano jedenaście różnych metabolitów w moczu pacjentów, przy czym istnieją znaczące różnice osobnicze w stężeniach poszczególnych metabolitów.⁵

W procesie metabolizmu tramadolu uczestniczą izoenzymy CYP3A4 i CYP2D6 układu cytochromu P450. Zahamowanie aktywności jednego lub obu tych izoenzymów może wpływać na stężenie w surowicy zarówno tramadolu, jak i jego aktywnych metabolitów.⁶

Okres półtrwania

Okres półtrwania tramadolu w fazie eliminacji (t1/2β) wynosi około 6 godzin, niezależnie od sposobu podania. U pacjentów powyżej 75 lat może on ulec wydłużeniu o współczynnik 1,4. Okres półtrwania aktywnego metabolitu O-demetylotramadolu wynosi 7,9 godzin (zakres 5,4-9,6 godzin) i jest zbliżony do okresu półtrwania związku macierzystego.⁷

Wydalanie

Tramadol i jego metabolity są prawie całkowicie wydalane przez nerki. Po podaniu znakowanego tramadolu stwierdzono wydalanie z moczem 90% przyjętej dawki.⁸

Farmakokinetyka w stanach patologicznych

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek obserwuje się istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych tramadolu, które należy uwzględnić podczas planowania terapii:

Powyższe dane wskazują na znaczące wydłużenie okresu półtrwania zarówno tramadolu, jak i jego aktywnego metabolitu w przypadku niewydolności wątroby i nerek.⁹

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka tramadolu w zakresie dawek terapeutycznych ma charakter liniowy. Zależność między stężeniem w osoczu a działaniem przeciwbólowym jest proporcjonalna do dawki, jednak charakteryzuje się zmiennością osobniczą. Zazwyczaj skuteczne działanie terapeutyczne obserwuje się przy stężeniach w osoczu wynoszących 100-300 ng/ml.¹⁰

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Badania farmakokinetyczne tramadolu i O-demetylotramadolu w populacji pediatrycznej wykazały pewne odrębności w porównaniu z populacją dorosłych:

• U pacjentów w wieku 1-16 lat parametry farmakokinetyczne po podaniu pojedynczym i wielokrotnym były zasadniczo podobne do obserwowanych u dorosłych, przy dawce dostosowanej do masy ciała, ale ze zwiększoną zmiennością osobniczą, szczególnie u dzieci w wieku poniżej 8 lat.¹¹
• U dzieci poniżej 1 roku życia farmakokinetyka tramadolu i O-demetylotramadolu nie została w pełni scharakteryzowana, jednak dostępne dane wskazują na istotne różnice.¹²
• U noworodków obserwuje się stały wzrost tempa powstawania O-demetylotramadolu z udziałem izoenzymu CYP2D6, a poziom aktywności tego enzymu typowy dla dorosłych dzieci osiągają około 1 roku życia.¹³
• U dzieci poniżej 1 roku życia niedojrzały układ glukuronidacji oraz niedojrzałe funkcje nerek mogą spowalniać eliminację i powodować akumulację O-demetylotramadolu, co należy uwzględnić podczas stosowania leku w tej grupie wiekowej.¹⁴