Właściwości farmakodynamiczne
Tenox 5 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Tenox (amlodypina)

Amlodypina, substancja czynna leku Tenox, należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów wapnia, działających wybiórczo na naczynia krwionośne (kod ATC: C08CA01). Jest to pochodna dihydropirydyny zaliczana do powolnych inhibitorów kanałów wapniowych, której mechanizm działania opiera się na hamowaniu przezbłonowego przepływu jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz komórek błony mięśniowej naczyń.¹

Mechanizm działania i efekty farmakodynamiczne

Efekt hipotensyjny amlodypiny wynika z bezpośredniego działania rozkurczowego na mięśnie gładkie naczyń. Przy podawaniu raz na dobę lek zapewnia klinicznie istotne obniżenie ciśnienia tętniczego zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej, przez całą dobę. Ze względu na powolny początek działania, amlodypina nie powoduje gwałtownych spadków ciśnienia tętniczego.²

W przypadku dławicy piersiowej, mechanizm przeciwdławicowego działania amlodypiny opiera się na dwóch głównych efektach:

• Rozszerzenie tętniczek przedwłosowatych, co zmniejsza opór obwodowy (obciążenie następcze). Ponieważ częstość skurczów serca pozostaje niezmienna, działanie to prowadzi do zmniejszenia zużycia energii przez mięsień sercowy oraz jego zapotrzebowania na tlen.³
• Rozszerzenie dużych tętnic i tętniczek wieńcowych, zarówno w obszarach niezmienionych, jak i zmienionych wskutek niedokrwienia. Ten efekt zwiększa dostarczanie tlenu do mięśnia sercowego, szczególnie u pacjentów ze skurczem naczyń wieńcowych (dławica Prinzmetala).⁴

U pacjentów z dławicą piersiową, podawanie amlodypiny w jednej dawce dobowej wydłuża czas możliwego do wykonania wysiłku fizycznego, opóźnia wystąpienie bólu wieńcowego oraz czas do obniżenia odcinka ST o 1 mm. Ponadto zmniejsza częstość występowania dolegliwości wieńcowych oraz redukuje liczbę stosowanych tabletek nitrogliceryny.⁵

Co istotne, amlodypina nie powoduje niekorzystnych efektów metabolicznych ani zmian w profilu lipidowym osocza, co umożliwia jej stosowanie u pacjentów z astmą oskrzelową, cukrzycą i dną moczanową.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Stosowanie u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca

Skuteczność amlodypiny w zapobieganiu zdarzeniom klinicznym u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca została potwierdzona w randomizowanym, wieloośrodkowym badaniu klinicznym CAMELOT (ang. Comparison of Amlodipine vs. Enalapril to Limit Occurrences of Thrombosis). W tym badaniu, prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z kontrolą placebo, uczestniczyło 1997 pacjentów, których podzielono na trzy grupy: 663 osoby otrzymywały amlodypinę (5-10 mg), 673 osoby enalapryl (10-20 mg), a 655 osób placebo. Okres obserwacji wynosił 2 lata.⁷

Wyniki badania CAMELOT wykazały, że stosowanie amlodypiny związane było z rzadszymi hospitalizacjami z powodu dławicy piersiowej oraz rzadszym wykonywaniem zabiegów rewaskularyzacji u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca w porównaniu do placebo.⁸

TIA – przemijający napad niedokrwienny⁹

Stosowanie u pacjentów z niewydolnością serca

Badania hemodynamiczne oraz próby wysiłkowe przeprowadzone u pacjentów z niewydolnością serca klasy II-IV według klasyfikacji NYHA wykazały, że amlodypina nie prowadzi do pogorszenia stanu klinicznego pacjentów. Oceniano to na podstawie zdolności do wykonywania wysiłku fizycznego, pomiaru frakcji wyrzutowej lewej komory oraz nasilenia objawów klinicznych.¹⁰

W badaniu PRAISE, kontrolowanym placebo, przeprowadzonym u pacjentów z niewydolnością serca klasy III-IV według NYHA, którzy otrzymywali digoksynę, leki moczopędne i inhibitory konwertazy angiotensyny, wykazano, że zastosowanie amlodypiny nie zwiększa umieralności ani łącznie chorobowości i umieralności pacjentów z niewydolnością serca.¹¹

W dalszej obserwacji, w długookresowym badaniu klinicznym PRAISE-2, kontrolowanym placebo, oceniano stosowanie amlodypiny u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością serca (klasa III i IV wg NYHA) bez cech sugerujących podłoże niedokrwienne choroby. Pacjenci otrzymywali ustalone dawki inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE-I), glikozydów naparstnicy i leków moczopędnych. Badanie wykazało, że amlodypina nie miała wpływu na śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych, jednak w tej samej grupie pacjentów jej przyjmowanie wiązało się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia obrzęku płuc.¹²

Leczenie zapobiegające występowaniu zawałów serca (ALLHAT)

Badanie ALLHAT (ang. Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack) było randomizowanym badaniem klinicznym, kontrolowanym metodą podwójnie ślepej próby, dotyczącym zachorowalności i śmiertelności, w którym porównywano nowe metody leczenia:

• amlodypinę w dawce 2,5-10 mg/dobę (antagonista wapnia)
• lizynopryl w dawce 10-40 mg/dobę (inhibitor ACE)
• chlorotalidon w dawce 12,5-25 mg/dobę (tiazydowy lek moczopędny) – jako leczenie pierwszego rzutu

W badaniu uczestniczyło 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku powyżej 55 lat, obserwowanych średnio przez 4,9 roku. Wszyscy pacjenci posiadali co najmniej jeden dodatkowy czynnik ryzyka choroby wieńcowej, taki jak: przebyty zawał serca lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania), inny epizod związany z miażdżycą naczyń (łącznie 51,5%), cukrzyca typu 2 (36,1%), niskie stężenie HDL-C poniżej 35 mg/dl (11,6%), przerost lewej komory stwierdzony elektro- lub echokardiograficznie (20,9%) lub palenie papierosów (21,9%).<sup data-drug="Tenox" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Przeprowadzono randomizowane, kontrolowane metodą podwójnie ślepej próby badanie, dotyczące zachorowalności i śmiertelności, zatytułowane Leczenie hipotensyjne i obniżające stężenie lipidów w celu zapobiegania występowaniu zawałów serca (ang. Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack – ALLHAT), w celu porównania nowych metod leczenia: amlodypiną 2,5-10 mg/d (antagonista wapnia) lub lizynoprylem 10-40 mg/d (inhibitor ACE) – jako leczenia pierwszego rzutu, z leczeniem tiazydowym lekiem moczopędnym chlorotalidonem 12,5-25 mg/d, w łagodnym lub umiarkowanie nasilonym nadciśnieniu tętniczym. […] Do badania włączono ogółem 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, w wieku powyżej 55 lat, których obserwowano średnio przez 4,9 roku. U pacjentów występował co najmniej jeden z następujących czynników ryzyka rozwoju choroby wieńcowej: uprzedni zawał serca lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania) lub wywiad dotyczący innego epizodu związanego z miażdżycą naczyń (ogółem 51,5%), cukrzyca typu 2. (36,1%), stężenie HDL-C 13

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania ALLHAT była łączna liczba zgonów z powodu choroby wieńcowej oraz zawałów serca niezakończonych zgonem pacjenta. Analiza wyników nie wykazała istotnej różnicy w częstości wystąpienia pierwszorzędowego punktu końcowego pomiędzy leczeniem amlodypiną a chlorotalidonem: współczynnik ryzyka (RR) wynosił 0,98, przy 95% przedziale ufności (CI) 0,90-1,07 (p=0,65).¹⁴

Wśród drugorzędowych punktów końcowych, częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie wyższa w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlorotalidonu (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI 1,25-1,52, p<0,001). Nie zaobserwowano natomiast różnic w śmiertelności ogólnej (bez względu na przyczynę) pomiędzy grupami leczonymi amlodypiną i chlorotalidonem: RR 0,96, 95% CI 0,89-1,02, p=0,20.<sup data-drug="Tenox" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W obrębie wtórnego punktu końcowego, częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie wyższa w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlorotalidonu (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p15

Dzieci i młodzież (w wieku 6 lat i starsze)

W badaniu przeprowadzonym u 268 dzieci w wieku od 6 do 17 lat, głównie z wtórnym nadciśnieniem tętniczym, porównanie amlodypiny w dawkach 2,5 mg i 5,0 mg z placebo wykazało, że obie dawki były skuteczniejsze w obniżaniu ciśnienia skurczowego niż placebo. Różnica efektu hipotensyjnego pomiędzy dwiema dawkami nie była jednak statystycznie istotna.¹⁶

Do tej pory nie przeprowadzono badań oceniających długoterminowy wpływ amlodypiny na wzrost, dojrzewanie oraz ogólny rozwój dzieci. Nie określono również, w jaki sposób leczenie amlodypiną w dzieciństwie wpływa na zmniejszenie chorobowości i śmiertelności po osiągnięciu dorosłości.¹⁷