Działania niepożądane leku Sitaformil duo (sytagliptyna 50 mg + metformina 1000 mg)

Produkt leczniczy Sitaformil duo, zawierający substancje czynne sytagliptynę i metforminę w tabletkach powlekanych, wykazuje profil bezpieczeństwa spójny z profilem poszczególnych składników aktywnych. Badania biorównoważności potwierdziły, że produkt ten odpowiada jednoczesnemu podawaniu obu substancji oddzielnie.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

W ramach monitorowania bezpieczeństwa stosowania produktu Sitaformil duo zaobserwowano poważne działania niepożądane, w tym zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości. Szczególną uwagę należy zwrócić na występowanie hipoglikemii, która pojawia się częściej przy leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) oraz insuliną (10,9%).²

Działania niepożądane w zależności od schematu terapeutycznego

Obserwowano zwiększoną częstość występowania niektórych działań niepożądanych przy stosowaniu sytagliptyny i metforminy w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi w porównaniu z monoterapią. Obejmują one:³

• Hipoglikemię – występującą bardzo często podczas leczenia skojarzonego z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną
• Zaparcia – często przy stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika
• Obrzęki obwodowe – często przy stosowaniu z pioglitazonem
• Ból głowy i suchość w jamie ustnej – niezbyt często przy stosowaniu z insuliną

⁴

Tabela działań niepożądanych leku Sitaformil duo

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane obserwowane podczas stosowania sytagliptyny i metforminy, sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania zgodnie z klasyfikacją MedDRA.⁵

<sup data-drug="Sitaformil duo" data-section="Działania niepożądane" title="Tabela 1: Częstość występowania działań niepożądanych dla sytagliptyny i metforminy stosowanych w monoterapii w kontrolowanych placebo badaniach klinicznych i po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu […] Częstość występowania określono jako występujące: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (6

Charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z sytagliptyną

W badaniach dotyczących monoterapii sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę w porównaniu z placebo, zaobserwowano następujące działania niepożądane:⁷

• Ból głowy
• Hipoglikemia
• Zaparcia
• Zawroty głowy

Dodatkowo zgłaszano działania niepożądane niezależnie od związku przyczynowego z lekiem, występujące z częstością co najmniej 5%, w tym zakażenia górnych dróg oddechowych oraz zapalenie błony śluzowej nosogardła. Niezbyt często (>0,5% częściej w grupie leczonej sytagliptyną niż w grupie kontrolnej) obserwowano zapalenie kości i stawów oraz ból kończyn. ^{0,5% większą u pacjentów leczonych sytagliptyną niż w grupie kontrolnej).”>8}

Działania niepożądane związane z metforminą

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego są bardzo często zgłaszane podczas stosowania metforminy, zarówno w badaniach klinicznych, jak i po wprowadzeniu leku do obrotu. Należą do nich:⁹

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka
• Ból brzucha
• Utrata apetytu

Objawy te występują najczęściej na początku leczenia i w większości przypadków ustępują samoistnie. Dodatkowe działania niepożądane związane z metforminą to:¹⁰

• Metaliczny posmak w ustach (często)
• Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko)
• Zaburzenia czynności wątroby (bardzo rzadko)
• Zapalenie wątroby (bardzo rzadko)
• Pokrzywka, rumień i świąd (bardzo rzadko)

Długotrwałe leczenie metforminą może prowadzić do zmniejszenia wchłaniania witaminy B12, co w rzadkich przypadkach może skutkować klinicznie istotnym niedoborem (np. niedokrwistością megaloblastyczną).¹¹

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 2 w wieku 10-17 lat otrzymujących skojarzenie sytagliptyny i metforminy, profil działań niepożądanych był zasadniczo porównywalny z profilem obserwowanym u dorosłych. Należy jednak podkreślić, że stosowanie sytagliptyny wiązało się ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii u dzieci i młodzieży, niezależnie od tego, czy przyjmowali oni insulinę podstawową, czy nie.¹²

Wyniki badania bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego TECOS

Badanie TECOS (Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin) przeprowadzono w celu oceny wpływu sytagliptyny na układ sercowo-naczyniowy. Uczestniczyło w nim 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę przy eGFR ≥30 i <50 ml/min/1,73 m²) oraz 7339 pacjentów otrzymujących placebo.<sup data-drug="Sitaformil duo" data-section="Działania niepożądane" title="Do badania TECOS (ang. TECOS, Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin), oceniającego wpływ sytagliptyny na układ sercowo-naczyniowy włączono 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę, jeśli wartość początkowa eGFR wynosiła ≥ 30 i 13

Kluczowe wyniki badania TECOS dotyczące bezpieczeństwa:

• Całkowita częstość występowania ciężkich działań niepożądanych u pacjentów otrzymujących sytagliptynę była podobna do obserwowanej u pacjentów otrzymujących placebo.¹⁴
• U pacjentów stosujących insulinę i/lub pochodną sulfonylomocznika na początku badania, częstość występowania ciężkiej hipoglikemii wynosiła:
  • 2,7% w grupie leczonej sytagliptyną
  • 2,5% w grupie otrzymującej placebo
• U pacjentów niestosujących insuliny i/lub pochodnej sulfonylomocznika na początku badania, częstość występowania ciężkiej hipoglikemii wynosiła:
  • 1,0% w grupie leczonej sytagliptyną
  • 0,7% w grupie otrzymującej placebo

¹⁵

• Częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wynosiła:
  • 0,3% w grupie leczonej sytagliptyną
  • 0,2% w grupie otrzymującej placebo

¹⁶

Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zapalenie trzustki

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem Sitaformil duo jest zapalenie trzustki. Szczególnie niebezpieczne są przypadki martwiczego lub krwotocznego zapalenia trzustki, które mogą stanowić zagrożenie życia. Według danych z badania TECOS, częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wynosiła 0,3% u pacjentów leczonych sytagliptyną.¹⁷

Reakcje nadwrażliwości

U pacjentów stosujących Sitaformil duo mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości, włącznie z reakcjami anafilaktycznymi. Mogą one objawiać się jako:¹⁸

• Obrzęk naczynioruchowy
• Wysypka
• Pokrzywka
• Zapalenie naczyń skóry
• Złuszczające choroby skóry (w tym potencjalnie zagrażający życiu zespół Stevensa-Johnsona)
• Pemfigoid pęcherzowy

Hipoglikemia

Hipoglikemia stanowi częste działanie niepożądane, szczególnie przy stosowaniu Sitaformil duo w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) lub insuliną (10,9%). Ryzyko hipoglikemii wzrasta znacząco przy łączeniu terapii, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących insulinę lub pochodne sulfonylomocznika. Jest to szczególnie istotne u dzieci i młodzieży, gdzie ryzyko to jest podwyższone.¹⁹

Zaburzenia przewodu pokarmowego

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego występują bardzo często, szczególnie na początku leczenia. Obejmują one: biegunkę, nudności, wzdęcia, zaparcia, ból w górnej części brzucha i wymioty. W większości przypadków objawy te ustępują samoistnie w trakcie kontynuacji leczenia.²⁰

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa stanowi rzadkie, ale poważne powikłanie związane z kumulacją metforminy w organizmie. Jest to stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji. Może wystąpić szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.²¹

Niedobory witaminy B12

Długotrwałe leczenie metforminą może prowadzić do zmniejszenia wchłaniania witaminy B12, co w rzadkich przypadkach może skutkować klinicznie istotnym niedoborem, prowadzącym do rozwoju niedokrwistości megaloblastycznej. Zaleca się okresowe monitorowanie parametrów morfologii krwi u pacjentów długotrwale stosujących metforminę.²²

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²³

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁴