Właściwości farmakodynamiczne
Pentasa 1 g

Mechanizm działania mesalazyny

Mesalazyna (kod ATC: A07EC02) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzapalnych stosowanych w chorobach jelit. Jest ona czynnym metabolitem sulfasalazyny, substancji od lat wykorzystywanej w terapii wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Crohna. Na podstawie licznych badań klinicznych ustalono, że efekt terapeutyczny mesalazyny wynika przede wszystkim z jej miejscowego działania na tkanki objęte procesem zapalnym, a nie z działania ogólnoustrojowego – dotyczy to zarówno podania doustnego, jak i doodbytniczego¹.

Istotną obserwacją kliniczną jest stwierdzenie odwrotnej korelacji między nasileniem zmian zapalnych u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego leczonych mesalazyną a stężeniem tej substancji w śluzówce jelita. Oznacza to, że wyższe stężenia mesalazyny w obrębie śluzówki jelita przekładają się na mniejsze nasilenie procesu zapalnego².

Zmiany patofizjologiczne w chorobach zapalnych jelit

W przebiegu chorób zapalnych jelit obserwuje się szereg zmian patofizjologicznych w objętych procesem zapalnym tkankach jelita, które stanowią punkt uchwytu dla działania mesalazyny. Do najważniejszych zaburzeń należą:

• Zwiększona migracja leukocytów do tkanek objętych zapaleniem
• Nieprawidłowa produkcja cytokin prozapalnych
• Wzmożona synteza metabolitów kwasu arachidonowego, ze szczególnym uwzględnieniem leukotrienu B4
• Zwiększone wytwarzanie wolnych rodników tlenowych³

Potencjalne molekularne mechanizmy działania

Należy podkreślić, że dokładny mechanizm działania przeciwzapalnego mesalazyny nie został w pełni poznany i wyjaśniony. Badania farmakologiczne wskazują jednak na kilka potencjalnych szlaków molekularnych, poprzez które mesalazyna może wywierać swoje działanie terapeutyczne w śluzówce jelita:

1. Aktywacja izoformy-γ receptorów aktywowanych proliferatorami peroksysomów (PPAR-γ) – receptory te odgrywają ważną rolę w regulacji procesów zapalnych
2. Hamowanie czynnika jądrowego kappa B (NF-κB) – kluczowego regulatora odpowiedzi zapalnej⁴

Działania farmakologiczne potwierdzone w badaniach

Badania eksperymentalne prowadzone zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo wykazały, że mesalazyna wywiera wielokierunkowe działanie przeciwzapalne poprzez:

• Hamowanie chemotaksji leukocytów – ograniczenie napływu komórek zapalnych do miejsca zapalenia
• Zmniejszenie wytwarzania cytokin – modulacja produkcji mediatorów prozapalnych
• Redukcję syntezy leukotrienów – zmniejszenie powstawania tych silnie prozapalnych związków
• Właściwości zmiatacza wolnych rodników – neutralizacja reaktywnych form tlenu⁵

Pomimo zidentyfikowania powyższych mechanizmów działania, nadal nie jest jednoznacznie określone, który z nich ma dominujące znaczenie dla skuteczności klinicznej mesalazyny w terapii chorób zapalnych jelit. Możliwe, że obserwowany efekt terapeutyczny wynika z synergistycznego współdziałania kilku mechanizmów jednocześnie⁶.

Mesalazyna jako substancja czynna w preparacie Pentasa

Produkt leczniczy Pentasa w postaci czopków zawiera 1 g mesalazyny w każdym czopku. Ta postać leku zapewnia miejscowe działanie przeciwzapalne bezpośrednio w obrębie śluzówki odbytnicy i dolnego odcinka okrężnicy, co pozwala na skuteczne leczenie zmian zapalnych przy minimalizacji działań ogólnoustrojowych⁷.

Czopki Pentasa mają charakterystyczny wygląd – są białe do jasnobrązowych, cętkowane i podłużne, co wynika z technologii produkcji zapewniającej odpowiednie uwalnianie substancji czynnej w miejscu działania⁸.