Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie preparatu Paracetamol Aflofarm (120 mg/5 ml) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Przypadkowe lub zamierzone przyjęcie zbyt dużej dawki paracetamolu może prowadzić do uszkodzenia wątroby o różnym nasileniu, które w najcięższych przypadkach może skutkować koniecznością przeszczepu wątroby lub zgonem pacjenta. W literaturze opisano również przypadki ostrego zapalenia trzustki związanego z zaburzeniami czynności wątroby, w tym ostrą niewydolnością wątroby oraz toksycznym uszkodzeniem tego narządu.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Symptomy przedawkowania paracetamolu mogą pojawić się w ciągu kilku do kilkunastu godzin od momentu przyjęcia leku. Początkowe objawy mają charakter niespecyficzny i obejmują: nudności, wymioty, nadmierne pocenie się, senność oraz ogólne osłabienie. Istotną cechą charakterystyczną jest to, że objawy te mogą ustąpić następnego dnia, pomimo postępującego uszkodzenia wątroby. W kolejnym etapie zatrucia pojawiają się bardziej specyficzne objawy uszkodzenia wątroby, takie jak: rozpieranie w nadbrzuszu, nawrót nudności oraz żółtaczka.²

Szczególną ostrożność należy zachować przy ocenie objawów przedawkowania u dzieci. W populacji pediatrycznej objawy występujące w pierwszych dwóch dniach po ostrym zatruciu paracetamolem często nie odzwierciedlają rzeczywistej skali zatrucia. Takie objawy jak żółtaczka, hipoglikemia czy kwasica metaboliczna mogą ujawnić się dopiero po upływie 2 dni od przedawkowania, co znacząco opóźnia właściwą diagnostykę i leczenie.³

Dawki toksyczne

Za dawkę toksyczną u dorosłych uznaje się jednorazowe przyjęcie 5 g paracetamolu lub więcej. W przypadku przyjęcia takiej dawki należy natychmiast podjąć odpowiednie działania, nawet przy braku widocznych objawów zatrucia. Jeśli od momentu przyjęcia leku nie upłynęła więcej niż godzina, zaleca się prowokowanie wymiotów oraz natychmiastowy kontakt z lekarzem.⁴

W populacji pediatrycznej poziom toksyczny nie został dokładnie określony. Dane literaturowe wskazują jednak, że objawy toksyczne mogą wystąpić po przyjęciu pojedynczej dawki przekraczającej 150 mg/kg masy ciała lub dawki przewyższającej 120 mg/kg masy ciała na dobę w przypadku długotrwałego stosowania.⁵

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania paracetamolu kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania:

1. Natychmiastowy transport pacjenta do szpitala, niezależnie od wystąpienia objawów przedawkowania.
2. Kontakt z ośrodkiem leczenia zatruć lub udanie się do najbliższego oddziału ratunkowego, nawet przy braku objawów, ze względu na ryzyko opóźnionego uszkodzenia wątroby.⁶
3. Doustne podanie 60-100 g węgla aktywnego, najlepiej rozmieszanego z wodą (w warunkach szpitalnych).⁷

Podstawą oceny ciężkości zatrucia jest oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi. Wartość tego stężenia w korelacji z czasem, jaki upłynął od przyjęcia leku, stanowi kluczową wskazówkę dotyczącą konieczności i intensywności leczenia odtrutkami.⁸

W sytuacji, gdy oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi nie jest możliwe, a prawdopodobna przyjęta dawka była duża, zaleca się wdrożenie intensywnego leczenia odtrutkami. Należy podać co najmniej 2,5 g metioniny i kontynuować terapię acetylocysteiną i/lub metioniną. Odtrutki te są najbardziej skuteczne w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia, jednak mogą wykazywać działanie terapeutyczne nawet po upływie 24 godzin.⁹

Leczenie zatrucia paracetamolem powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych, optymalnie na oddziale intensywnej terapii.¹⁰

Tabela objawów przedawkowania

Specyfika przedawkowania u dzieci

Przedawkowanie paracetamolu u dzieci stanowi szczególne wyzwanie diagnostyczne ze względu na możliwe opóźnione wystąpienie objawów uszkodzenia wątroby. Brak dobrze zdefiniowanych danych dotyczących przedawkowania paracetamolu w populacji pediatrycznej wymaga zachowania szczególnej czujności przy ocenie pacjentów pediatrycznych.¹¹

Należy pamiętać, że w przypadku długotrwałego stosowania paracetamolu u dzieci, dawki przekraczające 120 mg/kg masy ciała na dobę mogą również prowadzić do objawów toksycznych, mimo że nie są przyjmowane jednorazowo.¹²