Właściwości farmakodynamiczne
MST Continus 30 mg

Właściwości farmakodynamiczne MST Continus

MST Continus, zawierający siarczan morfiny, należy do grupy farmakoterapeutycznej naturalnych alkaloidów opium (kod ATC: N02AA01). Morfina jest silnym lekiem przeciwbólowym o charakterze opioidowego agonisty, który wykazuje silne powinowactwo do receptorów opioidowych μ (mi) oraz słabsze do receptorów κ (kappa) i δ (delta).¹

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Podstawowym działaniem terapeutycznym siarczanu morfiny jest działanie przeciwbólowe i uspokajające, które przejawia się zarówno efektem nasennym, jak i redukcją poziomu lęku u pacjentów.²

Morfina bezpośrednio oddziałuje na ośrodki oddechowe w rdzeniu przedłużonym, co prowadzi do depresji oddechowej. Jest to jeden z istotnych efektów farmakodynamicznych tego leku, który należy uwzględnić podczas terapii.³

Kolejnym ważnym działaniem morfiny jest efekt przeciwkaszlowy, który wynika z bezpośredniego wpływu na ośrodek kaszlu zlokalizowany w rdzeniu przedłużonym. Warto podkreślić, że działanie przeciwkaszlowe może wystąpić już przy dawkach niższych niż te, które są wymagane do uzyskania efektu przeciwbólowego.⁴

Charakterystycznym objawem działania morfiny jest zwężenie źrenic (mioza), które występuje nawet w warunkach całkowitej ciemności. Źrenice szpileczkowate mogą wskazywać na przedawkowanie opioidu, jednak nie jest to objaw specyficzny wyłącznie dla tego stanu – podobne zwężenie źrenic może towarzyszyć uszkodzeniom mostu pochodzenia krwotocznego lub niedokrwiennego. Należy zaznaczyć, że w przypadku ciężkiego przedawkowania morfiny prowadzącego do niedotlenienia narządów i tkanek, może paradoksalnie dojść do rozszerzenia źrenic zamiast ich zwężenia.⁵

Wpływ na układ pokarmowy i mięśnie gładkie

Siarczan morfiny istotnie wpływa na funkcjonowanie układu pokarmowego poprzez zmniejszenie czynności motorycznej, co wynika ze zwiększenia napięcia mięśni gładkich odźwiernika i dwunastnicy. W konsekwencji dochodzi do opóźnienia trawienia pokarmu w jelicie cienkim oraz osłabienia skurczów propulsywnych, co klinicznie objawia się zaparciami.⁶

Morfina wywiera również istotny wpływ na drogi żółciowe, powodując skurcz zwieracza Oddiego i wzrost ciśnienia w drogach żółciowych. Ponadto, silnie kurczy zwieracz pęcherza moczowego oraz mięśniówkę gładką dróg moczowych, co może prowadzić do zaburzeń w oddawaniu moczu.⁷

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

W wyniku działania morfiny może dochodzić do uwalniania histaminy, z towarzyszącym rozszerzeniem naczyń obwodowych lub bez tego efektu. Klinicznymi objawami uwalniania histaminy i/lub rozszerzenia naczyń obwodowych są: świąd, zaczerwienienie skóry, zaczerwienienie spojówek, nasilona potliwość oraz niedociśnienie ortostatyczne.⁸

Wpływ na układ hormonalny

Opioidy, w tym morfina, mogą oddziaływać na funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz osi podwzgórze-przysadka-gonady. Wśród obserwowanych zmian hormonalnych wymienia się między innymi wzrost stężenia prolaktyny oraz obniżenie poziomów kortyzolu i testosteronu w surowicy krwi. Te zmiany biochemiczne mogą prowadzić do wystąpienia określonych objawów klinicznych, które należy uwzględnić w procesie terapeutycznym.⁹

Inne działania farmakologiczne

Badania przeprowadzone zarówno in vitro, jak i na modelach zwierzęcych wskazują na różnorodne efekty naturalnych opioidów, takich jak morfina, na poszczególne składowe układu immunologicznego. Należy jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie tych obserwacji nie zostało jeszcze w pełni wyjaśnione i wymaga dalszych badań.¹⁰