Właściwości farmakokinetyczne
Metformin hydrochloride Biofarm 1000 mg

Właściwości farmakokinetyczne metforminy

Metformina, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Metformin hydrochloride Biofarm w dawce 1000 mg (co odpowiada 780 mg metforminy), charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jej działanie terapeutyczne i bezpieczeństwo stosowania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych metforminy z podziałem na najważniejsze procesy.¹

Wchłanianie metforminy

Po doustnym podaniu metforminy chlorowodorku w postaci tabletek, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po około 2,5 godzinach (tmax). Całkowita biodostępność metforminy chlorowodorku po podaniu doustnym wynosi około 50-60% u zdrowych ochotników, co określono dla dawek 500 mg i 850 mg. Znacząca część podanej dawki (około 20-30%) nie ulega wchłonięciu i jest wydalana z kałem.²

Istotną cechą wchłaniania metforminy jest fakt, że proces ten może ulegać wysyceniu i nie jest całkowity. Farmakokinetyka absorpcji metforminy ma charakter nieliniowy, co oznacza, że zwiększenie dawki nie prowadzi do proporcjonalnego wzrostu stężenia leku w osoczu.³

Przy stosowaniu zwykle zalecanych dawek metforminy stan stacjonarny stężenia leku w osoczu jest osiągany po 24-48 godzinach i zwykle nie przekracza 1 mikrograma/ml. Nawet przy stosowaniu maksymalnych dawek terapeutycznych w kontrolowanych badaniach klinicznych, maksymalne stężenie metforminy w osoczu (Cmax) nie przekraczało 5 mikrogramów/ml.⁴

Spożywanie pokarmu wpływa istotnie na farmakokinetykę metforminy, powodując zmniejszenie i opóźnienie jej absorpcji. Po doustnym podaniu tabletki zawierającej 850 mg metforminy obserwowano:

• zmniejszenie maksymalnego stężenia leku w osoczu o 40%
• zmniejszenie powierzchni pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) o 25%
• wydłużenie czasu do osiągnięcia stężenia maksymalnego o 35 minut

Należy jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie tych zmian farmakokinetycznych nie zostało jednoznacznie ustalone.⁵

Dystrybucja metforminy

Metformina charakteryzuje się specyficznym profilem dystrybucji w organizmie. Lek w nieznacznym stopniu wiąże się z białkami osocza, co ogranicza ryzyko interakcji z innymi lekami na poziomie wiązania z białkami. Metformina przenika do erytrocytów, które stanowią prawdopodobnie drugi kompartment dystrybucji leku. Maksymalne stężenie metforminy we krwi jest mniejsze niż w osoczu i osiągane jest w zbliżonym czasie.⁶

Średnia objętość dystrybucji (Vd) metforminy mieści się w szerokim zakresie od 63 do 276 litrów, co wskazuje na zdolność leku do dystrybucji w różnych tkankach organizmu.⁷

Metabolizm metforminy

Metformina charakteryzuje się brakiem metabolizmu w organizmie człowieka. Jest ona wydalana z moczem w postaci niezmienionej, co stanowi istotną cechę jej profilu farmakokinetycznego. U ludzi nie zidentyfikowano żadnych metabolitów metforminy, co wskazuje na brak biotransformacji tego leku.⁸

Eliminacja metforminy

Metformina jest wydalana głównie przez nerki. Klirens nerkowy metforminy jest wysoki i przekracza 400 ml/min, co wskazuje, że lek jest eliminowany zarówno w procesie przesączania kłębuszkowego, jak i wydzielania kanalikowego. Po podaniu doustnym rzeczywisty okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi około 6,5 godziny.⁹

W przypadku zaburzeń czynności nerek klirens nerkowy metforminy ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu w stosunku do klirensu kreatyniny. Prowadzi to do wydłużenia okresu półtrwania leku i w konsekwencji do zwiększenia stężenia metforminy w osoczu.¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

Dostępne dane dotyczące farmakokinetyki metforminy u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek są ograniczone. Brak jest wiarygodnych oszacowań ogólnoustrojowej ekspozycji na metforminę w tej grupie w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek. Z tego względu dostosowanie dawki należy rozważyć w oparciu o ocenę skuteczności klinicznej i/lub tolerancji leku u konkretnego pacjenta.¹¹

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka metforminy u dzieci i młodzieży została zbadana w ograniczonym zakresie. Dostępne dane obejmują:

1. Badania z dawką pojedynczą: Po podaniu pojedynczej dawki metforminy chlorowodorku 500 mg u dzieci obserwowano profil farmakokinetyczny podobny do tego, jaki występuje u zdrowych osób dorosłych.¹²
2. Badania z dawką wielokrotną: Dostępne są dane tylko z jednego badania, w którym stosowano dawkę 500 mg dwa razy na dobę przez 7 dni u dzieci. W porównaniu z dorosłymi chorymi na cukrzycę, u których stosowano identyczny schemat dawkowania przez 14 dni, u dzieci zaobserwowano:
• zmniejszenie maksymalnego stężenia produktu leczniczego w osoczu (Cmax) o 33%
• zmniejszenie ekspozycji układowej (AUC0-t) o 40%

Należy jednak podkreślić, że te różnice w parametrach farmakokinetycznych mają ograniczone znaczenie kliniczne, ponieważ dawkowanie metforminy ustala się indywidualnie na podstawie kontroli stężenia glukozy we krwi u każdego pacjenta.¹³