Wpływ lenalidomidu na płodność, ciążę i laktację

Lenalidomid (Lenalidomide Grindeks) jest lekiem o udokumentowanych właściwościach teratogennych, co wymaga szczególnego podejścia przy jego przepisywaniu kobietom w wieku rozrodczym oraz mężczyznom, których partnerki mogą zajść w ciążę. Preparat musi być przepisywany wyłącznie z uwzględnieniem wytycznych Programu zapobiegania ciąży, chyba że istnieją jednoznaczne dowody, że pacjentka nie może zajść w ciążę.¹

Antykoncepcja u pacjentek w wieku rozrodczym

Wszystkie kobiety w wieku rozrodczym (mogące zajść w ciążę) muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres terapii lenalidomidem. W przypadku zajścia w ciążę podczas stosowania leku, terapia musi zostać natychmiast przerwana. Pacjentkę należy bezzwłocznie skierować do specjalisty doświadczonego w ocenie skutków teratogennych leczenia w celu przeprowadzenia szczegółowej oceny sytuacji i uzyskania fachowej porady dotyczącej dalszego postępowania.²

Antykoncepcja u pacjentów płci męskiej

Lenalidomid jest wykrywany w nasieniu pacjentów przyjmujących lek, choć w skrajnie małym stężeniu. Po trzech dniach od zakończenia leczenia u zdrowych mężczyzn staje się on niewykrywalny w nasieniu. Ze względów bezpieczeństwa oraz biorąc pod uwagę potencjalnie wydłużony czas wydalania leku u pacjentów z niewydolnością nerek, konieczne jest stosowanie odpowiednich środków antykoncepcyjnych.³

Wszyscy pacjenci płci męskiej przyjmujący lenalidomid muszą używać prezerwatyw przez następujące okresy:

• Przez cały okres leczenia lenalidomidem – zabezpieczenie konieczne podczas każdego stosunku płciowego
• Podczas każdej przerwy w podawaniu leku – utrzymanie zabezpieczenia
• Przez minimum 1 tydzień po zakończeniu całkowitego leczenia

Powyższe zalecenia dotyczą wszystkich mężczyzn, których partnerki są w ciąży lub mogą zajść w ciążę i nie stosują skutecznej antykoncepcji.⁴

W przypadku, gdy partnerka mężczyzny leczonego lenalidomidem zajdzie w ciążę mimo stosowania środków ostrożności, zaleca się jej konsultację u specjalisty z zakresu teratologii w celu przeprowadzenia dokładnej oceny sytuacji i uzyskania profesjonalnej porady medycznej.⁵

Ciąża i teratogenność

Lenalidomid ma budowę chemiczną zbliżoną do talidomidu, substancji o udokumentowanym silnym działaniu teratogennym u ludzi. Talidomid powoduje ciężkie, często zagrażające życiu wady wrodzone, dlatego podobnego działania można spodziewać się również po lenalidomidie.⁶

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że lenalidomid wywołuje u małp wady rozwojowe podobne do tych obserwowanych po zastosowaniu talidomidu. Z tego powodu istnieje wysokie ryzyko teratogennego działania lenalidomidu u ludzi, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jego stosowania podczas ciąży.⁷

Karmienie piersią

Brak jednoznacznych danych dotyczących przenikania lenalidomidu do mleka kobiecego. Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u karmionego dziecka oraz z uwagi na brak wystarczających badań w tym zakresie, podczas leczenia lenalidomidem należy bezwzględnie przerwać karmienie piersią.⁸

Wpływ na płodność

Przeprowadzone badania na modelach zwierzęcych (szczury) nie wykazały negatywnego wpływu lenalidomidu na płodność. W badaniach tych stosowano dawki do 500 mg/kg, co odpowiada dawkom 200-500 razy większym niż dawki stosowane u ludzi (odpowiednio 25 mg i 10 mg w przeliczeniu na powierzchnię ciała). Mimo braku stwierdzonych działań niepożądanych związanych z płodnością u zwierząt, należy zachować ostrożność przy ekstrapolacji tych wyników na ludzi.⁹

Ważne informacje dla lekarza przepisującego lenalidomid

Ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne lenalidomidu, lekarz musi przekazać następujące informacje pacjentkom w wieku rozrodczym oraz pacjentom płci męskiej:

• Szczegółowe omówienie Programu zapobiegania ciąży i upewnienie się, że pacjent/pacjentka w pełni rozumie konieczność stosowania się do niego
• Wyjaśnienie konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii, także w trakcie przerw w leczeniu
• Omówienie metod antykoncepcji odpowiednich dla pacjentki/partnerki pacjenta
• Poinformowanie o postępowaniu w przypadku podejrzenia ciąży
• Uświadomienie pacjentom wagi natychmiastowego zgłoszenia podejrzenia ciąży
• Wyjaśnienie przeciwwskazań do stosowania lenalidomidu podczas ciąży
• Poinformowanie o konieczności przerwania karmienia piersią podczas terapii

Dokumentacja przekazania powyższych informacji powinna zostać odnotowana w dokumentacji medycznej pacjenta/pacjentki.¹⁰