Wpływ lenalidomidu na płodność, ciążę i laktację

Lenalidomid Fresenius Kabi to produkt leczniczy, który wymaga szczególnej uwagi w kontekście płodności, ciąży i karmienia piersią ze względu na swoje właściwości teratogenne. Wiedza na temat odpowiedniego postępowania z pacjentkami w wieku rozrodczym oraz mężczyznami, których partnerki mogą zajść w ciążę, jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania tego leku¹.

Program zapobiegania ciąży

Przepisując lenalidomid, lekarz musi bezwzględnie uwzględnić program zapobiegania ciąży. Wyjątkiem są sytuacje, w których istnieją wiarygodne przesłanki wskazujące, że pacjentka nie może zajść w ciążę².

Kobiety w wieku rozrodczym i wymagania antykoncepcyjne

Wszystkie kobiety mogące zajść w ciążę, którym przepisano lenalidomid, muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji. Jest to bezwzględny wymóg podczas terapii tym lekiem. Lekarz powinien dokładnie omówić z pacjentką dostępne metody antykoncepcji i upewnić się, że pacjentka rozumie konieczność ich stosowania³.

Postępowanie w przypadku zajścia w ciążę

W sytuacji, gdy kobieta leczona lenalidomidem zajdzie w ciążę, należy natychmiast zastosować następującą procedurę:⁴

• Bezzwłocznie przerwać leczenie lenalidomidem
• Skierować pacjentkę do specjalisty doświadczonego w ocenie teratogennego skutku leczenia
• Zapewnić pacjentce kompleksową ocenę sytuacji oraz odpowiednią poradę specjalistyczną

Podobne postępowanie zaleca się w przypadku, gdy w ciążę zajdzie partnerka mężczyzny przyjmującego lenalidomid. Partnerka powinna zostać skierowana do specjalisty w dziedzinie teratologii w celu przeprowadzenia szczegółowej oceny i uzyskania fachowej porady⁵.

Wymagania antykoncepcyjne dla mężczyzn

Badania farmakologiczne wykazały, że lenalidomid jest obecny w nasieniu ludzkim podczas leczenia, choć w skrajnie małym stężeniu. Po trzech dniach od zakończenia podawania substancji zdrowemu mężczyźnie, lek staje się niewykrywalny w nasieniu⁶.

Pomimo niskiego stężenia leku w nasieniu, ze względów bezpieczeństwa, wszyscy pacjenci płci męskiej stosujący lenalidomid zobowiązani są do stosowania prezerwatyw w następujących przypadkach:⁷

• Przez cały okres leczenia lenalidomidem
• Podczas każdej przerwy w podawaniu produktu leczniczego
• Przez 1 tydzień po całkowitym zakończeniu terapii

Te środki ostrożności dotyczą wszystkich pacjentów, a szczególnie tych z niewydolnością nerek, u których czas wydalania leku może być wydłużony. Wymóg stosowania prezerwatyw obowiązuje, jeśli partnerka pacjenta jest w ciąży lub może zajść w ciążę i nie stosuje skutecznej metody antykoncepcji⁸.

Teratogenne właściwości lenalidomidu

Lenalidomid ma budowę zbliżoną do talidomidu – substancji o udowodnionym działaniu teratogennym u ludzi. Talidomid powoduje ciężkie, zagrażające życiu wady wrodzone, dlatego należy założyć, że lenalidomid może wywoływać podobne skutki⁹.

Badania na zwierzętach potwierdziły te obawy – lenalidomid wywoływał u małp wady wrodzone podobne do tych, które opisywano po ekspozycji na talidomid. Z tego powodu należy oczekiwać działania teratogennego lenalidomidu u ludzi, co skutkuje bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania tego leku w okresie ciąży¹⁰.

Karmienie piersią

Obecnie brak jest danych dotyczących przenikania lenalidomidu do mleka ludzkiego. Ze względu na potencjalne ryzyko dla niemowląt, podczas leczenia lenalidomidem należy bezwzględnie przerwać karmienie piersią¹¹.

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na szczurach, którym podawano lenalidomid w dawkach do 500 mg/kg (dawka 200 do 500 razy większa niż stosowana u ludzi dawka 25 i 10 mg w przeliczeniu na powierzchnię ciała), nie wykazały negatywnego wpływu na płodność. Nie zaobserwowano ani działań niepożądanych związanych z płodnością, ani szkodliwego wpływu na płodność badanych zwierząt¹².

Należy jednak pamiętać, że wyniki badań na zwierzętach nie zawsze przekładają się bezpośrednio na ludzi, dlatego przed rozpoczęciem terapii lenalidomidem pacjenci planujący posiadanie potomstwa powinni zostać poinformowani o potencjalnym ryzyku i możliwych środkach ostrożności.