Wpływ kwetiapiny na płodność, ciążę i laktację

W praktyce klinicznej istotne jest, aby lekarz przekazał pacjentce kompletne informacje dotyczące wpływu leku Kwetaplex (kwetiapina) na płodność, ciążę oraz karmienie piersią. Fumaran kwetiapiny, substancja czynna tabletek powlekanych Kwetaplex, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią.¹

Stosowanie kwetiapiny w okresie ciąży

Decyzję o włączeniu lub kontynuacji leczenia kwetiapiną u kobiet ciężarnych należy podejmować w oparciu o dokładną analizę stosunku korzyści do ryzyka. Dostępne dane wskazują na zróżnicowane ryzyko w zależności od okresu ciąży.²

Pierwszy trymestr ciąży

Analiza umiarkowanej liczby opublikowanych danych dotyczących ciąż po ekspozycji na kwetapinę (obejmujących wyniki od 300 do 1000 ciąż), w tym indywidualne raporty i badania obserwacyjne, nie wykazała jednoznacznie zwiększonego ryzyka wad rozwojowych u płodu. Niemniej jednak, na podstawie wszystkich dostępnych danych nie można wyciągnąć ostatecznych wniosków dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w tym okresie.³

Należy zwrócić uwagę, że badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ kwetiapiny na procesy reprodukcyjne, co dodatkowo uzasadnia ostrożność przy stosowaniu leku u kobiet w ciąży.⁴

Trzeci trymestr ciąży

Szczególną uwagę należy zwrócić na ekspozycję płodu na kwetapinę w trzecim trymestrze ciąży. Noworodki, których matki przyjmowały leki przeciwpsychotyczne (w tym kwetapinę) w ostatnim trymestrze ciąży, są narażone na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po porodzie.⁵

Do obserwowanych powikłań u noworodków po ekspozycji na kwetapinę w trzecim trymestrze należą:

• Objawy pozapiramidowe – występujące z różnym nasileniem i czasem trwania
• Objawy odstawienne – mogące utrzymywać się przez różny okres po porodzie
• Zaburzenia neurologiczne – nadmierne pobudzenie, drżenie
• Zaburzenia układu krążenia – nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze
• Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego – senność
• Zaburzenia oddechowe – problemy z oddychaniem u noworodka
• Zaburzenia odżywiania – problemy z karmieniem⁶

W związku z powyższym, lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności ścisłego monitorowania stanu noworodka po porodzie, jeśli matka przyjmowała kwetapinę w trzecim trymestrze ciąży.⁷

Karmienie piersią

Ważne informacje, które należy przekazać pacjentce dotyczą również okresu karmienia piersią. Dostępne, choć ograniczone dane wskazują, że kwetiapina przenika do mleka kobiecego, gdy jest stosowana w dawkach terapeutycznych. Nie określono jednak dokładnie stopnia przenikania leku do mleka.⁸

Przy podejmowaniu decyzji dotyczącej kontynuacji lub przerwania karmienia piersią podczas leczenia kwetiapiną, lekarz powinien przedstawić pacjentce następujące kwestie do rozważenia:

1. Korzyści zdrowotne wynikające z karmienia piersią dla dziecka
2. Korzyści terapeutyczne stosowania kwetiapiny dla matki
3. Potencjalne ryzyko ekspozycji dziecka na lek poprzez mleko matki⁹

Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, decyzja o kontynuacji karmienia piersią podczas terapii kwetiapiną powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego matki i potrzeb dziecka.

Wpływ na płodność

Dotychczas nie przeprowadzono badań oceniających bezpośredni wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi. Lekarz powinien jednak poinformować pacjentkę, że w badaniach na modelach zwierzęcych (szczurach) zaobserwowano działania związane z podwyższonym stężeniem prolaktyny, które mogą potencjalnie wpływać na funkcje rozrodcze.¹⁰

Należy zaznaczyć, że obserwacje poczynione na modelach zwierzęcych nie mają bezpośredniego przełożenia na ludzi, dlatego też długoterminowy wpływ kwetiapiny na płodność u ludzi wymaga dalszych badań.

Zalecenia dla lekarza prowadzącego pacjentkę

Przy przepisywaniu kwetiapiny (Kwetaplex) kobietom w wieku rozrodczym, kobietom w ciąży lub karmiącym piersią, lekarz powinien kierować się zasadą starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka i dokładnie omówić z pacjentką następujące kwestie:

• Brak jednoznacznych dowodów na teratogenność kwetiapiny w pierwszym trymestrze, ale również brak możliwości całkowitego wykluczenia ryzyka
• Potencjalne poważne działania niepożądane u noworodka po ekspozycji w trzecim trymestrze ciąży
• Konieczność monitorowania stanu noworodka po porodzie, jeśli matka przyjmowała kwetapinę w okresie ciąży
• Przenikanie kwetiapiny do mleka matki i potencjalne ryzyko dla karmionego dziecka
• Brak jednoznacznych danych dotyczących wpływu kwetiapiny na płodność u ludzi
• Konieczność indywidualnego podejścia i dostosowania strategii leczenia do sytuacji klinicznej konkretnej pacjentki