Działania niepożądane
Kwetaplex 300 mg

Działania niepożądane kwetiapiny – charakterystyka ogólna

Kwetiapina (fumaranowa) stosowana w postaci tabletek powlekanych może wywoływać szereg działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane leku to: senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błon śluzowych jamy ustnej, objawy odstawienia, zwiększenie stężenia triglicerydów we krwi i cholesterolu całkowitego (głównie cholesterolu LDL), obniżenie stężenia cholesterolu HDL, zwiększenie masy ciała, zmniejszenie stężenia hemoglobiny oraz objawy pozapiramidowe.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych stosowana w niniejszym opracowaniu jest zgodna z zaleceniami Rady Międzynarodowych Organizacji Nauk Medycznych:²

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Działania niepożądane w układach i narządach

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Kwetiapina może wpływać na parametry krwi, powodując zmniejszenie stężenia hemoglobiny oraz zmniejszenie liczby różnych elementów morfotycznych krwi. Najczęściej obserwuje się zmniejszenie stężenia hemoglobiny – u 11% pacjentów odnotowano przynajmniej jeden przypadek spadku wartości do ≤13 g/dl (8,07 mmol/l) u mężczyzn i ≤12 g/dl (7,45 mmol/l) u kobiet, ze średnim maksymalnym spadkiem -1,50 g/dl.³

Do rzadkich, ale potencjalnie poważnych działań niepożądanych dotyczących układu krwiotwórczego należą:⁴

• Leukopenia – zmniejszenie całkowitej liczby leukocytów (≤3×10⁹ komórek/L)
• Neutropenia – zmniejszona liczba neutrofilów (w tym ciężka neutropenia <0,5×10⁹/L)
• Małopłytkowość – zmniejszona liczba płytek krwi (≤100×10⁹/l)
• Agranulocytoza – drastyczne zmniejszenie liczby granulocytów we krwi

Zaburzenia układu immunologicznego

Niezbyt często podczas stosowania kwetiapiny mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje alergiczne skóry. Bardzo rzadko mogą pojawić się reakcje anafilaktyczne, które są bezpośrednim zagrożeniem życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.⁵

Zaburzenia endokrynologiczne

Działania niepożądane dotyczące układu endokrynnego są związane głównie z wpływem kwetiapiny na funkcjonowanie tarczycy oraz wydzielanie prolaktyny. Obserwuje się:⁶

• Hiperprolaktynemię – podwyższone stężenie prolaktyny (u mężczyzn >20 μg/l, u kobiet >30 μg/l)
• Zmniejszenie stężenia hormonów tarczycy (całkowitego i wolnego T4)
• Zwiększenie stężenia TSH
• Niedoczynność tarczycy
• Nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego

U dzieci i młodzieży (10-17 lat) hiperprolaktynemia występuje bardzo często i z większą częstością niż u dorosłych.<sup data-drug="Kwetaplex" data-section="Działania niepożądane" title="Zwiększenie stężenia prolaktyny¹ […] Stężenie prolaktyny (pacjenci w wieku 20 μg/l (>869,56 pmol/l) mężczyźni; >26 μg/l (>1130,428 pmol/l) kobiety w dowolnym czasie. U mniej niż 1% pacjentów odnotowano wzrost stężenia prolaktyny >100 μg/l.”>7

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Kwetiapina może powodować istotne zaburzenia metaboliczne. Do bardzo częstych działań niepożądanych należą zaburzenia lipidowe:⁸

• Podwyższone stężenie triglicerydów (≥200 mg/dl lub ≥2,258 mmol/l u pacjentów ≥18 lat)
• Zwiększenie stężenia cholesterolu całkowitego, głównie frakcji LDL (≥240 mg/dl lub ≥6,2064 mmol/l)
• Zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL (<40 mg/dl lub 1,025 mmol/l u mężczyzn; <50 mg/dl lub 1,282 mmol/l u kobiet)

Inne istotne zaburzenia metaboliczne to:⁹

• Przyrost masy ciała (>7% w stosunku do wartości wyjściowej)
• Zwiększenie apetytu
• Hiperglikemia (poziom glukozy na czczo ≥126 mg/dL lub ≥7,0 mmol/L)
• Hiponatremia (sód <132 mmol/L)
• Rozwój cukrzycy lub zaostrzenie istniejącej cukrzycy
• Zespół metaboliczny – pogorszenie więcej niż jednego czynnika metabolicznego

U dzieci i młodzieży bardzo często obserwuje się zwiększone łaknienie.¹⁰

Zaburzenia układu nerwowego

Działania niepożądane ze strony układu nerwowego należą do najczęściej zgłaszanych. Bardzo często występują:¹¹

• Zawroty głowy – szczególnie na początku terapii i podczas zwiększania dawki
• Senność – zwykle w pierwszych dwóch tygodniach leczenia, zwykle ustępuje w trakcie dalszego podawania kwetiapiny
• Ból głowy
• Objawy pozapiramidowe – w tym drżenie, sztywność mięśniowa, niepokój ruchowy

Do innych istotnych neurologicznych działań niepożądanych należą:¹²

• Dyzartria – zaburzenia mowy
• Napady padaczkowe
• Zespół niespokojnych nóg
• Dyskinezy późne – mimowolne, powtarzające się ruchy, głównie twarzy i języka
• Omdlenia – często związane z ortostatycznymi spadkami ciśnienia

U dzieci i młodzieży objawy pozapiramidowe występują bardzo często, z większą częstością niż u dorosłych. Omdlenia również są częstsze w tej grupie wiekowej.¹³

Zaburzenia psychiczne

Stosowanie kwetiapiny może wiązać się z wystąpieniem następujących zaburzeń psychicznych:¹⁴

• Nieprzyjemne sny i koszmary senne
• Wyobrażenia i zachowania samobójcze – podczas terapii lub zaraz po przerwaniu stosowania leku
• Lunatyzm i związane z nim reakcje (mówienie przez sen, zaburzenia jedzenia związane ze snem)

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Kwetiapina wpływa na układ sercowo-naczyniowy, powodując:¹⁵

• Tachykardię (przyspieszenie rytmu serca)
• Palpitacje (odczuwalne bicie serca)
• Wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG
• Bradykardię (zwolnienie rytmu serca) – niezbyt często, może wystąpić na początku leczenia
• Kardiomiopatię
• Zapalenie mięśnia sercowego

Ponadto, jako działania związane z całą klasą leków przeciwpsychotycznych, zgłaszano przypadki: arytmii komorowej, nagłego niewyjaśnionego zgonu, zatrzymania akcji serca i zaburzeń typu torsade de pointes.¹⁶

W zakresie zaburzeń naczyniowych często występują ortostatyczne spadki ciśnienia, a rzadko – żylna choroba zakrzepowo-zatorowa i udar.¹⁷

U dzieci i młodzieży bardzo często obserwuje się zwiększone ciśnienie krwi.^{20 mmHg lub ciśnienia rozkurczowego >10 mmHg w dowolnym pomiarze w dwóch krótkoterminowych (3–6 tygodni) badaniach z kontrolą placebo u dzieci i młodzieży.”>18}

Zaburzenia układu oddechowego

W zakresie układu oddechowego najczęściej obserwuje się duszność oraz nieżyt nosa (rzadziej).¹⁹ U dzieci i młodzieży często występuje zapalenie błony śluzowej nosa.²⁰

Zaburzenia żołądka i jelit

Bardzo często podczas leczenia kwetiapiną występuje suchość błon śluzowych jamy ustnej. Często występują zaparcia i niestrawność.²¹

Niezbyt często mogą wystąpić:²²

• Wymioty – u dorosłych niezbyt często, natomiast u dzieci i młodzieży bardzo często
• Dysfagia (trudności w połykaniu)
• Zapalenie trzustki
• Niedrożność jelit

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często obserwuje się podwyższenie enzymów wątrobowych:²³

• Zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT)
• Podwyższone stężenia gamma-GT
• Zwiększenie aktywności transaminazy asparaginianowej (AspAT) – niezbyt często

Zmiany te są zwykle bezobjawowe i ustępują w trakcie dalszego leczenia. Rzadko mogą wystąpić poważniejsze zaburzenia w postaci żółtaczki i zapalenia wątroby.^{3X ULN w dowolnym czasie) aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT) lub gamma-GT u niektórych pacjentów otrzymujących kwetiapinę. Objawy te zwykle ustępowały w trakcie dalszego leczenia kwetiapiną.”>24}

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo rzadko może wystąpić obrzęk naczynioruchowy. W związku z leczeniem kwetiapiną notowano ciężkie skórne działania niepożądane (SCAR), do których należą:²⁵

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)
• Rumień wielopostaciowy
• Zapalenie naczyń krwionośnych skóry

Inne istotne działania niepożądane

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: bardzo rzadko może wystąpić rabdomioliza (rozpad mięśni prążkowanych).²⁶

Zaburzenia nerek i dróg moczowych: niezbyt często występuje zatrzymanie moczu.²⁷

Zaburzenia układu rozrodczego: niezbyt często występują zaburzenia seksualne, rzadko – priapizm, mlekotok, obrzęk piersi i zaburzenia miesiączkowania.²⁸

Ciąża, połóg i okres okołoporodowy: stosowanie kwetiapiny w ciąży może prowadzić do zespołu odstawiennego u noworodków.²⁹

Zespół odstawienia leku

Bardzo często po przerwaniu leczenia kwetiapiną występuje zespół odstawienia. W krótkoterminowych badaniach klinicznych najczęściej obserwowanymi objawami odstawienia były: bezsenność, nudności, ból głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i drażliwość. Częstość występowania tych reakcji znacząco się zmniejszała po upływie 1 tygodnia od odstawienia leku.³⁰

Tabela działań niepożądanych kwetiapiny

Szczególne grupy pacjentów – dzieci i młodzież

U dzieci i młodzieży (10-17 lat) występują te same działania niepożądane co u dorosłych, jednak z różną częstością. Ponadto, mogą wystąpić pewne specyficzne dla tej grupy wiekowej działania niepożądane.³¹

Działania niepożądane występujące z większą częstotliwością u dzieci i młodzieży niż u dorosłych, lub specyficzne dla tej grupy wiekowej to:³²

• Zwiększenie stężenia prolaktyny – występuje bardzo często
• Zwiększone łaknienie – występuje bardzo często
• Objawy pozapiramidowe – występują bardzo często
• Omdlenia – występują często
• Zwiększone ciśnienie krwi – występuje bardzo często
• Zapalenie błony śluzowej nosa – występuje często
• Wymioty – występują bardzo często
• Drażliwość – występuje często (choć częstość podobna jak u dorosłych, może mieć inne implikacje kliniczne)

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Monitorowanie działań niepożądanych kwetiapiny jest istotnym elementem terapii. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu należy zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.³³

Zgłoszenia należy kierować do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.³⁴