Przedawkowanie leku Klipal (600 mg + 50 mg)

Lek Klipal, zawierający w swoim składzie paracetamol (600 mg) oraz fosforan kodeiny półwodny (50 mg, co odpowiada 36,8 mg kodeiny), może w przypadku przedawkowania prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym stanu zagrożenia życia. Szczególnie istotne jest rozpoznanie objawów przedawkowania oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania leczniczego.¹

Grupy zwiększonego ryzyka

Ryzyko poważnego zatrucia paracetamolem (zarówno w przypadku przedawkowania leku jak i przypadkowego zatrucia) jest znacznie zwiększone w następujących grupach pacjentów:

• Pacjenci w podeszłym wieku – wykazują większą wrażliwość na działanie toksyczne paracetamolu
• Małe dzieci – ze względu na niedojrzałe systemy enzymatyczne wątroby
• Pacjenci z uszkodzeniem wątroby – obniżona zdolność metabolizowania paracetamolu
• Osoby z przewlekłą chorobą alkoholową – alkohol indukuje enzymy cytochromu P450, zwiększając produkcję toksycznych metabolitów paracetamolu
• Pacjenci przewlekle niedożywieni – obniżone zasoby glutationu wątrobowego

W tych grupach ryzyka zatrucie paracetamolem może zakończyć się zgonem nawet przy niższych dawkach niż u osób bez czynników ryzyka.²

Objawy przedawkowania paracetamolu

Wczesne objawy przedawkowania paracetamolu, pojawiające się zwykle w ciągu pierwszych 24 godzin, obejmują: nudności, wymioty, jadłowstręt, bladość skóry oraz ból brzucha. Symptomy te mogą być mylące, ponieważ często nie odzwierciedlają ciężkości zatrucia i możliwych późniejszych powikłań.³

Dawka toksyczna paracetamolu to jednorazowe przyjęcie 10 g lub więcej u osób dorosłych, bądź jednorazowej dawki 150 mg/kg masy ciała u dzieci. Przedawkowanie w takich ilościach prowadzi do rozpadu komórek wątroby, mogącego wywołać pełną i nieodwracalną martwicę hepatocytów.⁴

Poważne powikłania przedawkowania paracetamolu mogą obejmować:

• Niewydolność wątroby – z objawami encefalopatii wątrobowej
• Kwasica metaboliczna – zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej
• Encefalopatia wątrobowa – mogąca prowadzić do śpiączki i śmierci

W laboratoryjnych wykładnikach przedawkowania paracetamolu obserwuje się podwyższone stężenia transaminaz wątrobowych, dehydrogenazy mleczanowej i bilirubiny, a także skrócenie czasu protrombinowego. Zmiany te pojawiają się zwykle w okresie 12-48 godzin po przyjęciu toksycznej dawki leku.⁵

Należy pamiętać, że przedawkowanie paracetamolu może również prowadzić do ostrej niewydolności nerek z ostrą martwicą cewkową, objawiającą się bólem w okolicy lędźwiowej, krwiomoczem i białkomoczem. Co istotne, uszkodzenie nerek może rozwinąć się nawet bez współistniejącego ciężkiego uszkodzenia wątroby.⁶

Objawy przedawkowania kodeiny

Kodeina, będąca składnikiem leku Klipal, w przypadku przedawkowania wywołuje charakterystyczne objawy, które różnią się u dorosłych i dzieci.⁷

U dorosłych przedawkowanie kodeiny manifestuje się poprzez:

• Ostrą depresję ośrodka oddechowego – obserwuje się sinicę i spowolnienie oddechu
• Senność – wynikającą z działania opioidowego na ośrodkowy układ nerwowy
• Zmiany skórne – wysypka i świąd
• Wymioty – reakcja ze strony przewodu pokarmowego
• Ataksja – zaburzenia koordynacji ruchowej
• Obrzęk płuc – występuje rzadziej
• Drgawki – wynikające z toksycznego wpływu na OUN
• Śpiączka – w przypadku ciężkiego zatrucia

⁸

U dzieci próg toksyczności kodeiny wynosi 2 mg/kg w pojedynczej dawce. Przedawkowanie objawia się:

• Zaburzeniami oddychania – spowolnienie oddechu, bezdech
• Zwężeniem źrenic – charakterystyczny objaw opioidowy
• Drgawkami – świadczącymi o toksycznym wpływie na OUN
• Objawami uwalniania histaminy:
  • Obrzęk twarzy
  • Pokrzywka
  • Zapaść
• Zatrzymaniem moczu – efekt antycholinergiczny kodeiny

⁹

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania paracetamolu należy:

1. Natychmiastowo przerwać podawanie leku
2. Pilnie przetransportować pacjenta do szpitala, nawet przy braku istotnych wczesnych objawów
3. Pobrać próbkę krwi do oznaczenia stężenia paracetamolu w osoczu
4. Wykonać płukanie żołądka w celu szybkiego usunięcia niewchłoniętego leku
5. Podać antidotum – N-acetylocysteinę (NAC) – drogą dożylną lub doustną. Najskuteczniejsze jest podanie NAC przed upływem 10 godzin od przedawkowania
6. Wdrożyć leczenie objawowe

¹⁰

W przypadku przedawkowania kodeiny postępowanie powinno obejmować:

1. Przerwanie podawania leku
2. Wdrożenie wspomagania oddychania i monitorowanie parametrów życiowych
3. Podanie specyficznego antidotum – naloksonu, który jest antagonistą receptorów opioidowych i znosi efekty toksyczne kodeiny

¹¹

Tabela objawów przedawkowania

Uwagi końcowe

Przedawkowanie leku Klipal stanowi poważne zagrożenie kliniczne ze względu na obecność dwóch substancji czynnych o różnych mechanizmach toksyczności. Szczególnie niebezpieczne jest opóźnione rozpoznanie zatrucia paracetamolem, gdyż wczesne objawy nie odzwierciedlają ciężkości potencjalnego uszkodzenia wątroby. Kluczowe znaczenie ma wczesne wdrożenie odpowiedniego postępowania, zwłaszcza podanie N-acetylocysteiny w przypadku paracetamolu oraz naloksonu w przypadku objawów przedawkowania kodeiny.¹²