Leki w grupie
„leki złożone (paracetamol z kodeiną)”

Leki złożone zawierające paracetamol z kodeiną są preparatami przeciwbólowymi o podwójnym mechanizmie działania. Paracetamol działa głównie na ośrodkowy układ nerwowy, hamując syntezę prostaglandyn odpowiedzialnych za odczuwanie bólu i gorączki, natomiast kodeina jest słabym opioidem, który wiąże się z receptorami opioidowymi, zmniejszając percepcję bólu w ośrodkowym układzie nerwowym. Takie połączenie zapewnia synergistyczny efekt przeciwbólowy, silniejszy niż przy stosowaniu każdego składnika oddzielnie.

W Polsce dostępne są preparaty zawierające różne dawki paracetamolu (najczęściej 500 mg) i kodeiny (najczęściej 30 mg). Do najpopularniejszych preparatów złożonych paracetamolu z kodeiną należą: Dafalgan Codeine, Antidol 15, Efferalgan Codeine, Panadol Ultra oraz Talvosilen. Niektóre z tych preparatów zawierają dodatkowo kofeinę, która wzmacnia działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe oraz zmniejsza uczucie zmęczenia.

Główną zaletą stosowania leków złożonych paracetamolu z kodeiną jest ich silniejsze działanie przeciwbólowe w porównaniu do monoterapii paracetamolem, przy jednoczesnym zachowaniu względnego bezpieczeństwa stosowania. Są skuteczne w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego, w tym bólów pourazowych, pooperacyjnych, zębowych, bólów głowy, migren oraz bólów mięśniowo-szkieletowych. Dodatkowo preparaty te wykazują działanie przeciwkaszlowe ze względu na obecność kodeiny.

Stosowanie leków złożonych paracetamolu z kodeiną wiąże się jednak z pewnymi zagrożeniami. Kodeina może powodować uzależnienie, dlatego preparaty te są dostępne na receptę i nie powinny być stosowane długoterminowo. Ponadto, mogą wywoływać działania niepożądane typowe dla opioidów: zaparcia, nudności, zawroty głowy, senność oraz depresję oddechową przy przedawkowaniu. Paracetamol w nadmiernych dawkach jest hepatotoksyczny, co zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby przy niewłaściwym stosowaniu. Leki te są przeciwwskazane u pacjentów z niewydolnością oddechową, astmą oskrzelową, chorobami wątroby oraz u dzieci poniżej 12 roku życia.

W zależności od dawki kodeiny, preparaty złożone można podzielić na preparaty z niską dawką kodeiny (8-15 mg), stosowane w leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, oraz preparaty z wyższą dawką kodeiny (30 mg), przeznaczone do leczenia bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego. Niektóre preparaty złożone zawierają również dodatkowe składniki, takie jak kofeina (np. Solpadeine), która wzmacnia działanie przeciwbólowe, lub leki przeciwskurczowe (np. preparaty z papaweryna lub drotaweryna), stosowane w bólach skurczowych.