Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, do których należy ibuprofen, mogą wywierać istotny wpływ na przebieg ciąży, rozwój płodu oraz proces karmienia piersią. Odpowiednie przekazanie informacji przez lekarza pacjentce w ciąży lub karmiącej jest kluczowe dla bezpieczeństwa farmakoterapii.¹

Mechanizm działania ibuprofenu a ciąża

Należy poinformować pacjentkę, że ibuprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może niekorzystnie wpływać na ciążę oraz rozwój zarodka lub płodu. Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia oraz występowania wad wrodzonych serca i wytrzewienia po zastosowaniu inhibitorów prostaglandyn w pierwszym trymestrze ciąży.²

Istotne jest, by lekarz podkreślił, że ryzyko bezwzględne wad układu krążenia wzrasta z wartości poniżej 1% do około 1,5%, a ryzyko to zwiększa się wraz z dawką oraz czasem trwania leczenia.³

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Pacjentka powinna zostać poinformowana, że w pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli ibuprofen jest stosowany przez kobietę starającą się zajść w ciążę lub w czasie pierwszego i drugiego trymestru ciąży, zastosowana dawka powinna być jak najmniejsza, a czas trwania leczenia jak najkrótszy.⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na to, że od 20. tygodnia ciąży stosowanie ibuprofenu może powodować małowodzie wskutek zaburzeń czynności nerek płodu. Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że jest to zazwyczaj stan odwracalny po przerwaniu leczenia.⁵

Dodatkowo u pacjentek należy podkreślić ryzyko zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, choć większość takich przypadków ustępuje po przerwaniu leczenia.⁶

Lekarz powinien rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego po ekspozycji na ibuprofen przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, należy niezwłocznie zaprzestać stosowania ibuprofenu.⁷

Trzeci trymestr ciąży

Pacjentka musi zostać jednoznacznie poinformowana, że ibuprofen jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży. Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą działać na płód w następujący sposób:⁸

• Wywołują toksyczne działanie dotyczące płuc i serca (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)⁹
• Powodują zaburzenia czynności nerek¹⁰

Dodatkowo, przyjmowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży może prowadzić do następujących konsekwencji u matki i noworodka:¹¹

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek¹²
• Hamowanie czynności skurczowej macicy powodujące opóźnienie lub przedłużanie się porodu¹³

Karmienie piersią

Należy poinformować pacjentkę, że ibuprofen przenika do mleka kobiet karmiących piersią, jednak w bardzo małej ilości (0,0008% zastosowanej dawki). Dotychczasowe badania nie wykazały szkodliwego wpływu produktu leczniczego na niemowlęta.¹⁴

Ze względu na brak doniesień o szkodliwym wpływie produktu na niemowlęta, w przypadku krótkotrwałego leczenia ibuprofenem w dawkach stosowanych w leczeniu bólu i gorączki, nie jest konieczne przerwanie karmienia piersią.¹⁵

Wpływ na płodność

Lekarz powinien również poinformować pacjentkę o możliwym wpływie ibuprofenu na płodność, szczególnie u kobiet planujących ciążę, odwołując się do danych dotyczących działania inhibitorów syntezy prostaglandyn na płodność u kobiet.¹⁶

Kluczowe informacje do przekazania pacjentce