Właściwości farmakokinetyczne ibuprofenu

Ibuprofen, substancja czynna leku Inflanor (200 mg, tabletki powlekane), charakteryzuje się dobrze zdefiniowanym profilem farmakokinetycznym, obejmującym procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę właściwości farmakokinetycznych tego leku z uwzględnieniem różnic w poszczególnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie

Ibuprofen charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Biodostępność po podaniu doustnym wynosi 80-90%, co świadczy o wysokim stopniu wchłaniania substancji. Maksymalne stężenia leku w surowicy krwi obserwuje się po upływie 1-2 godzin od momentu przyjęcia.²

Należy zwrócić uwagę na wpływ pokarmu na farmakokinetykę ibuprofenu. Przyjmowanie leku wraz z posiłkiem powoduje, że maksymalne stężenia w surowicy są niższe i osiągane wolniej w porównaniu do podania na czczo. Warto jednak podkreślić, że spożywanie pokarmu jednocześnie z lekiem nie wpływa w istotny sposób na całkowitą biodostępność ibuprofenu.³

Dystrybucja

Ibuprofen charakteryzuje się bardzo wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, sięgającym 99%. Jest to istotna informacja kliniczna, gdyż może mieć znaczenie przy interakcjach z innymi lekami o wysokim stopniu wiązania z białkami.⁴

Objętość dystrybucji ibuprofenu jest stosunkowo niewielka i u dorosłych pacjentów wynosi około 0,12-0,2 l/kg. Ten parametr farmakokinetyczny wskazuje na ograniczoną dystrybucję leku do tkanek organizmu.⁵

Biotransformacja

Ibuprofen podlega intensywnym procesom metabolicznym w wątrobie, gdzie jest szybko przekształcany przy udziale enzymów cytochromu P450, głównie przez izoenzym CYP2C9. W wyniku przemian metabolicznych powstają dwa główne, nieaktywne farmakologicznie metabolity:⁶

• 2-hydroksyibuprofen
• 3-karboksyibuprofen

Po doustnym podaniu ibuprofenu, prawie 90% dawki jest wykrywane w moczu w postaci metabolitów oksydacyjnych i ich koniugatów glukuronowych. Co istotne, tylko nieznaczna ilość ibuprofenu jest wydalana z moczem w niezmienionej postaci.⁷

Wydalanie

Ibuprofen jest wydalany przez nerki w sposób szybki i całkowity. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 2 godzin, co wskazuje na stosunkowo krótki czas działania leku i może determinować częstość dawkowania. Wydalanie ibuprofenu jest praktycznie kompletne w ciągu 24 godzin od przyjęcia ostatniej dawki.⁸

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku, pod warunkiem prawidłowej funkcji nerek, obserwuje się jedynie niewielkie, klinicznie nieistotne różnice w profilu farmakokinetycznym i wydalaniu ibuprofenu z moczem w porównaniu do osób młodszych. Oznacza to, że u większości osób starszych nie ma konieczności modyfikacji dawkowania ze względu na wiek.⁹

Dzieci

Farmakokinetyka ibuprofenu w populacji pediatrycznej wykazuje pewne odrębności zależne od wieku:

• U dzieci w wieku powyżej 1 roku życia, przy zastosowaniu dawek leczniczych dostosowanych do masy ciała (5-10 mg/kg mc.), ekspozycja ogólnoustrojowa na ibuprofen jest porównywalna do tej obserwowanej u dorosłych.¹⁰
• U młodszych dzieci, w wieku od 3 miesięcy do 2,5 lat, zarówno objętość dystrybucji (l/kg mc.), jak i klirens (l/kg mc./h) ibuprofenu są wyższe w porównaniu do dzieci w przedziale wiekowym 2,5-12 lat. Oznacza to, że u młodszych dzieci może występować szybsza eliminacja leku z organizmu.¹¹

Zaburzenia czynności nerek

Zaburzenia funkcji nerek mogą istotnie wpływać na farmakokinetykę ibuprofenu:

• U pacjentów z łagodnym zaburzeniem czynności nerek obserwuje się zwiększone stężenie niezwiązanego (S)-ibuprofenu, wyższe wartości AUC (pole pod krzywą stężenia w czasie) dla tego enancjomeru oraz zwiększenie ilorazu wartości AUC enancjomerów (S/R) w porównaniu do osób zdrowych.¹²
• W przypadku pacjentów dializowanych ze schyłkową niewydolnością nerek, frakcja niezwiązanego ibuprofenu jest znacząco wyższa i wynosi średnio około 3%, podczas gdy u zdrowych ochotników jest to około 1%. Ta różnica wynika z obniżonego wiązania z białkami osocza.¹³
• Ciężkie zaburzenia czynności nerek mogą prowadzić do kumulacji metabolitów ibuprofenu w organizmie. Znaczenie kliniczne tego zjawiska nie zostało jednoznacznie określone. Warto zaznaczyć, że metabolity ibuprofenu mogą być usuwane za pomocą hemodializy.¹⁴

Zaburzenia czynności wątroby

Wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę ibuprofenu zależy od stopnia nasilenia choroby wątroby:

• Alkoholowa choroba wątroby z zaburzeniem czynności o małym lub umiarkowanym nasileniu nie powoduje znaczących zmian parametrów farmakokinetycznych ibuprofenu.¹⁵
• U pacjentów z marskością wątroby i zaburzeniami czynności wątroby o małym nasileniu (6-10 punktów w klasyfikacji Child-Pugh) leczonych racemicznym ibuprofenem obserwuje się średnio dwukrotne wydłużenie okresu półtrwania. Ponadto, iloraz wartości AUC enancjomerów (S/R) jest istotnie niższy w porównaniu do osób zdrowych z grupy kontrolnej. Te zmiany wskazują na zmniejszenie metabolicznego przekształcania nieaktywnego (R)-ibuprofenu do aktywnego farmakologicznie (S)-enancjomeru.¹⁶