Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Ibuprofen Dr. Max w postaci kapsułek miękkich 400 mg jest przeciwwskazany w wielu sytuacjach klinicznych, które wymagają szczególnej uwagi lekarza przepisującego lek. Znajomość pełnego spektrum przeciwwskazań jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii i uniknięcia potencjalnie niebezpiecznych powikłań u pacjentów z grup ryzyka.¹

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

Ibuprofen nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Dotyczy to również pacjentów, u których wcześniej wystąpiły reakcje nadwrażliwości po przyjęciu kwasu acetylosalicylowego lub innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Do objawów nadwrażliwości należą:²

• Skurcz oskrzeli
• Obrzęk naczynioruchowy
• Zapalenie błony śluzowej nosa
• Pokrzywka
• Reakcje astmatyczne

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z tzw. triadą aspirynową, u których po ekspozycji na NLPZ może dojść do zaostrzenia objawów astmy i potencjalnie zagrażających życiu reakcji nadwrażliwości.³

Przewód pokarmowy i ryzyko krwawień

Ibuprofen jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy
• Nawracającą chorobą wrzodową w wywiadzie (dwa lub więcej odrębne epizody potwierdzonego owrzodzenia)
• Krwawieniem z przewodu pokarmowego w wywiadzie związanym z wcześniejszym stosowaniem NLPZ
• Perforacją przewodu pokarmowego w wywiadzie po leczeniu NLPZ

Powyższe przeciwwskazania wynikają z istotnego ryzyka nasilenia istniejących problemów gastroenterologicznych przez ibuprofen, który hamuje syntezę prostaglandyn chroniących błonę śluzową przewodu pokarmowego.⁴

Niewydolność narządowa

Stosowanie ibuprofenu jest przeciwwskazane u pacjentów z:⁵

• Ciężką niewydolnością wątroby – z uwagi na ryzyko nasilenia zaburzeń krzepnięcia, encefalopatii wątrobowej i dalszego upośledzenia funkcji hepatocytów
• Ciężką niewydolnością nerek – ze względu na potencjalne pogorszenie funkcji nerek poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn nerkowych
• Ciężką niewydolnością serca (klasa IV wg NYHA) – z powodu ryzyka dekompensacji krążenia i retencji płynów

Krwawienia i zaburzenia krwiotwórcze

Ibuprofen nie powinien być stosowany u pacjentów z:⁶

• Krwawieniem z naczyń mózgowych lub innym czynnym krwawieniem – ze względu na działanie antyagregacyjne ibuprofenu, które może nasilić istniejące krwawienie
• Niewyjaśnionymi zaburzeniami układu krwiotwórczego – ponieważ lek może maskować objawy chorób hematologicznych lub nasilać istniejące cytopenie

Odwodnienie

Ciężkie odwodnienie stanowi przeciwwskazanie do stosowania ibuprofenu. Może być ono spowodowane:⁷

• Przedłużającymi się wymiotami
• Nasiloną biegunką
• Niewystarczającym spożyciem płynów

U pacjentów odwodnionych stosowanie ibuprofenu zwiększa ryzyko ostrego uszkodzenia nerek ze względu na zmniejszoną perfuzję nerkową i nasilenie nefrotoksycznego działania leku.

Ciąża

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania ibuprofenu jest trzeci trymestr ciąży. Podawanie leku w tym okresie wiąże się z:⁸

• Ryzykiem przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego u płodu
• Możliwością wydłużenia czasu trwania porodu
• Zwiększonym ryzykiem krwawień u matki i noworodka
• Potencjalnym negatywnym wpływem na układ krążenia i funkcję nerek płodu

Uwagi dotyczące substancji pomocniczych

Należy zwrócić uwagę, że preparat Ibuprofen Dr. Max zawiera sorbitol (E 420) w ilości 50 mg na kapsułkę. Z tego względu pacjenci z dziedziczną nietolerancją fruktozy nie powinni przyjmować tego leku z uwagi na ryzyko wystąpienia objawów nietolerancji.⁹

Szczególne populacje pacjentów wymągające ostrożności

Chociaż nie są to bezwzględne przeciwwskazania, należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu ibuprofenu następującym grupom pacjentów:

• Osoby w podeszłym wieku – ze względu na wyższe ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego i nerek
• Pacjenci z łagodną do umiarkowanej niewydolnością nerek lub wątroby
• Osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego, szczególnie po przebytym zawale serca lub udarze
• Pacjenci z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
• Osoby stosujące jednocześnie leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe

W powyższych sytuacjach klinicznych należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka i potencjalnie zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy okres czasu.