Przedawkowanie ibuprofenu

Przedawkowanie ibuprofenu może prowadzić do szeregu poważnych następstw klinicznych zależnych od przyjętej dawki. W przypadku produktu leczniczego Ibuprofen Alkaloid-INT (100 mg/5 ml, zawiesina doustna) przedawkowanie stanowi istotne zagrożenie zdrowia, szczególnie u dzieci, u których niższa masa ciała predysponuje do szybszego osiągnięcia stężeń toksycznych.¹

Dawki toksyczne

Ryzyko wystąpienia objawów toksycznych pojawia się już przy dawkach przekraczających 80-100 mg/kg masy ciała. Przyjęcie dawek powyżej 200 mg/kg masy ciała wiąże się z ryzykiem wystąpienia ciężkich objawów klinicznych, aczkolwiek należy podkreślić, że występują znaczne różnice międzyosobnicze w reakcji na przedawkowanie.^{80-100 mg/kg mc. Przyjęcie dawek >200 mg/kg mc. stwarza ryzyko wystąpienia ciężkich objawów, chociaż różnice międzyosobnicze są duże.”>2}

Dane kliniczne wskazują, że u dzieci dawka 560 mg/kg masy ciała podana 15-miesięcznemu dziecku spowodowała ciężkie zatrucie, podczas gdy 3,2 g ibuprofenu u 6-letniego dziecka wywołało zatrucie o nasileniu małym do umiarkowanego. Dawki 2,8-4 g u 1,5-rocznego dziecka oraz 6 g u 6-letniego dziecka doprowadziły do ciężkich zatruć, pomimo podjęcia interwencji w postaci płukania żołądka.³

U pacjentów dorosłych i młodzieży dawka 8 g ibuprofenu wywołała zatrucie o umiarkowanym nasileniu, natomiast dawki przekraczające 20 g prowadziły do bardzo ciężkiego zatrucia. Odnotowano przypadek 16-letniego pacjenta, u którego 8 g ibuprofenu spowodowało zaburzenia czynności nerek, a u nastolatka przyjęcie 12 g w połączeniu z alkoholem wywołało ostrą martwicę kanalików nerkowych.^{20 g bardzo ciężkie zatrucie. 8 g ibuprofenu u pacjenta w wieku 16 lat miało wpływ na czynność nerek, a 12 g w połączeniu z alkoholem u nastolatka spowodowało ostrą martwicę kanalików nerkowych.”>4}

Objawy kliniczne przedawkowania

Manifestacja kliniczna przedawkowania ibuprofenu jest wielonarządowa, z dominującymi objawami z przewodu pokarmowego. W początkowej fazie obserwuje się nudności, ból brzucha oraz wymioty, które mogą być podbarwione krwią, co świadczy o uszkodzeniu błony śluzowej przewodu pokarmowego.⁵

W zakresie układu nerwowego często występują bóle głowy, szumy uszne, dezorientacja i oczopląs. Po przyjęciu szczególnie dużych dawek ibuprofenu może dojść do utraty świadomości oraz drgawek, które obserwuje się głównie u dzieci.⁶

Z objawów kardiologicznych najczęściej obserwuje się bradykardię oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. Metabolicznie przedawkowanie ibuprofenu może prowadzić do kwasicy metabolicznej i hipernatremii. Często pojawiają się zaburzenia funkcji nerek z towarzyszącym krwiomoczem. Możliwe są również objawy uszkodzenia wątroby. W sporadycznych przypadkach notowano hipotermię oraz zespół ostrej niewydolności oddechowej.⁷

Postępowanie terapeutyczne

Leczenie przedawkowania ibuprofenu powinno być wdrożone niezwłocznie i obejmuje kilka kluczowych elementów. Jeżeli istnieją wskazania, należy wykonać płukanie żołądka oraz podać węgiel aktywny w celu zmniejszenia wchłaniania leku.⁸

W przypadku występowania dolegliwości żołądkowo-jelitowych zaleca się podawanie leków zobojętniających sok żołądkowy. Przy niedociśnieniu tętniczym konieczne jest przetaczanie płynów dożylnie oraz, w razie potrzeby, stosowanie leków inotropowych.⁹

Istotne jest zapewnienie odpowiedniej diurezy oraz wyrównanie zaburzeń kwasowo-zasadowych i elektrolitowych. Pozostałe leczenie ma charakter objawowy, dostosowany do indywidualnych manifestacji klinicznych przedawkowania.¹⁰

Tabela objawów przedawkowania

Grupy szczególnego ryzyka

Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki przedawkowania ibuprofenu u dzieci, które ze względu na niższą masę ciała są bardziej narażone na skutki toksyczne. Również pacjenci z uprzednio istniejącymi chorobami nerek, wątroby lub układu krążenia wykazują większą wrażliwość na niekorzystne działania przedawkowanego ibuprofenu.¹¹

Dodatkowo, połączenie ibuprofenu z alkoholem znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia ciężkich powikłań, szczególnie w odniesieniu do funkcji nerek, co potwierdza przypadek nastolatka, u którego połączenie 12 g ibuprofenu z alkoholem wywołało ostrą martwicę kanalików nerkowych.¹²