Właściwości farmakokinetyczne
Heviran Comfort MAX 400 mg

Acyklowir, substancja czynna Heviran Comfort MAX (400 mg tabletki), wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek od 200 mg do 800 mg podawanych doustnie co 4 godziny, z proporcjonalnym wzrostem stężeń maksymalnych (CSSmaks od 3,1 µM do 8 µM) i minimalnych (CSSmin od 1,8 µM do 4 µM). Po podaniu dożylnym stężenia są znacznie wyższe, np. dla dawki 10 mg/kg mc. CSSmaks wynosi 92 µM (20,7 µg/ml), a CSSmin 10,2 µM (2,3 µg/ml). U dzieci powyżej 1 roku życia stężenia są zbliżone do dorosłych przy dawkowaniu wg powierzchni ciała (250-500 mg/m²). U noworodków i niemowląt do 3. miesiąca życia okres półtrwania wynosi średnio 3,8 godziny, a farmakokinetyka pozostaje liniowa. Acyklowir ma niski stopień wiązania z białkami osocza (9-33%) i przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego osiągając około 50% stężenia osoczowego, co jest istotne w terapii zakażeń OUN wywołanych wirusami herpes.

Pobierz ChPL PDF Heviran Comfort MAX – Tabletki – 400 mg
  1. Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych
  2. Wchłanianie acyklowiru
    1. Stężenia leku w stanie stacjonarnym
  3. Dystrybucja acyklowiru
    1. Wiązanie z białkami osocza
    2. Przenikanie do płynów ustrojowych
  4. Farmakokinetyka po podaniu dożylnym
    1. Stężenia u dorosłych po podaniu dożylnym
    2. Farmakokinetyka u dzieci
    3. Farmakokinetyka u noworodków i niemowląt
  5. Metabolizm i wydalanie
    1. Metabolizm
    2. Eliminacja i okres półtrwania
    3. Wpływ probenecydu na farmakokinetykę acyklowiru
  6. Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów
    1. Pacjenci w podeszłym wieku
    2. Pacjenci z niewydolnością nerek
    3. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. opryszczka pospolita
Substancja czynna
  1. acyklowir
Kategoria leku
  1. leki przeciwwirusowe

Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych

Właściwości farmakokinetyczne acyklowiru – substancji czynnej produktu leczniczego Heviran Comfort MAX (400 mg, tabletki) – charakteryzują proces wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leku w organizmie pacjenta. Zrozumienie tych procesów jest kluczowe dla prawidłowego dawkowania i przewidywania efektów terapeutycznych. 1

Wchłanianie acyklowiru

Acyklowir charakteryzuje się częściowym wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Stopień wchłaniania determinuje biodostępność leku i konsekwentnie jego stężenie w osoczu, co ma bezpośredni wpływ na efekt terapeutyczny. 2

Stężenia leku w stanie stacjonarnym

W stanie stacjonarnym, po regularnym podawaniu leku, stężenia acyklowiru osiągają charakterystyczne wartości maksymalne i minimalne. Obserwuje się zależność tych stężeń od wielkości zastosowanej dawki:

Dawka acyklowiru Średnie stężenie maksymalne (CSSmaks) Stężenie minimalne (CSSmin)
200 mg co 4 godz. 3,1 µM (0,7 µg/ml) 1,8 µM (0,4 µg/ml)
400 mg co 4 godz. 5,3 µM (1,2 µg/ml) 2,7 µM (0,6 µg/ml)
800 mg co 4 godz. 8 µM (1,8 µg/ml) 4 µM (0,9 µg/ml)

Widoczny jest proporcjonalny wzrost stężeń leku w osoczu wraz ze zwiększaniem dawki acyklowiru, co świadczy o liniowej farmakokinetyce w badanym zakresie dawek. 3

Dystrybucja acyklowiru

Dystrybucja acyklowiru w organizmie charakteryzuje się kilkoma istotnymi parametrami, które wpływają na skuteczność terapeutyczną leku.

Wiązanie z białkami osocza

Acyklowir wykazuje stosunkowo niski stopień wiązania z białkami osocza, który wynosi od 9% do 33%. Ta cecha farmakokinetyczna ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ minimalizuje ryzyko występowania interakcji z innymi lekami na poziomie wypierania z miejsc wiązania z białkami. 4

Przenikanie do płynów ustrojowych

Acyklowir wykazuje zdolność przenikania do płynu mózgowo-rdzeniowego, gdzie osiąga stężenie stanowiące około 50% stężenia obserwowanego w osoczu. Ta właściwość ma kluczowe znaczenie w leczeniu zakażeń ośrodkowego układu nerwowego wywołanych przez wirusy herpes. 5

Farmakokinetyka po podaniu dożylnym

Choć produkt Heviran Comfort MAX jest dostępny w postaci tabletek, warto przedstawić charakterystykę farmakokinetyczną acyklowiru po podaniu dożylnym, co pozwoli na lepsze zrozumienie pełnego profilu farmakokinetycznego substancji czynnej.

Stężenia u dorosłych po podaniu dożylnym

Po jednogodzinnym wlewie dożylnym acyklowiru u dorosłych obserwuje się następujące stężenia maksymalne i minimalne:

Dawka dożylna Stężenie maksymalne (CSSmaks) Stężenie minimalne po 7h (CSSmin)
2,5 mg/kg mc. 22,7 µM (5,1 µg/ml) 2,2 µM (0,5 µg/ml)
5 mg/kg mc. 43,6 µM (9,8 µg/ml) 3,1 µM (0,7 µg/ml)
10 mg/kg mc. 92 µM (20,7 µg/ml) 10,2 µM (2,3 µg/ml)

Stężenia osiągane po podaniu dożylnym są znacząco wyższe niż po podaniu doustnym, co wynika z ominięcia etapu wchłaniania z przewodu pokarmowego. 6

Farmakokinetyka u dzieci

U dzieci powyżej pierwszego roku życia, po zastosowaniu dawkowania opartego na powierzchni ciała:

  • Dawka 250 mg/m² (odpowiednik 5 mg/kg mc.)
  • Dawka 500 mg/m² (odpowiednik 10 mg/kg mc.)

Obserwowano stężenia maksymalne i minimalne zbliżone do tych występujących u dorosłych, co potwierdza zasadność takiego przeliczania dawek w populacji pediatrycznej. 7

Farmakokinetyka u noworodków i niemowląt

U noworodków i niemowląt do 3. miesiąca życia farmakokinetyka acyklowiru charakteryzuje się następującymi parametrami:

Dawka dożylna Stężenie maksymalne (CSSmaks) Stężenie minimalne (CSSmin)
10 mg/kg mc. co 8h 61,2 µM (13,8 µg/ml) 10,1 µM (2,3 µg/ml)
15 mg/kg mc. co 8h 83,5 µM (18,8 µg/ml) 14,1 µM (3,2 µg/ml)

W tej grupie wiekowej okres półtrwania leku w osoczu wynosi średnio 3,8 godziny, co jest wartością nieco wyższą niż u dorosłych. Obserwowano proporcjonalny wzrost stężeń w zależności od dawki, co świadczy o liniowej farmakokinetyce również w tej grupie wiekowej. 8

Metabolizm i wydalanie

Metabolizm

Acyklowir podlega ograniczonemu metabolizmowi w organizmie. Głównym metabolitem jest 9-karboksymetoksymetyloguanina, która jest wydalana z moczem w ilości odpowiadającej około 10-15% podanej dawki. Pozostała część dawki jest wydalana przez nerki w postaci niezmienionej. 9

Eliminacja i okres półtrwania

U dorosłych z prawidłową funkcją nerek okres półtrwania acyklowiru w osoczu wynosi około 2,9 godziny. Klirens nerkowy acyklowiru znacznie przekracza klirens kreatyniny, co wskazuje na złożony mechanizm wydalania leku przez nerki, obejmujący zarówno przesączanie kłębuszkowe, jak i wydzielanie kanalikowe. 10

Wpływ probenecydu na farmakokinetykę acyklowiru

Zastosowanie probenecydu w dawce 1 g na 60 minut przed podaniem acyklowiru znacząco wpływa na parametry farmakokinetyczne:

  • Okres półtrwania acyklowiru wydłuża się o 18%
  • Powierzchnia pola pod krzywą stężenia leku w osoczu w funkcji czasu (AUC) zwiększa się o 40%

Obserwacje te potwierdzają udział aktywnego transportu kanalikowego w procesie wydalania acyklowiru, który może być hamowany przez probenecyd. 11

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się zmniejszenie całkowitego klirensu ustrojowego acyklowiru, które jest skorelowane ze zmniejszeniem klirensu kreatyniny. Mimo to zmiany okresu półtrwania leku w osoczu są niewielkie, co sugeruje, że modyfikacja dawkowania oparta wyłącznie na wieku pacjenta, bez uwzględnienia funkcji nerek, nie jest konieczna. 12

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek farmakokinetyka acyklowiru ulega istotnym zmianom:

  • Średni okres półtrwania acyklowiru wydłuża się do 19,5 godziny (w porównaniu do 2,9 godziny u osób z prawidłową funkcją nerek)
  • Podczas hemodializy średni okres półtrwania acyklowiru wynosi 5,7 godziny
  • W trakcie hemodializy stężenie leku w osoczu zmniejsza się o około 60%

Te istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych uzasadniają konieczność modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek oraz dodatkowego podawania leku po zakończeniu sesji hemodializy. 13

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl