Właściwości farmakodynamiczne
Hascovir 400 mg/5 ml

Właściwości farmakodynamiczne acyklowiru

Acyklowir należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej leki przeciwwirusowe do stosowania ogólnego, a dokładniej nukleozydy i nukleotydy, z wyjątkiem inhibitorów odwrotnej transkryptazy. Substancja ta została sklasyfikowana kodem ATC: J05AB01. ¹

Aktywność przeciwwirusowa

Acyklowir jest syntetycznym analogiem nukleozydu purynowego, który wykazuje działanie hamujące na replikację herpeswirusów zarówno w warunkach laboratoryjnych (in vitro), jak i w żywym organizmie (in vivo). Jego aktywność przeciwwirusowa obejmuje głównie patogenne dla człowieka herpeswirusy, w tym:

• Wirus Herpes simplex (HSV) typu 1 – odpowiedzialny przede wszystkim za zakażenia w obrębie twarzy i jamy ustnej
• Wirus Herpes simplex (HSV) typu 2 – powodujący głównie zakażenia narządów płciowych
• Wirus Varicella-zoster (VZV) – wywołujący ospę wietrzną i półpasiec

²

Mechanizm działania

Działanie przeciwwirusowe acyklowiru charakteryzuje się wysoką selektywnością, co jest kluczowe dla jego profilu bezpieczeństwa. W komórkach niezainfekowanych wrażliwymi na acyklowir wirusami, enzym gospodarza – kinaza tymidynowa (TK) – nie wykorzystuje acyklowiru jako substratu w sposób efektywny. To zjawisko sprawia, że toksyczne oddziaływanie leku na komórki ssaków jest minimalne. ³

Proces aktywacji acyklowiru w komórkach zakażonych przebiega wieloetapowo:

1. Fosforylacja początkowa – wirusowa kinaza tymidynowa (TK), kodowana przez HSV i VZV, przekształca acyklowir w pochodną monofosforanową (analog nukleozydu)
2. Fosforylacja dalszych etapów – enzymy komórkowe gospodarza przeprowadzają kolejne fosforylacje, prowadząc do powstania dwufosforanu, a następnie trójfosforanu acyklowiru
3. Hamowanie polimerazy DNA – trójfosforan acyklowiru stanowi substrat dla wirusowej polimerazy DNA i zostaje przez nią włączony do łańcucha DNA wirusa
4. Zakończenie syntezy – wbudowanie trójfosforanu acyklowiru do łańcucha DNA wirusa prowadzi do zakończenia syntezy tego łańcucha i w konsekwencji hamuje replikację wirusa

⁴

Oporność wirusów na acyklowir

Długotrwałe stosowanie acyklowiru lub powtarzane cykle terapeutyczne, szczególnie u pacjentów ze znacznie obniżoną odpornością, mogą prowadzić do selekcji szczepów wirusów o zmniejszonej wrażliwości na ten lek. Mechanizmy oporności obejmują najczęściej:

• Względny niedobór kinazy tymidynowej (TK) – jest to najczęstszy mechanizm oporności obserwowany w wyizolowanych szczepach
• Mutacje w wirusowej TK – zmiany w strukturze enzymu zmniejszające jego powinowactwo do acyklowiru
• Modyfikacje wirusowej polimerazy DNA – zmiany strukturalne uniemożliwiające wykorzystanie trójfosforanu acyklowiru jako substratu

⁵

Badania in vitro potwierdziły możliwość powstawania szczepów wirusa HSV o zmniejszonej wrażliwości na acyklowir. Należy jednak podkreślić, że korelacja między określoną wrażliwością wirusa HSV na acyklowir w warunkach laboratoryjnych a odpowiedzią kliniczną na leczenie acyklowirem nie została jednoznacznie ustalona. ⁶

Skład i postać farmaceutyczna

Preparat Hascovir jest dostępny w postaci zawiesiny doustnej o stężeniu 400 mg/5 ml. Zawiesina ma barwę białą oraz charakteryzuje się smakiem i zapachem bananowym. ⁷

Dodatkowo w składzie preparatu znajdują się substancje pomocnicze o znanym działaniu, takie jak glikol propylenowy (E 1520) i etanol, które pochodzą z zastosowanego aromatu bananowego. ⁸