Właściwości farmakodynamiczne leku Glucophage 850 mg

Metformina chlorowodorek, aktywny składnik produktu leczniczego Glucophage 850 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej doustnych leków przeciwcukrzycowych, pochodnych biguanidu (kod ATC: A10BA02). Jedna tabletka powlekana zawiera 850 mg metforminy chlorowodorku, co odpowiada 662,9 mg metforminy.¹

Mechanizm działania

Metformina jest lekiem przeciwcukrzycowym z grupy pochodnych biguanidów, który charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem obniżającym hiperglikemię zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Istotnym aspektem mechanizmu działania jest fakt, że metformina nie pobudza wydzielania insuliny, dzięki czemu nie wywołuje hipoglikemii.²

Metformina zmniejsza podwyższone podstawowe stężenie insuliny, a w przypadku leczenia skojarzonego z insuliną prowadzi do zmniejszenia zapotrzebowania na insulinę egzogenną.³

Mechanizmy działania przeciwcukrzycowego

Działanie przeciwcukrzycowe metforminy realizowane jest poprzez kilka równoległych mechanizmów:

• Zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie
• Ułatwienie obwodowego wychwytu i wykorzystania glukozy, częściowo poprzez zwiększenie działania insuliny
• Modyfikacja obrotu glukozy w jelitach, gdzie zwiększony zostaje wychwyt z krążenia, a zmniejszone wchłanianie z pożywienia

Dodatkowe mechanizmy związane z wpływem na funkcje jelit obejmują:

• Zwiększenie uwalniania glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1)
• Zmniejszenie resorpcji kwasów żółciowych
• Modyfikacja składu mikrobiomu jelitowego

Warto podkreślić, że metformina jest aktywatorem kinazy białkowej aktywowanej AMP (AMPK) i zwiększa zdolność transportową wszystkich typów błonowych transporterów glukozy (GLUT).⁴

Wpływ na metabolizm lipidów

Metformina może poprawiać profil lipidowy u pacjentów z hiperlipidemią, co stanowi istotny dodatkowy efekt terapeutyczny, szczególnie biorąc pod uwagę częste współwystępowanie zaburzeń lipidowych u pacjentów z cukrzycą typu 2.⁵

Wpływ na masę ciała

W badaniach klinicznych wykazano, że stosowanie metforminy wiąże się ze stabilną masą ciała lub niewielką utratą masy ciała, co stanowi korzystny efekt w porównaniu z wieloma innymi lekami przeciwcukrzycowymi, które mogą powodować przyrost masy ciała.⁶

Skuteczność kliniczna

Badanie UKPDS

Prospektywne randomizowane badanie United Kingdom Prospective Diabetes Study (UKPDS) dostarczyło przekonujących dowodów na długotrwałe korzyści z intensywnej kontroli glikemii u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2.⁷

Analiza wyników uzyskanych u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą po nieskutecznym leczeniu tylko dietą wykazała szereg istotnych korzyści klinicznych:⁸

Przedstawione dane wskazują na znaczące zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań cukrzycowych, śmiertelności związanej z cukrzycą, śmiertelności ogólnej oraz zawału mięśnia sercowego w grupie pacjentów leczonych metforminą w porównaniu z pacjentami leczonymi wyłącznie dietą oraz w porównaniu z grupami leczonymi pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii.⁹

Terapia skojarzona

Warto zauważyć, że w przypadku stosowania metforminy jako leku drugiego rzutu w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika nie wykazano korzyści dotyczących odległego rokowania, co może wskazywać na szczególną wartość metforminy jako leku pierwszego wyboru w monoterapii.¹⁰

U wybranych pacjentów z cukrzycą typu 1 zastosowano metforminę w skojarzeniu z insuliną, jednak nie potwierdzono oficjalnie korzyści klinicznych takiego skojarzonego leczenia.¹¹

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Kontrolowane badania kliniczne przeprowadzone w ograniczonej populacji pediatrycznej w wieku 10-16 lat, leczonej przez okres 1 roku, wykazały zbliżony stopień kontroli glikemii do tego obserwowanego u pacjentów dorosłych. Wskazuje to na możliwość stosowania metforminy również w tej grupie wiekowej, przy zachowaniu odpowiednich wskazań i monitorowania leczenia.¹²