Działania niepożądane
Furosemidum Aurovitas 40 mg

Działania niepożądane furosemidu

Furosemid, jako lek z grupy diuretyków pętlowych, charakteryzuje się określonym profilem działań niepożądanych, które mogą wystąpić w trakcie terapii produktem Furosemidum Aurovitas. Działania te różnią się zarówno nasileniem, jak i częstością występowania, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta i prowadzonej farmakoterapii. <sup data-drug="Furosemidum Aurovitas" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane przedstawiono zgodnie z następującą częstością występowania: bardzo często: ≥ 1/10, często: ≥ 1/100 do < 1/10, niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100, rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000, bardzo rzadko: 1

Zaburzenia hematologiczne i układu chłonnego

W trakcie terapii furosemidem obserwowano różne zaburzenia hematologiczne, w tym niezbyt często występującą małopłytkowość. Rzadziej raportowano eozynofilię, leukopenię oraz zahamowanie czynności szpiku kostnego – to ostatnie wymaga bezwzględnego przerwania leczenia. Do bardzo rzadkich, ale potencjalnie zagrażających życiu powikłań należą: niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość aplastyczna oraz agranulocytoza. ²

Zaburzenia neurologiczne i sensoryczne

Furosemid może powodować szereg zaburzeń neurologicznych. Rzadko obserwuje się parestezje oraz śpiączkę hiperosmolarną. Z nieustaloną częstością występują zawroty głowy, omdlenia i utrata przytomności, które najczęściej są skutkiem niedociśnienia objawowego. ³

W zakresie narządów zmysłów niezbyt często raportowane są zaburzenia widzenia. W obrębie narządu słuchu mogą wystąpić rzadkie zaburzenia słuchu i szumy uszne, szczególnie związane ze zbyt szybkim wstrzyknięciem dożylnym, głównie u pacjentów ze współistniejącą niewydolnością nerek lub hipoproteinemią. Niezbyt często obserwuje się również głuchotę, która może mieć charakter nieodwracalny. ⁴

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

W trakcie terapii furosemidem niezbyt często obserwuje się zaburzenia rytmu serca oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. Hipotensja może objawiać się zaburzeniami koncentracji i reakcji, uczuciem „pustki” lub ucisku w głowie, bólami głowy, zawrotami głowy, sennością, zaburzeniami widzenia, suchością błony śluzowej jamy ustnej, pragnieniem oraz objawami ortostatycznymi. Szczególnie niebezpieczne są odwodnienie, zapaść krążeniowa oraz hemokoncentracja wynikające z hipowolemii – w przypadku hemokoncentracji wzrasta ryzyko zakrzepicy, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. ⁵

Rzadko opisywane jest zapalenie naczyń jako powikłanie terapii furosemidem. ⁶

Zaburzenia przewodu pokarmowego i wątroby

Furosemid często powoduje dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Niezbyt często występują: suchość błony śluzowej jamy ustnej, pragnienie, nudności, zaburzenia motoryki jelit, wymioty, biegunka oraz zaparcia. Rzadko raportowane jest ostre zapalenie trzustki. ⁷

Bardzo rzadko występują zaburzenia wątroby w postaci cholestazy wewnątrzwątrobowej oraz zwiększenia aktywności aminotransferaz wątrobowych. U pacjentów z niewydolnością wątroby może rozwinąć się encefalopatia wątrobowa, która stanowi przeciwwskazanie do stosowania leku. ⁸

Zaburzenia skórne

W trakcie stosowania furosemidu niezbyt często obserwuje się nadwrażliwość na światło. Rzadko mogą wystąpić reakcje skórne i na błonach śluzowych, takie jak: świąd, pokrzywka, wysypki lub zmiany pęcherzowe, gorączka, rumień wielopostaciowy wysiękowy (zespół Lyella i zespół Stevensa-Johnsona), wysypka pęcherzowa, złuszczające zapalenie skóry, plamica i DRESS (wysypka polekowa z towarzyszącą eozynofilią i objawami ogólnymi). Z nieznaną częstością raportowana jest ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). ⁹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Niezbyt często furosemid powoduje przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy. Rzadziej obserwuje się śródmiąższowe zapalenie nerek oraz ostrą niewydolność nerek. U pacjentów z niedrożnością dróg moczowych może wystąpić (lub nasilić się) zwiększone wytwarzanie moczu lub nietrzymanie moczu. Ostre zatrzymanie moczu (z możliwymi powikłaniami) może wystąpić np. u pacjentów z zaburzeniami pęcherza, rozrostem gruczołu krokowego lub zwężeniem cewki moczowej. ¹⁰

Inne zaburzenia i stany ogólnoustrojowe

Niezbyt często podczas terapii furosemidem występuje zmęczenie. Rzadko obserwuje się ciężkie reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne (np. z wstrząsem), gorączkę i złe samopoczucie. ¹¹

Szczególne aspekty działań niepożądanych

Zaburzenia endokrynologiczne

Furosemid może wpływać na metabolizm węglowodanów, powodując zmniejszenie tolerancji glukozy. U pacjentów z jawną cukrzycą może to prowadzić do pogorszenia stanu metabolicznego, a cukrzyca utajona może się ujawnić. Obserwuje się zwiększone zapotrzebowanie na insulinę u pacjentów z cukrzycą. ¹²

Zaburzenia elektrolitowe i metaboliczne

Podczas długotrwałego leczenia furosemidem często obserwuje się zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej wynikające ze zwiększonego wydalania elektrolitów. Z tego powodu konieczne jest regularne monitorowanie stężenia elektrolitów w surowicy, szczególnie potasu, sodu i wapnia. Może również rozwinąć się kwasica metaboliczna. ¹³

Rozwój zaburzeń elektrolitowych zależy od chorób współistniejących (np. marskość wątroby, niewydolność serca), jednocześnie przyjmowanych leków oraz sposobu odżywiania. Zaburzenia te mogą rozwijać się stopniowo lub gwałtownie, szczególnie gdy większe dawki furosemidu są podawane pacjentom z prawidłową czynnością nerek. ¹⁴

W wyniku zwiększonej utraty sodu w nerkach może wystąpić hiponatremia, objawiająca się dezorientacją, kurczami mięśni, osłabieniem, brakiem apetytu, zawrotami głowy, sennością i wymiotami, szczególnie przy ograniczonym spożyciu soli. ¹⁵

Hipokaliemia może wystąpić w wyniku zwiększonej utraty potasu przez nerki, zwłaszcza przy jednoczesnym zmniejszeniu podaży potasu lub zwiększeniu pozanerkowej utraty (np. w wyniku wymiotów lub przewlekłej biegunki). Objawami są: zaburzenia nerwowo-mięśniowe (miastenia, niedowład), jelitowe (wymioty, zaparcie, wzdęcie), nerkowe (wielomocz) oraz sercowe (zaburzenia rytmu i przewodzenia). W skrajnych przypadkach znaczna utrata potasu może prowadzić do porażennej niedrożności jelit lub dezorientacji ze śpiączką. ¹⁶

Zwiększona utrata wapnia z moczem może prowadzić do hipokalcemii, która w rzadkich przypadkach może wywoływać tężyczkę. Również niedobór magnezu może prowadzić do tężyczki lub zaburzeń rytmu serca. U wcześniaków zgłaszano przypadki wapnicy/kamicy nerkowej. ¹⁷

Podczas terapii furosemidem często obserwuje się zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi oraz hiperurykemię, co może prowadzić do ostrych napadów dny moczanowej u predysponowanych pacjentów. ¹⁸

Leczenie furosemidem może powodować zaburzenia lipidowe w postaci zwiększenia stężenia cholesterolu i triglicerydów w surowicy (zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL, zwiększenie stężenia cholesterolu LDL). Podczas długotrwałego leczenia stężenia te zazwyczaj wracają do normy w ciągu sześciu miesięcy. ¹⁹

Zaburzenia gospodarki wodnej

Działanie moczopędne furosemidu może prowadzić do hipowolemii i odwodnienia, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Poważna utrata płynów może prowadzić do hemokoncentracji z tendencją do powstawania zakrzepów. ²⁰

Powikłania w ciąży i u wcześniaków

U wcześniaków z zespołem zaburzeń oddechowych podawanie furosemidu w pierwszych tygodniach po urodzeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia przetrwałego przewodu tętniczego. U wcześniaków furosemid może być również przyczyną wapnicy/kamicy nerek. Rzadkie powikłania mogą obejmować niewielkie zaburzenia psychiczne. ²¹

Tabela działań niepożądanych

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. ²²

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. ²³