Właściwości farmakokinetyczne leku Etform SR

Poniższy artykuł przedstawia szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych metforminy chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Etform SR). Omówiono kluczowe parametry i procesy farmakokinetyczne z uwzględnieniem specyfiki formulacji oraz różnic w porównaniu z tabletkami o natychmiastowym uwalnianiu.¹

Wchłanianie

Profil czasowy wchłaniania metforminy z tabletek Etform SR charakteryzuje się znaczącym opóźnieniem w porównaniu do tabletek o natychmiastowym uwalnianiu. Maksymalne stężenie w osoczu (tmax) dla formulacji o przedłużonym uwalnianiu osiągane jest po około 7 godzinach, podczas gdy dla tabletek o natychmiastowym uwalnianiu parametr ten wynosi zaledwie 2,5 godziny.²

W stanie stacjonarnym, podobnie jak w przypadku postaci o natychmiastowym uwalnianiu, wartości maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) oraz pola pod krzywą stężenia w czasie (AUC) nie zwiększają się proporcjonalnie do podanej dawki. Po jednorazowym podaniu doustnym 2000 mg metforminy w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu wartość AUC jest porównywalna z tą obserwowaną po podaniu 1000 mg metforminy w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu stosowanych dwa razy na dobę.³

Wewnątrzosobnicza zmienność parametrów Cmax i AUC dla metforminy o przedłużonym uwalnianiu jest porównywalna z tą obserwowaną dla tabletek o natychmiastowym uwalnianiu.⁴

Wpływ pokarmu na wchłanianie

Przyjmowanie tabletek Etform SR na czczo powoduje zwiększenie wartości AUC o około 30%, podczas gdy wartości Cmax i tmax pozostają niezmienione.⁵ Średnie wchłanianie metforminy z postaci o przedłużonym uwalnianiu pozostaje praktycznie niezmienione w zależności od składu spożywanego posiłku.⁶

W przypadku podania tabletki o przedłużonym uwalnianiu w dawce 1000 mg po posiłku, obserwuje się zwiększenie wartości AUC o 77%, przy jednoczesnym wzroście Cmax o 26% oraz nieznacznym wydłużeniu czasu tmax o około 1 godzinę.⁷

Akumulacja

Przy wielokrotnym podawaniu metforminy w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach do 2000 mg nie obserwuje się akumulacji leku w organizmie.⁸

Parametry farmakokinetyczne poszczególnych dawek

Szczegółowe dane dotyczące parametrów farmakokinetycznych dla poszczególnych dawek Etform SR przedstawiają się następująco:

Po pojedynczym podaniu 1500 mg metforminy SR w dawce 750 mg, średnie maksymalne stężenie w osoczu wynoszące 1193 ng/ml jest osiągane po medianie czasu 5 godzin (w zakresie od 4 do 12 godzin). Wykazano biorównoważność metforminy SR 750 mg z metforminą SR 500 mg w dawce 1500 mg w odniesieniu do parametrów Cmax i AUC u zdrowych pacjentów, zarówno na czczo jak i po posiłku.⁹

Po doustnym pojedynczym podaniu jednej tabletki metforminy SR 1000 mg po posiłku, średnie stężenie maksymalne w osoczu wynoszące 1214 ng/ml jest osiągane po medianie czasu 5 godzin (w zakresie od 4 do 10 godzin). Potwierdzono biorównoważność metforminy SR 1000 mg z metforminą SR 500 mg w dawce 1000 mg w odniesieniu do parametrów Cmax i AUC u zdrowych pacjentów zarówno na czczo jak i po posiłku.¹⁰

Dystrybucja

Wiązanie metforminy z białkami osocza jest nieznaczne. Lek przenika do wnętrza erytrocytów, przy czym maksymalne stężenie we krwi jest mniejsze niż maksymalne stężenie w osoczu i występuje w przybliżeniu w tym samym czasie. Erytrocyty stanowią prawdopodobnie drugorzędny kompartment dystrybucji metforminy.¹¹

Średnia objętość dystrybucji (Vd) metforminy mieści się w zakresie od 63 do 276 litrów.¹²

Metabolizm

Metformina jest wydalana z moczem w postaci niezmienionej. U ludzi nie zidentyfikowano żadnych metabolitów tego leku.¹³

Wydalanie

Klirens nerkowy metforminy przekracza 400 ml/min, co wskazuje, że lek jest wydalany zarówno w procesie przesączania kłębuszkowego jak i wydzielania kanalikowego. Po podaniu doustnym, pozorny końcowy okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 6,5 godziny.¹⁴

W przypadku zaburzeń czynności nerek, klirens nerkowy metforminy zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny, co prowadzi do wydłużenia okresu półtrwania w fazie eliminacji i w konsekwencji do zwiększenia stężenia leku w osoczu.¹⁵

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Zaburzenia czynności nerek

Dostępne dane dotyczące farmakokinetyki metforminy u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek są ograniczone i nie pozwalają na wiarygodne oszacowanie ogólnoustrojowej ekspozycji na lek w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek. W związku z tym zaleca się dostosowanie dawki w oparciu o skuteczność i/lub tolerancję leku u tych pacjentów.¹⁶