Interakcje leku
Esomeprazole Adamed 40 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Ezomeprazol, jako inhibitor pompy protonowej (PPI), może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami poprzez różne mechanizmy, w tym wpływ na pH żołądkowe oraz hamowanie aktywności enzymów cytochromu P450, szczególnie CYP2C19. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie tych interakcji oraz ich znaczenie kliniczne.¹

Wpływ ezomeprazolu na farmakokinetykę innych leków

Inhibitory proteaz są grupą leków, z którymi ezomeprazol wykazuje istotne interakcje. Mechanizm tych interakcji może polegać na zmianie pH wewnątrzżołądkowego oraz hamowaniu aktywności CYP2C19. W przypadku atazanawiru i nelfinawiru obserwuje się znaczące zmniejszenie ich stężeń w surowicy podczas jednoczesnego stosowania z inhibitorami pompy protonowej.²

Równoległe stosowanie omeprazolu (40 mg raz na dobę) z atazanawirem 300 mg/rytonawirem 100 mg powoduje istotne zmniejszenie ekspozycji na atazanawir (o około 75% zmniejszenie AUC, Cmax oraz Cmin). Nawet zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje tego efektu. Ze względu na podobne właściwości farmakodynamiczne i farmakokinetyczne omeprazolu i ezomeprazolu, równoległe stosowanie ezomeprazolu i atazanawiru nie jest zalecane.³

Jednoczesne stosowanie omeprazolu z nelfinawirem prowadzi do zmniejszenia AUC, Cmax i Cmin nelfinawiru o 36-39%, a jego aktywnego metabolitu M8 o 75-92%. W związku z tym, równoległe stosowanie ezomeprazolu i nelfinawiru jest przeciwwskazane.⁴

W przypadku sakwinawiru (stosowanego z rytonawirem) obserwuje się zwiększenie stężenia w surowicy o 80-100% podczas równoległego leczenia omeprazolem. Natomiast leczenie omeprazolem lub ezomeprazolem nie wpływa na ekspozycję na darunawir, amprenawir oraz lopinawir (stosowane w skojarzeniu z rytonawirem).⁵

Metotreksat – u niektórych pacjentów obserwowano zwiększenie stężenia metotreksatu przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami pompy protonowej. W przypadku dużych dawek metotreksatu należy rozważyć czasowe wstrzymanie stosowania ezomeprazolu.⁶

Takrolimus – podczas jednoczesnego podawania ezomeprazolu z takrolimusem obserwuje się zwiększenie stężenia takrolimusu w surowicy. Konieczne jest monitorowanie stężenia takrolimusu, czynności nerek (klirens kreatyniny) oraz ewentualne dostosowanie dawki takrolimusu.⁷

Leki, których wchłanianie zależy od pH

Supresja kwasu żołądkowego podczas leczenia ezomeprazolem może prowadzić do zmian w absorpcji leków, których wchłanianie zależy od pH soku żołądkowego:⁸

• Zmniejszenie wchłaniania: ketokonazol, itrakonazol, erlotynib
• Zwiększenie wchłaniania: digoksyna – jednoczesne stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg na dobę zwiększa biodostępność digoksyny o 10% (do 30% u niektórych osób). Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku otrzymujących ezomeprazol w dużych dawkach i kontrolować terapeutyczne działanie digoksyny.⁹

Produkty lecznicze metabolizowane przez CYP2C19

Ezomeprazol hamuje aktywność CYP2C19, który jest głównym enzymem metabolizującym ezomeprazol. Jednoczesne stosowanie ezomeprazolu z lekami metabolizowanymi przez CYP2C19 może powodować zwiększenie ich stężenia w osoczu, co może wymagać zmniejszenia dawek tych leków.¹⁰

Wpływ ezomeprazolu na produkty lecznicze metabolizowane przez CYP2C19 może być większy podczas stosowania dożylnego, dlatego należy ściśle monitorować pacjentów pod kątem działań niepożądanych podczas 3-dniowego okresu podawania leku dożylnie.¹¹

Szczególne interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP2C19 obejmują:

• Diazepam – jednoczesne podanie ezomeprazolu w dawce 30 mg zmniejsza klirens diazepamu o 45%.¹²
• Fenytoina – u pacjentów z padaczką podanie ezomeprazolu w dawce 40 mg powoduje zwiększenie minimalnego stężenia fenytoiny w osoczu o 13%. Zaleca się kontrolowanie stężenia fenytoiny w osoczu przy rozpoczęciu i zakończeniu leczenia ezomeprazolem.¹³
• Worykonazol – omeprazol zwiększa Cmax i AUC worykonazolu odpowiednio o 15% i 41%.¹⁴
• Cylostazol – omeprazol w dawce 40 mg zwiększa Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego aktywnych metabolitów o 29% i 69%.¹⁵
• Cyzapryd – ezomeprazol w dawce 40 mg zwiększa AUC cyzaprydu o 32% oraz wydłuża jego okres półtrwania o 31%, bez istotnego wpływu na Cmax. Nie obserwowano znaczącego wydłużenia odstępu QTc.¹⁶

Warfaryna i pochodne kumaryny

W badaniach klinicznych podczas jednoczesnego stosowania ezomeprazolu w dawce 40 mg na dobę u pacjentów leczonych warfaryną wartości czasu krzepnięcia mieściły się w zakresie wartości dopuszczalnych. Jednak w praktyce klinicznej zaobserwowano pojedyncze przypadki istotnego klinicznie zwiększenia wartości INR. Zaleca się kontrolowanie współczynnika INR przy rozpoczynaniu i kończeniu podawania ezomeprazolu pacjentom leczonym warfaryną lub innymi pochodnymi kumaryny.¹⁷

Klopidogrel

Wyniki badań wskazują na farmakokinetyczno-farmakodynamiczne interakcje między klopidogrelem a ezomeprazolem, co skutkuje obniżeniem ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu o średnio 40% oraz zmniejszeniem hamowania agregacji płytek o 14%. Badania porównawcze terapii skojarzonej (klopidogrel + ezomeprazol 20 mg + kwas acetylosalicylowy 81 mg) z monoterapią klopidogrelem wykazały podobne obniżenie ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu, jednak bez istotnych różnic w hamowaniu agregacji płytek. W celu zachowania ostrożności należy unikać jednoczesnego podawania klopidogrelu i ezomeprazolu.¹⁸

Leki nie wykazujące istotnych interakcji

Badania nie wykazały istotnych klinicznie interakcji ezomeprazolu z następującymi lekami:¹⁹

• Amoksycylina – brak istotnego wpływu na farmakokinetykę amoksycyliny²⁰
• Chinidyna – brak istotnego wpływu na farmakokinetykę chinidyny²¹
• Naproksen – brak istotnych interakcji farmakokinetycznych w badaniach krótkoterminowych²²
• Rofekoksyb – brak istotnych interakcji farmakokinetycznych w badaniach krótkoterminowych²³

Wpływ innych leków na farmakokinetykę ezomeprazolu

Ezomeprazol jest metabolizowany przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4. Leki wpływające na aktywność tych enzymów mogą zmieniać stężenie ezomeprazolu w osoczu:²⁴

• Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4 (np. klarytromycyna, worykonazol) – mogą zwiększać ekspozycję na ezomeprazol nawet dwukrotnie. Jednoczesne podanie ezomeprazolu z klarytromycyną (inhibitor CYP3A4) powoduje podwojenie ekspozycji na ezomeprazol. Inhibitor zarówno CYP2C19 jak i CYP3A4 – worykonazol – zwiększa AUC omeprazolu o 280%. Zmiana dawkowania ezomeprazolu zwykle nie jest wymagana, z wyjątkiem pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadku długotrwałego leczenia.²⁵
• Induktory CYP2C19 i/lub CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) – mogą zmniejszać stężenie ezomeprazolu w osoczu poprzez przyspieszenie jego metabolizmu.²⁶

Interakcje ezomeprazolu z alkoholem

Ezomeprazol może wchodzić w interakcje z alkoholem, chociaż mechanizm tych interakcji nie jest w pełni zbadany. Podczas jednoczesnego stosowania ezomeprazolu i alkoholu należy uwzględnić następujące aspekty:

• Alkohol może podrażniać błonę śluzową żołądka i nasilać produkcję kwasu żołądkowego, co potencjalnie może obniżać skuteczność terapeutyczną ezomeprazolu.
• Jednoczesne spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego podczas terapii ezomeprazolem.
• W przypadku pacjentów z chorobą refluksową przełyku (GERD) spożywanie alkoholu może nasilać objawy choroby, zmniejszając efektywność leczenia ezomeprazolem.
• Alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy ezomeprazolu, potencjalnie zmieniając jego farmakokinetykę, chociaż kliniczne znaczenie tego efektu wymaga dalszych badań.

Z ostrożności zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu podczas leczenia ezomeprazolem, szczególnie u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego lub zaburzeniami czynności wątroby.

Tabela interakcji