Właściwości farmakodynamiczne leku Escitalopram LEK-AM

Escytalopram należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej leki przeciwdepresyjne, a dokładniej selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). W klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) przypisano mu kod N 06 AB 10.¹

Mechanizm działania

Escytalopram wykazuje wysoko selektywne działanie jako inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT), charakteryzując się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoninowym. Warto zauważyć, że substancja ta wiąże się również z allosterycznym miejscem tego samego transportera, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą farmakologiczną escytalopramu jest brak lub niewielkie powinowactwo do licznych receptorów, w tym:³

• Receptorów serotoninergicznych – 5-HT1A, 5-HT2
• Receptorów dopaminergicznych – DA D1 i D2
• Receptorów adrenergicznych – α1, α2 i β
• Receptorów histaminowych – H1
• Receptorów muskarynowych cholinergicznych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

Mechanizm terapeutycznego działania escytalopramu opiera się wyłącznie na hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT), co jest prawdopodobnie jedynym mechanizmem odpowiedzialnym za obserwowane efekty farmakologiczne i kliniczne leku.⁴

Efekt elektrofizjologiczny

W badaniach elektrofizjologicznych serca przeprowadzonych jako podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie EKG u zdrowych ochotników, zaobserwowano wpływ escytalopramu na odstęp QTc. Zmiana odstępu QTc w stosunku do stanu wyjściowego (z zastosowaniem korekty metodą Friderica) wyniosła:⁵

Skuteczność kliniczna

Duże epizody depresyjne

Skuteczność terapeutyczna escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w badaniach krótkoterminowych. W trzech z czterech 8-tygodniowych badań z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, escytalopram wykazał istotną skuteczność kliniczną.⁶

Długoterminowa ocena efektywności escytalopramu w zapobieganiu nawrotom została przeprowadzona w badaniu, w którym uczestniczyło 274 pacjentów. Osoby, które odpowiedziały na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę w początkowej 8-tygodniowej fazie otwartej, zostały następnie losowo przydzielone do dwóch grup: kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub otrzymującej placebo. Okres obserwacji wynosił do 36 tygodni. Wyniki wskazują, że u pacjentów kontynuujących terapię escytalopramem czas do nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu do grupy placebo.⁷

Fobia społeczna

W leczeniu fobii społecznej escytalopram wykazał skuteczność zarówno w badaniach krótkoterminowych, jak i długoterminowych. Przeprowadzono trzy 12-tygodniowe badania krótkoterminowe oraz 6-miesięczne badanie dotyczące zapobiegania nawrotom u pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie. Dodatkowo w 24-tygodniowym badaniu ukierunkowanym na ustalenie optymalnego sposobu dawkowania escytalopramu wykazano skuteczność preparatu w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg.⁸

Zaburzenie lękowe uogólnione

Zaburzenie lękowe uogólnione to kolejne wskazanie, w którym escytalopram wykazał znaczącą skuteczność kliniczną. Lek stosowany w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę okazał się skuteczny we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁹

Zbiorcza analiza wyników z trzech badań o podobnym schemacie, które łącznie objęły 421 pacjentów leczonych escytalopramem i 419 pacjentów otrzymujących placebo, wykazała, że:¹⁰

• Odpowiedź na leczenie uzyskało 47,5% pacjentów w grupie escytalopramu, w porównaniu do 28,9% w grupie placebo
• Remisję osiągnęło 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem, wobec 20,8% w grupie placebo
• Efekt terapeutyczny obserwowano już od pierwszego tygodnia leczenia

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego została potwierdzona w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni. W badaniu tym oceniano utrzymywanie się skuteczności terapeutycznej u 373 pacjentów, którzy wcześniej wykazali odpowiedź na leczenie w 12-tygodniowej fazie otwartej.¹¹

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę uzyskali znacząco lepsze wyniki w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.¹²

Przedłużona obserwacja do 24 tygodni wykazała, że pacjenci otrzymujący escytalopram zarówno w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę, uzyskiwali istotnie lepsze wyniki w porównaniu do grupy placebo.¹³

Zdolność escytalopramu do zapobiegania nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego potwierdzono u pacjentów leczonych dawkami 10 i 20 mg na dobę. Badanie obejmowało pacjentów, którzy wykazali pozytywną odpowiedź na escytalopram w 16-tygodniowej fazie otwartej, a następnie byli leczeni przez kolejne 24 tygodnie w randomizowanej, kontrolowanej placebo fazie z podwójnie ślepą próbą.¹⁴